Thị trường ô tô Việt Nam sau 9 tháng: Cuộc chơi đang thay đổi ra sao?

Theo Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), tổng doanh số của các thành viên VAMA và các nhà nhập khẩu thuộc hệ thống thống kê đạt 246.935 xe sau 8 tháng 2026, tăng 12% so với cùng kỳ 2025. Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở mức tăng chung mà còn ở sự khác biệt giữa xe nhập khẩu nguyên chiếc và xe sản xuất, lắp ráp trong nước.

Trong 8 tháng, xe nhập khẩu nguyên chiếc đạt 138.854 xe, tăng 20%, trong khi xe lắp ráp trong nước đạt 108.081 xe, tăng 2%. Xe nhập khẩu vì vậy chiếm khoảng 56% doanh số trong nhóm thống kê của VAMA và có tốc độ tăng trưởng cao hơn nhiều so với xe lắp ráp trong nước.

Xu hướng này tiếp tục thể hiện ở nguồn cung trong tháng 9. Theo số liệu của Cục Thống kê thuộc Bộ Tài chính được VietnamNet dẫn lại, Việt Nam nhập khẩu 27.514 ô tô nguyên chiếc trong tháng 9, tăng 42,2% so với tháng 8 và tăng 59,5% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 9 tháng, lượng ô tô nguyên chiếc nhập khẩu đạt 195.547 xe, tăng 26,2%, với tổng trị giá 4,463 tỷ USD, tăng 30,7%.

Trong khi đó, sản lượng ô tô sản xuất trong nước 9 tháng ước đạt 416.400 xe, tăng 24,8% so với cùng kỳ. Hai con số này phản ánh nguồn cung từ cả xe nhập khẩu và sản xuất trong nước đều tăng.

Nguồn cung mở rộng đồng nghĩa các hãng có thêm dư địa cạnh tranh về sản phẩm, giá bán và chính sách hỗ trợ. Với người mua, điều này có thể tạo thêm lựa chọn, đặc biệt khi các hãng phải cạnh tranh quyết liệt hơn để giành thị phần.

Nhưng thay đổi lớn nhất của thị trường năm nay lại đến từ một nhóm không nằm trọn trong hệ thống thống kê của VAMA: xe điện. VinFast đã bàn giao 154.073 ô tô điện tại Việt Nam trong 8 tháng 2026, riêng tháng 8 đạt 20.161 xe. Theo công bố của VinFast, VF 3 dẫn đầu doanh số tháng 8 với 6.453 xe, nâng lũy kế lên 35.798 xe. Limo Green đạt tổng cộng 34.991 xe, trong khi VF 5 và Herio Green đạt 27.948 xe sau 8 tháng.

Các số liệu này cho thấy xe điện tại Việt Nam không còn chỉ tập trung ở nhóm khách hàng có khả năng chi trả cao. Những mẫu xe nhỏ, xe đô thị và các mẫu phục vụ gia đình hoặc kinh doanh đang đóng góp đáng kể vào doanh số của VinFast.

Nếu chỉ nhìn bảng doanh số VAMA, quy mô của nhóm xe điện trên thị trường sẽ không được phản ánh đầy đủ. Theo BestSellingCarsBlog, dữ liệu tổng hợp từ VAMA, Hyundai và VinFast cho thấy nhóm doanh số được thống kê đạt 436.333 xe sau 8 tháng, tăng 27,5% so với cùng kỳ. Trong tập dữ liệu này, riêng VinFast đã đóng góp một lượng xe rất lớn.

Điểm khác biệt của thị trường Việt Nam năm 2026 vì vậy không chỉ nằm ở sự phục hồi của các hãng xe truyền thống, mà còn ở tốc độ mở rộng nhanh của một nhà sản xuất xe điện trong nước.

Trong khi xe điện tăng nhanh, hybrid cũng đang hình thành một cực tăng trưởng riêng. Theo Toyota Việt Nam, hãng bán 7.114 xe gồm Toyota và Lexus trong tháng 9, tăng 45% so với tháng 8. Riêng Toyota bán 6.935 xe, gồm 1.385 xe lắp ráp trong nước và 5.550 xe nhập khẩu nguyên chiếc. Lũy kế 9 tháng, Toyota đạt hơn 55.700 xe, tăng 30% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý là doanh số xe hybrid. Toyota Việt Nam bán 1.821 xe hybrid trong tháng 9, nâng tổng số xe hybrid bán ra trong 9 tháng lên hơn 11.180 xe, gấp đôi cùng kỳ năm trước.

Hybrid vì thế đang vượt ra ngoài vai trò của một nhóm sản phẩm bổ sung trong danh mục. Đây có thể xem là lựa chọn trung gian đối với những khách hàng muốn giảm tiêu thụ nhiên liệu và khí thải nhưng chưa muốn chuyển hoàn toàn sang xe điện.

Việc Toyota đưa hệ truyền động hybrid vào những mẫu xe có nhu cầu cao cũng cho thấy hướng đi này. Trong tháng 9, Yaris Cross bán 1.799 xe, trong đó có 413 xe hybrid; Innova Cross đạt 1.461 xe, gồm 630 xe hybrid; Corolla Cross đạt 866 xe, trong đó 616 xe hybrid.

Thị trường vì vậy đang hình thành một cấu trúc phức tạp hơn cách phân chia đơn giản giữa xe xăng và xe điện. Một bộ phận khách hàng vẫn lựa chọn xe động cơ đốt trong vì giá bán, hạ tầng và thói quen sử dụng. Một bộ phận chuyển sang xe điện, trong khi hybrid trở thành phương án ở giữa. Ba nhóm này đang cạnh tranh đồng thời.

Sự thay đổi về hệ truyền động diễn ra song song với thay đổi về kiểu dáng xe. SUV và crossover tiếp tục giữ vị trí quan trọng trong nhóm sản phẩm bán chạy. Theo số liệu VAMA được Cổng thông tin Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam dẫn lại, trong tháng 8, SUV là nhóm xe du lịch bán chạy nhất của các thành viên VAMA với 4.739 xe, cao hơn crossover, MPV và sedan.

Điều này tạo động lực để các hãng đưa những hệ truyền động mới vào chính các dòng xe đang có nhu cầu cao, thay vì chỉ phát triển một mẫu điện hoặc hybrid riêng biệt.

Toyota là ví dụ với Yaris Cross, Corolla Cross và Innova Cross. VinFast cũng tập trung vào các mẫu xe gầm cao như VF 3, VF 5, VF 6 và các mẫu Green phục vụ gia đình, kinh doanh.

Tuy nhiên, xe động cơ đốt trong chưa biến mất khỏi cuộc chơi. Mitsubishi cho biết hãng bán 3.209 xe trong tháng 8, trong đó Triton đạt 1.145 xe, mức cao nhất từ trước đến nay đối với mẫu bán tải này tại Việt Nam. Triton, Xpander, Xforce và Destinator đều nằm trong nhóm 10 mẫu xe động cơ đốt trong bán chạy nhất tháng.

Trường hợp Mitsubishi cho thấy những mẫu xe có giá trị sử dụng rõ ràng, phù hợp với nhu cầu gia đình, kinh doanh hoặc vận tải vẫn có khả năng tăng trưởng, ngay cả khi thị trường đang điện hóa.

Vấn đề là thị trường không còn tăng trưởng đồng đều cho tất cả sản phẩm.

Một hãng có thể tăng doanh số nhờ xe điện giá phù hợp. Hãng khác có thể hưởng lợi từ hybrid. Hãng khác nữa vẫn tăng nhờ SUV chạy xăng hoặc xe thương mại. Ngược lại, những sản phẩm không bắt kịp sự thay đổi về nhu cầu sẽ chịu áp lực lớn hơn.

Áp lực này cũng thể hiện ở chính sách giá và ưu đãi. Sau giai đoạn tháng Ngâu khiến doanh số nhiều hãng giảm trong tháng 8, thị trường bước vào những tháng cuối năm với nguồn cung lớn hơn và nhiều chương trình hỗ trợ bán hàng.