Thu hút nguồn lực kiều hối vào khoa học - công nghệ

Động thái này xuất phát từ thực tế nhiều năm qua, TPHCM luôn dẫn đầu cả nước về thu hút kiều hối, với tổng lượng mỗi năm hơn 10 tỷ USD. Tuy nhiên, phần lớn dòng tiền chủ yếu phục vụ tiêu dùng, gửi tiết kiệm và đầu tư bất động sản; tỷ trọng chảy vào sản xuất, đặc biệt là khoa học - công nghệ, còn hạn chế.

Theo các chuyên gia và cơ quan quản lý, vấn đề không nằm ở quy mô nguồn lực mà ở cơ chế dẫn vốn. Kiều hối mang tính chất cá nhân, ưu tiên an toàn, nên nếu thiếu các kênh đầu tư phù hợp và minh bạch, dòng tiền khó dịch chuyển sang các lĩnh vực có mức độ rủi ro cao hơn như công nghệ hay đổi mới sáng tạo.

Để khắc phục, TPHCM đang nghiên cứu xây dựng các công cụ tài chính trung gian nhằm thu hút và phân bổ nguồn vốn. Trong đó có đề xuất thành lập quỹ đầu tư khoa học - công nghệ từ kiều hối với quy mô ban đầu khoảng 50 tỷ đồng; phát hành các sản phẩm tài chính như chứng chỉ tiền gửi gắn với mục tiêu xanh và công nghệ; đồng thời triển khai các gói tín dụng ưu đãi hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ.

Các lĩnh vực ưu tiên gồm trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, năng lượng tái tạo, sản xuất thông minh và chuyển đổi số. Theo kế hoạch, mỗi năm khoảng 100 doanh nghiệp sẽ được tiếp cận nguồn vốn ưu đãi để triển khai các dự án đổi mới công nghệ.

Đại diện cơ quan quản lý cho biết việc huy động kiều hối không chỉ nhằm bổ sung nguồn vốn, mà còn hướng tới điều chỉnh cấu trúc dòng tiền trong nền kinh tế. Kiều hối, từ chỗ chủ yếu phục vụ tiêu dùng và tích lũy, sẽ từng bước trở thành nguồn lực cho đầu tư phát triển dài hạn.

Với mục tiêu 1.000 tỷ đồng (khoảng 40 triệu USD), quy mô huy động vẫn chiếm tỷ lệ nhỏ so với tổng lượng kiều hối hàng năm. Điều này cho thấy định hướng trước mắt mang tính thử nghiệm, tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế và tạo niềm tin cho nhà đầu tư, trước khi mở rộng quy mô.

Các chuyên gia nhận định, để chính sách phát huy hiệu quả, yếu tố then chốt là xây dựng hệ thống công cụ tài chính minh bạch, ổn định và kiểm soát được rủi ro. Khi đó, dòng kiều hối mới có thể dịch chuyển bền vững sang các lĩnh vực sản xuất và công nghệ, góp phần nâng cao chất lượng tăng trưởng của thành phố trong giai đoạn tới.