Thúc đẩy nội lực tự thân ở sinh viên mới ra trường

Cần phải tìm hiểu kĩ các doanh nghiệp trước khi đến phỏng vấn (ảnh minh họa).

PV: Thưa bà, những sinh viên mới ra trường khi đi xin việc cần chú ý những yếu tố gì để gây ấn tượng với nhà tuyển dụng?

Bà Mai Thúy Hằng: Trước khi đặt bút viết hồ sơ hay trước khi đến một cuộc phỏng vấn giống như các bạn nấu một món ăn, các bạn phải có nguyên liệu thô, nếu như trước đó các bạn không có kinh nghiệm, chưa từng tham gia các hoạt động thiện nguyện xã hội thì những lý thuyết về trình bày hồ sơ hay phỏng vấn không giúp ích nhiều, nhà tuyển dụng sẽ tìm thấy ngay đây là những thông tin không đúng hay không có những thông tin người ta cần cho nên trước hết phải đảm bảo chúng ta có thông tin để viết, để nói.

Có nghĩa là các bạn trẻ phải dành thời gian tham gia hoạt động xã hội, thiện nguyện để có gì đó nói về bản thân mình, nói về kĩ năng, nói về trải nghiệm. Sau khi có những tư liệu ấy, để có được hồ sơ ấn tượng thì trước hết các bạn phải làm nổi bật kĩ năng: tôi đã từng tham gia chương trình mùa hè xanh của sinh viên, tôi đã từng tham gia nhóm thiện nguyện, tôi học được điều gì. Trong hồ sơ các bạn phải làm nổi bật được là các bạn có những kĩ năng gì từ những việc làm các bạn đã làm trước đấy.

Còn khi đi phỏng vấn, ngoài việc khoe tôi có kĩ năng này, tôi có kĩ năng kia các bạn phải có minh chứng là những ví dụ cụ thể, ví dụ các bạn đi làm thêm phục vụ ở cửa hàng kem có kĩ năng phục vụ khách hàng, có kĩ năng xử lý những yêu cầu hay những lời than phiền của khách hàng các bạn phải kèm theo một câu chuyện. Chẳng hạn, tôi nhớ có một lần khi tôi đang thực hiện ca, có tình huống thế này thế kia, lúc đó khách hàng nổi cáu tôi đã giải quyết như thế… Những nhà tuyển dụng chuyên nghiệp rất ấn tượng với những câu chuyện sống động, những bài học thực tế các bạn có.

Theo bà, hiện nay các bạn sinh viên đi xin việc thường mắc những lỗi gì?

- Không chỉ của sinh viên đâu mà nhiều người tìm việc là luôn luôn đặt lợi ích: tôi cần một việc làm, tôi muốn việc này, tôi muốn vị trí này mà không nghĩ rằng nhà tuyển dụng cần gì ở một ứng viên. Chúng ta cần đặt câu chuyện ở hai phía, tôi cần việc làm này vậy nếu nhà tuyển dụng tuyển tôi thì nhà tuyển dụng sẽ được gì. Nếu chúng ta trả lời được chúng ta hiểu được vấn đề đấy tôi tin rằng hai nhu cầu sẽ gặp nhau trong một cuộc phỏng vấn, còn nếu chúng ta chỉ đặt mục tiêu là miễn sao tôi tìm được việc làm thì không công bằng và là một cách tiếp cận khá phiến diện và rủi ro đương nhiên sẽ rất cao. Vì các nhà tuyển dụng chuyên nghiệp người ta sẽ không tìm những ứng viên không có động lực, không hiểu yêu cầu công việc.

Có nghĩa là, trước khi đến phỏng vấn các ứng viên phải tìm hiểu kĩ doanh nghiệp?

- Chính xác. Phải tìm hiểu kĩ doanh nghiệp, tìm hiểu kĩ về ngành, thậm chí rộng ra là nền kinh tế và xu hướng nữa, hiểu kĩ luôn vị trí ấy như thế nào, người ta cần vì sao, vì người cũ nghỉ việc hay đây là một dự án mới, vì người cũ được bổ nhiệm lên chức cao hơn và phòng ban này được mở rộng cho nên cần thêm một người trợ lý hay cần một người rất cứng để đảm nhiệm ngay vị trí của người cũ.

Tất cả những thông tin ấy đều rất quý giá bởi vì thứ nhất các bạn lượng hóa được sức mình, thứ hai để đỡ mất thời gian cho chúng ta nhấn nút ứng tuyển vào những công việc quá sức hoặc không phù hợp. Tôi nghĩ rằng khi các bạn chưa có việc các bạn rất chú trọng làm thế nào để có việc nhưng khi chúng ta có việc mà nhầm việc thì cũng không vui vẻ gì đâu.

Khi tham gia chia sẻ ở các diễn đàn về việc làm, bà thường nhấn mạnh việc thúc đẩy nội lực tự thân của mỗi cá nhân. Vậy làm thế nào để các bạn sinh viên biết mình có nội lực như thế?

- Thực ra với những phương tiện như hiện nay thì không khó lắm, mặc dù việc tìm hiểu tiềm năng con người chưa bao giờ là dễ cả. Hiện nay Việt Nam chưa có nhiều nhưng các bạn du học sinh các bạn ấy biết, các trang web của Anh cũng có rồi. Bộ Lao động rồi Bộ xúc tiến việc làm của Mỹ cũng có những kênh, những công cụ đánh giá về tính cách, thiên hướng nghề nghiệp khi các bạn làm cái test đấy, thậm chí nhiều bài kiểm tra miễn phí thì các bạn thấy tôi là người hướng nội, tôi là người thích các con số, tôi là người thích hệ thống…

Vậy tại sao tôi lại đi làm bán hàng mà không đi làm kế toán hay kiểm toán? Hoặc ngược lại tôi là người không thích các con số không thích những việc thói quen thường ngày, tôi chỉ thích được giao lưu được gặp nhiều người vậy tại sao lại không chọn maketting hay bán hàng, chăm sóc khách hàng? Nó sẽ có thiên hướng hướng nội hay hướng ngoại. Tôi nghĩ rằng bước đầu tiên ít nhất chúng ta xác định được style của mình là gì, bước thứ hai phải xác định thời điểm này trong cuộc đời tôi đang có mục tiêu gì, lúc đó mới nên ứng tuyển vị trí này hay vị trí kia.

Ở Việt Nam cũng có các trung tâm trắc nghiệm vân tay, liệu có thể sử dụng để khám phá năng lực tự thân không?

- Thực ra trắc nghiệm nào cũng chỉ là công cụ thôi, không có công cụ nào chính xác 100% trả lời cho chúng ta câu hỏi tôi là ai, tôi nên làm gì một cách chính xác kể cả các chuyên gia tư vấn cũng thế, chúng ta cũng nên tham khảo nhiều nguồn. Một cách nữa mà cá nhân tôi trải nghiệm đó là dám thử các việc làm xem mình có thích không, rất nhiều công ty bây giờ họ cũng có những chương trình training, intership, tình nguyện để chúng ta thấy chúng ta thích công ty nào đặc thù nào. Khi đã biết khả năng rồi và tìm được một công việc phù hợp thì đam mê nó tự đến, nó sẽ thổi bùng và các bạn lúc nào cũng cảm thấy mình đầy năng lượng.

Hiện nay theo số liệu thống kê chưa chính xác, rất nhiều sinh viên hiện nay ra trường làm việc không đúng ngành học, bà nghĩ sao về điều này?

- Cái đấy cũng không có gì ghê gớm cả, thế hệ chúng tôi ngày xưa thì chọn nghề do bố mẹ khuyên hoặc đấy là nghề của gia đình. Chúng ta đâu có chọn trên thiên hướng cá nhân đâu? Cho nên tôi nghĩ rằng ở góc độ nội tại đâu đó các bạn sẽ có thiên hướng chọn nghề mình thích, ví dụ có bạn làm nghề kĩ sư bởi vì bạn ấy tốt nghiệp ĐH Bách khoa, nhưng sau khi công ty cần vị trí bán hàng thì bạn ấy sẵn sàng thử và bạn ấy cảm thấy yêu nghề mới, chuyện đấy cũng không có gì là lạ.

Thứ hai nếu đặt ngược lại bài toán những bạn ấy nếu làm đúng chuyên ngành được đào tạo liệu đã đảm bảo các bạn ấy sẽ yêu nghề không, nên chúng ta cũng đừng băn khoăn quá về chuyện làm trái ngành trái nghề. Chừng nào người đi làm họ còn cảm thấy hài lòng với công việc và có khát vọng vươn lên thì được đào tạo gì và làm nghề gì nó không quan trọng nữa.

Trân trọng cảm ơn bà!