Tích cực giúp ngư dân phát triển đánh bắt xa bờ, góp phần bảo vệ chủ quyền

Ngưnghiệp là một bộ phận cấu thành trong lĩnh vực nông nghiệp nông thôn, do đó làlĩnh vực ưu tiên và được hưởng các chính sách ưu đãi chung cho nông nghiệp,nông thôn như: (i) Được vay tối đa 50triệu đồng không cần tài sản bảo đảm đối với các cá nhân, hộ dân sản xuất ngưnghiệp; 200 triệu đồng đối với hộ sản xuất, kinh doanh phục vụ nông nghiệp nôngthôn; 500 triệu đồng đối với hợp tác xã khi vay vốn tại các tổ chức tín dụng đểđóng tàu, mua ngư lưới cụ, trang thiết bị phục vụ đánh bắt hải sản và bảo quản,chế biến[1];(ii) Được hưởng mức lãi suất ưu tiên,hiện mức trần lãi suất cho vay ngắn hạn bằng đồng Việt Nam cho lĩnh vực này là8%/năm; (iii) Được xem xét cơ cấu lạinợ cho các doanh nghiệp, hộ gia đình gặp khó khăn về tài chính. Đối với lĩnhvực thủy sản, thời gian cơ cấu lại nợ tối đa là 24 tháng; (iv) Được hưởng ưu đãi của chính sách tín dụng hỗ trợ nhằmgiảm tổn thất trong nông nghiệp[2].Theo đó, các ngư dân vay vốn các ngân hàng thương mạiđể mua sắm các loại máy, thiết bị, ngư lưới cụ sử dụng trên tàu cá, tàudịch vụ hậu cần phục vụ đánh bắt xa bờ được Ngân sách Nhà nước hỗ trợ 100% lãisuất trong 2 năm đầu, 50% lãi suất từ năm thứ 3 trở đi. Đối với các dự án đầutư chế biến thủy sản (thiết bị làm lạnh, cấp đông, tái đông; sản xuất nước đá,đá vảy; thiết bị hấp sấy...) được vay vốn tại các NHTM theo lãi suất tín dụngđầu tư phát triển của Nhà nước; (v) Được hưởng ưu đãi từ các chính sách tín dụng đặc thù đối với lĩnh vực thủy sản và khai thác, đánhbắt hải sản biển như: Chínhsách tín dụng đối với chăn nuôi và thủy sản; Chương trình cho vay thí điểm phục vụ phát triểnnông nghiệp theo Nghị quyết số 14/NQ-CP ngày 5/3/2014 của Chính phủ[3]...

Bên cạnh đó, để hỗ trợ tối đa, tạo thuận lợi pháttriển nhanh và bền vững ngành Thủy sản trong điều kiện có thể của đất nước,nâng cao đời sống ngư dân, gắn liền với bảo vệ chủ quyền, lãnh thổ, biển đảoquốc gia, thựchiện ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ[4],Ngân hàng Nhà nước đã và đang phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Phát triển nôngthôn, Bộ Tài chính và các Bộ, ngành khác có liên quan nghiên cứu, xây dựng Nghịđịnh về một số chính sách phát triển thủy sản theo hướng xây dựng chính sách tín dụng hỗ trợ ngư dân hiện đại hóa tàucá, đóng mới tàu vỏ thép, đóng mới tàu dịch vụ hậu cần nghề cá để đánhbắt xa bờ, góp phần phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh chủ quyền biển đảo vớilãi suất cho vay không quá5%/năm, Ngân sách Nhà nước hỗ trợ lãi suất vay vốn của ngư dân từ 3%- 4%/năm.Như vậy, ngư dân chỉ phải chịu lãi suất vay vốn ngân hàng từ1 -2%/năm (tùy thuộc vào loại tàu và công suất tàu); thời hạn cho vay 11 năm, trong đó ân hạn01 năm; phương thức, thủ tục chovay bảo đảm thuận tiện, phù hợp; tài sản đảm bảo là chính con tàu được đóng bằng vốn vay. Tiếp tục cho vayvốn lưu động để đáp ứng nhu cầu chi phí đi biển của nông dân và tàu dịch vụ hậucần với lãi suất 7%/năm (thấp hơn 1%/năm so với lãi suất cho vay các lĩnh vựcưu tiên).

Hiện nay, nguồn tiền dành cho ngư dân của ngành Ngânhàng đã sẵn sàng, Ngân hàng Nhà nước đang chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp cậnđể triển khai. Tuy nhiên, để triển khai cần có sự phối hợp đồng bộ giữa các Bộ,ngành và các địa phương để chương trình phát huy hiệu quả và đi vào cuộc sống.

Đối với chương trình thí điểmđóng tàu vỏ thép tại tỉnh Quảng Ngãi[5], Ngân hàng Nhà nước tiếp tục chỉ đạoNgân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam triển khai cho vaychương trình thí điểm nêu trên,trong đó mức cho vay tối đa 80% kinh phí đóng tàu với lãi suất cố định2,5%/năm, thời hạn cho vay tối đa là 10 năm, ân hạn trả nợ gốc và lãi trongthời gian đóng tàu. Tuynhiên, đến ngày 26/11/2013, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Ngãi mới có quyết địnhphê duyệt 02 phương án đầu tư đóng tàu vỏ thép của 01 doanh nghiệp. Ngay saukhi có quyết định phê duyệt, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ViệtNam đã tiếp nhận và thẩm định hồ sơ để giải ngân vốn cho vay đối với 02 phươngán này. Hiện, Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Việt Nam đã đồng ý đầu tư cho vay với điều kiện chủ tàu phải bổ sungthêm tài sản thế chấp ngoài con tàu để đảm bảo cho khoản vay, cụ thể: tổng giátrị con tàu là 23,142 tỷ đồng, trong đó vốn tự có (20%) là 4,63 tỷ đồng, vốnvay (80%) là 18,51 tỷ đồng. Đồng thời, hai bên đã thống nhất sử dụng quyền sửdụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất của các cổ đôngchủ chốt để bổ sung tài sản thế chấp.

Việcđầu tư cho vay ngư dân để đóng mới tàu đánh cá thường có giá trị lớn, rủi rocao trong khi thiếu các hình thức bảo hiểm nên không phù hợp với nguồn vốn tíndụng thương mại mà cần phải có chương trình tín dụng ưu đãi riêng biệt và cótính chất dài hạn. Ngoài ra, việc cho vaytheo chương trình này còn có vướng mắc do giá trị con tàu không đủ điều kiện đểphòng ngừa rủi ro cho khoản vay và khách hàng không có tài sản đảm bảo khác đểbảo đảm cho khoản vay. Vì vậy, để giúp ngư dân đầu tư phương tiện đánhbắt cá hiện đại, cần có hệ thống chính sách đồng bộ của Chính phủ, các Bộ,ngành liên quan, trong đó có sự hỗ trợ trực tiếp từ nguồn vốn ngân sách do BộTài chính chủ trì cân đối.