Tiên phong sáng tạo, làm chủ tương lai

Ở  các nhiệm kỳ trước, tinh thần xung kích, tình nguyện và cống hiến của tuổi trẻ thường được nhấn mạnh, thì tại Đại hội lần này xuất hiện những khái niệm như năng lực số, trí tuệ nhân tạo (AI), đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp, hội nhập quốc tế hay nhân lực chất lượng cao. Đó không phải sự thay đổi đơn thuần về cách diễn đạt, mà phản ánh bước chuyển trong tư duy phát triển thanh niên trước yêu cầu của thời đại.

Trong bài phát biểu khai mạc, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn Bùi Quang Huy nhấn mạnh yêu cầu xây dựng lớp thanh niên bản lĩnh, tiên phong sáng tạo và làm chủ tương lai. Thông điệp ấy xuất hiện xuyên suốt trong các tham luận, văn kiện và chương trình hành động của nhiệm kỳ mới.

Nếu trước đây thanh niên được kỳ vọng là lực lượng xung kích trên những tuyến đầu của công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, thì hôm nay họ còn được giao một sứ mệnh mới: trở thành lực lượng kiến tạo tương lai bằng tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Đó là sự thay đổi phù hợp với thực tiễn phát triển đất nước. Trong kỷ nguyên số, sức mạnh cạnh tranh của một quốc gia không còn được quyết định chủ yếu bởi tài nguyên thiên nhiên hay lao động phổ thông, mà phụ thuộc ngày càng lớn vào chất lượng nguồn nhân lực, khả năng làm chủ công nghệ và năng lực đổi mới sáng tạo. Những đột phá về AI, dữ liệu lớn, bán dẫn, công nghệ số hay kinh tế xanh đang làm thay đổi sâu sắc đời sống kinh tế - xã hội trên phạm vi toàn cầu.

Trong bối cảnh đó, “tiên phong sáng tạo” không chỉ là khẩu hiệu hành động mà trở thành yêu cầu phát triển đối với thế hệ trẻ. Thanh niên phải là lực lượng tiếp cận nhanh và chuyển hóa tri thức, công nghệ thành những sản phẩm, giải pháp phục vụ cộng đồng.

Điều này được thể hiện rõ trong phong trào “Tuổi trẻ Việt Nam tiên phong trong kỷ nguyên mới”, với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được đặt ở vị trí hàng đầu. Đây là lần đầu tiên những nội dung này trở thành trọng tâm xuyên suốt của phong trào thanh niên ở tầm quốc gia.

Đáng chú ý, hội nhập quốc tế cũng được đặt ngang hàng với khoa học công nghệ và phát triển kinh tế. Cách tiếp cận này phản ánh nhận thức mới rằng thanh niên Việt Nam không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển trong nước mà còn phải đủ năng lực cạnh tranh và hợp tác trong môi trường toàn cầu.

Muốn hội nhập hiệu quả, người trẻ không thể chỉ có nhiệt huyết. Họ cần ngoại ngữ, kỹ năng số, tư duy đổi mới sáng tạo, khả năng làm việc trong môi trường đa văn hóa và năng lực thích ứng với những biến động nhanh chóng của khoa học công nghệ. Đó cũng là lý do Đại hội xác định nâng cao năng lực số, năng lực ứng dụng AI, năng lực hội nhập quốc tế và hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo là những khâu đột phá của nhiệm kỳ mới.

Thực tiễn cũng cho thấy hướng đi này hoàn toàn khả thi. Từ các đội hình “Bình dân học vụ số”, “Mùa hè số” đến ứng dụng thực tế ảo, chatbot AI trong giáo dục truyền thống, công nghệ đang trở thành môi trường hoạt động mới của thanh niên.

Quan trọng hơn, Đại hội XIII không chỉ đặt ra mục tiêu giúp thanh niên sử dụng công nghệ, mà hướng tới xây dựng lớp thanh niên làm chủ công nghệ. Đó là sự khác biệt căn bản. Một quốc gia muốn phát triển nhanh và bền vững không thể chỉ là nơi tiêu dùng công nghệ của thế giới, mà phải từng bước tham gia sáng tạo công nghệ, làm chủ tri thức và đóng góp vào chuỗi giá trị toàn cầu. Trong hành trình ấy, thanh niên chính là lực lượng tiên phong.

Tinh thần ấy cũng được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong phát biểu chỉ đạo tại Đại hội. Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Đại hội lần này diễn ra khi đất nước đứng trước vận hội phát triển mới. Trong bối cảnh đó, thanh niên không chỉ kế tục sự nghiệp của Đảng, của cách mạng, mà trực tiếp tham gia kiến tạo tương lai. Sau Đại hội, cần chuyển hóa rõ rệt hành động của tuổi trẻ cả nước: bản lĩnh hơn trong lý tưởng, tự cường hơn trong học tập và lao động, tiên phong hơn trong sáng tạo, mạnh mẽ hơn trong khát vọng cống hiến và chủ động hơn trong làm chủ tương lai của chính mình, của đất nước.

Bởi vậy, “làm chủ tương lai” không phải là một khái niệm trừu tượng. Làm chủ tương lai bắt đầu từ việc làm chủ tri thức, ngoại ngữ, công nghệ số và trí tuệ nhân tạo. Khi người trẻ có đủ năng lực học tập, sáng tạo, khởi nghiệp và hội nhập, họ không chỉ tạo dựng tương lai cho bản thân mà còn góp phần tạo dựng tương lai cho đất nước.

Khẩu hiệu hành động của nhiệm kỳ mới: “Bản lĩnh tự cường - Tiên phong sáng tạo - Khát vọng cống hiến - Làm chủ tương lai” vì thế mang ý nghĩa sâu sắc. Đó là yêu cầu của thời đại đối với thế hệ trẻ Việt Nam. Trong kỷ nguyên mà tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển chủ yếu, thanh niên được kỳ vọng không chỉ là lực lượng xung kích, mà còn là lực lượng kiến tạo tương lai.