Tiếp tục siết chặt tuyển sinh đại học

Cơ bản hoàn thiện hệ thống thể chế giáo dục

Báo cáo tại phiên giải trình về tình hình thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) đã triển khai khối lượng lớn công việc xây dựng các văn bản hướng dẫn thực thi luật.

Theo phân công, Bộ GDĐT chủ trì xây dựng 41 văn bản, gồm 11 nghị định và 30 thông tư. Đến nay, 10/11 nghị định và 27/30 thông tư đã được hoàn thành, ban hành. Theo Bộ trưởng, về cơ bản, những vấn đề chính sách quan trọng đã được thể hiện trong các văn bản này.

Nội dung chưa được ban hành là chính sách về tiền lương, phụ cấp, hỗ trợ đối với nhà giáo. Bộ GDĐT đã trình Chính phủ nhưng đang chờ kết luận của Ban Chỉ đạo Trung ương về đổi mới chính sách tiền lương để tiếp tục hoàn thiện, bảo đảm đồng bộ với chính sách tiền lương chung.

Bộ trưởng cho biết các chính sách về phụ cấp nhà giáo, chính sách đối với giảng viên nghỉ hưu, sau nghỉ hưu và chính sách đối với học sinh, sinh viên đã được ban hành kịp thời, bước đầu phát huy tác động. Bộ cũng đã hướng dẫn các địa phương về tuyển dụng, sử dụng, điều động, biệt phái giáo viên; hoàn thiện các quy định về chuẩn nghề nghiệp, chế độ làm việc, bổ nhiệm và xếp lương.

Thiếu giáo viên vẫn là bài toán cần xử lý

Về tình trạng thiếu giáo viên, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết số giáo viên thiếu so với định mức tại thời điểm kết thúc năm học 2025-2026 là hơn 104.500 người. Tuy nhiên, sau khi sắp xếp lại mạng lưới trường lớp và rà soát theo quy mô học sinh, nhu cầu biên chế cần bổ sung cho năm học 2026-2027 khoảng 43.000 chỉ tiêu.

Trong khi đó, hơn 40.000 biên chế đã được giao từ năm 2025 nhưng các địa phương chưa tuyển dụng hết. Vì vậy, theo Bộ trưởng, tình trạng thiếu giáo viên hiện nay vừa là thiếu so với định mức, vừa có tình trạng thừa - thiếu cục bộ giữa các môn học, cấp học và địa bàn.

Bộ trưởng chỉ ra ba nguyên nhân chính của tình trạng này. Thứ nhất, một số địa phương chưa tuyển dụng hết số biên chế được giao. Thứ hai là sự biến động dân cư khiến có nơi thiếu, nơi thừa giáo viên nhưng việc điều chuyển, thuyên chuyển chưa được thực hiện kịp thời. Thứ ba là sự mất cân đối giữa các cấp học và cơ cấu môn học, cùng với một số điểm chưa phù hợp trong việc tính toán định mức.

Theo Bộ trưởng, Nghị quyết 248/2025/QH15 đã giao Giám đốc Sở GDĐT quyền tuyển dụng, thuyên chuyển, điều động giáo viên. Đây được xác định là một giải pháp quan trọng để xử lý tình trạng thiếu - thừa cục bộ. Bộ cũng dự kiến ban hành định mức giáo viên mới, tính đến đặc thù dạy học 2 buổi/ngày, vùng miền, cấp học, môn học và quy mô học sinh, sĩ số lớp.

Nếu được cấp thẩm quyền giao đủ biên chế và các địa phương tuyển dụng hết số được giao, Bộ trưởng cho rằng tình trạng thiếu giáo viên về cơ bản có thể được giải quyết.

Giữ ổn định kỳ thi tốt nghiệp THPT

Về kỳ thi tốt nghiệp THPT và tuyển sinh đại học, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn cho biết mô hình hiện nay đã trải qua quá trình đổi mới, theo hướng gọn nhẹ, tiết kiệm và giảm áp lực cho xã hội.

Tuy nhiên, trước một số sai phạm, tiêu cực xảy ra thời gian qua, Bộ GD&ĐT sẽ tăng cường sự tham gia của các trường đại học, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và phân tích dữ liệu để sớm phát hiện những dấu hiệu bất thường.

Bộ cũng tiếp tục cải tiến công tác ra đề, bảo đảm kỳ thi đánh giá được năng lực, kiến thức của học sinh sau THPT. Kết quả kỳ thi không chỉ phục vụ xét tốt nghiệp mà còn cung cấp thông tin về chất lượng giáo dục giữa các địa phương, tác động của chương trình và phương pháp giảng dạy, đồng thời là một trong những căn cứ cho tuyển sinh đại học.

Đối với tuyển sinh đại học, Bộ trưởng nhấn mạnh nguyên tắc tin cậy, đánh giá đúng năng lực người học và công bằng. Các trường được tự chủ trong xác định phương thức tuyển sinh, nhưng vẫn cần có những hàng rào kỹ thuật chung để bảo đảm công bằng và độ tin cậy.

Theo Bộ trưởng, với một ngành hoặc chương trình đào tạo, tiêu chí đánh giá thí sinh cần thống nhất. Nếu trường sử dụng nhiều phương thức, điểm chuẩn giữa các phương thức cũng phải bảo đảm mức độ tương đương.

Trên cơ sở phân tích dữ liệu tuyển sinh nhiều năm, Bộ GD&ĐT dự kiến xây dựng lộ trình giảm số lượng phương thức tuyển sinh. Theo đó, từ năm 2027, mỗi ngành, chương trình đào tạo được áp dụng tối đa 3 phương thức và đến năm 2028 còn 1 phương thức.

Liên quan đến việc cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ, Bộ trưởng cho biết nếu ngành đào tạo yêu cầu năng lực tiếng Anh đầu vào thì tiếng Anh cần được đưa vào tổ hợp xét tuyển như một tiêu chí chính thức. Chứng chỉ tiếng Anh vẫn có thể được quy đổi thành điểm xét tuyển trong trường hợp này.

Theo Bộ trưởng, việc điều chỉnh chính sách cộng điểm chứng chỉ được thực hiện trên cơ sở phân tích dữ liệu, nhằm hạn chế tình trạng một tiêu chí được tính nhiều lần hoặc tạo bất lợi cho những thí sinh không có điều kiện tham gia các kỳ thi chứng chỉ có chi phí cao.

Kết luận về việc thực hiện chính sách giáo dục, Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đánh giá hệ thống thể chế giáo dục và đào tạo về cơ bản đã hoàn thiện sau khi các luật và nghị quyết mới được ban hành. Theo ông, khâu quan trọng nhất hiện nay là tổ chức thực thi, kịp thời tháo gỡ các điểm nghẽn phát sinh từ thực tiễn, xử lý những nội dung chưa đồng bộ giữa các văn bản và đánh giá thực chất kết quả chính sách. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển phẩm chất, năng lực người học và chất lượng nguồn nhân lực phục vụ phát triển đất nước.