Tìm giải pháp hiệu quả cho chính sách công nghiệp quốc gia

Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương Nguyễn Văn Bình chủ trì Hội thảo.

Chủ trì và phát biểu tại Hội thảo “Chính sách công nghiệp quốc gia Việt Nam đến năm 2025, tầm nhìn đến 2035” do Ban Kinh tế Trung ương và Bộ Công Thương tổ chức sáng 10/3 tại Hà Nội, ông Nguyễn Văn Bình, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Kinh tế Trung ương đã khẳng định: "Qua các thời kỳ, Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn quan tâm đề ra các chủ trương, chính sách thúc đẩy phát triển công nghiệp. Đặc biệt từ khi Việt Nam gia nhập WTO (năm 2007), chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển kinh tế - xã hội, về công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước nói chung và phát triển công nghiệp nói riêng đã liên tục được bổ sung, hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong bối cảnh tình hình mới".

Trên cơ sở đường lối, chủ trương của Đảng, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành đã thể chế hóa thành khoảng 300 văn bản quy phạm pháp luật bao quát khá đầy đủ các nội dung có liên quan đến chính sách công nghiệp quốc gia.

Vẫn theo Trưởng Ban Kinh tế Trung ương, các chính sách chung và chính sách ngành trong lĩnh vực công nghiệp được ban hành trong thời gian qua đã có tác động tích cực đến sự phát triển của công nghiệp Việt Nam trong hơn 30 năm đổi mới vừa qua, nhất là trong 10 năm trở lại đây.

Trong mười năm qua (2006-2015), tổng giá trị sản xuất công nghiệp tăng 3,42 lần. Tỉ trọng GDP công nghiệp cũng duy trì ổn định khoảng 31-32%/tổng GDP của cả nước.

Tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp tăng nhanh hơn nhiều so với các nước trong khu vực và thế giới . Trong nhiều năm, lĩnh vực công nghiệp có tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất cao nhất trong các ngành kinh tế quốc dân.

Tăng trưởng giá trị gia tăng công nghiệp trong mười năm 2006-2015 bình quân 6,9%/năm (giai đoạn 2006-2010 là 5,9%/năm và giai đoạn 2011-2015 là 7,9 %/năm).

Sau gần mười năm, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp tăng gần 3,5 lần. Cơ cấu xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp chuyển dịch tích cực, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp chế biến chế tạo, chiếm tỷ trọng chủ yếu và tăng liên tục (năm 2007 chiếm 78%, năm 2015 tăng lên chiếm 97,3%). Trong cơ cấu các ngành công nghiệp, công nghiệp quốc phòng đã có chuyển biến rõ nét.

Phát triển công nghiệp trong thời gian qua đã góp phần tích cực trong giải quyết việc làm và nâng cao đời sống của nhân dân. Hiện nay, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và khu vực kinh tế tư nhân trong nước đóng góp ngày càng lớn vào đầu tư phát triển công nghiệp của đất nước.

Giá trị sản xuất công nghiệp và giá trị gia tăng công nghiệp tăng trưởng liên tục trong nhiều năm. Tỉ trọng GDP công nghiệp cũng duy trì ổn định.

Tăng trưởng giá trị sản xuất công nghiệp tăng nhanh hơn nhiều so với các nước trong khu vực và thế giới. Sau gần mười năm, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm công nghiệp tăng gần 3,5 lần, chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu xuất khẩu của nền kinh tế nước ta.

Tuy nhiên, công nghiệp nước ta đang ở trình độ thấp, chủ yếu đang phát triển theo chiều rộng, nội lực còn yếu, phụ thuộc nhiều doanh nghiệp đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trong khi sự liên kết giữa các FDI- doanh nghiệp nước ngoài với các doanh nghiệp trong nước còn hạn chế thiếu chặt chẽ; Tăng trưởng sản xuất công nghiệp chưa cao, thiếu bền vững. Năng suất lao động công nghiệp, nhất là ngành công nghiệp chế biến - chế tạo còn ở mức thấp.

Nguyên nhân thì có nhiều nhưng theo ông Nguyễn Văn Bình, tư duy và cách tiếp cận trong xây dựng chính sách công nghiệp quốc gia chưa đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế, thiếu tầm nhìn và định hướng chiến lược phù hợp với thế mạnh về nguồn nhân lực, điều kiện tự nhiên, vị trí địa lý, địa chính trị của nước ta và xu thế phát triển khoa học và công nghệ trên thế giới, nhất là tác động của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4.

“Cho đến nay, Việt Nam chưa có một chính sách công nghiệp quốc gia mang tính tổng thể, khả thi, có tầm nhìn dài hạn. Chính sách công nghiệp hiện nay chưa đánh giá đúng về tầm quan trọng của yếu tố nhân lực, khoa học và công nghệ trong phát triển công nghiệp. Đồng thời, còn thiếu các chính sách cụ thể, thiếu sự ưu tiên về nguồn lực để theo đuổi một cách nhất quán và quyết liệt các mục tiêu đã đề ra. Quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách công nghiệp quốc gia chưa tôn trọng đầy đủ các quy luật kinh tế thị trường, chưa tham vấn đầy đủ các đối tượng chịu ảnh hưởng của chính sách” - Trưởng Ban Kinh tế trung ương nhấn mạnh.

Trong bối cảnh đó, hội thảo sẽ góp thêm tiếng nói trong việc hoạch định chính sách của Đảng, Nhà nước trong lĩnh vực công nghiệp và chỉ ra những mặt còn hạn chế; để từ đó tìm cho được một Chính sách công nghiệp quốc gia đồng bộ, hiệu quả nhằm đẩy mạnh và nâng cao chất lượng công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước giai đoạn từ nay đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2035? Đây là một nhiệm vụ thực sự nặng nề đối với các nhà hoạch định xây dựng chính sách.