Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La

Cùng dự diễn đàn có Thủ tướng Singapore Lawrence Wong.

Đối thoại Shangri-La là diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực châu Á-Thái Bình Dương do Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS) có trụ sở tại London tổ chức thường niên tại Singapore. Đây là diễn đàn có uy tín và ảnh hưởng lớn đối với các vấn đề hòa bình, an ninh và cấu trúc khu vực. Diễn đàn quy tụ nhiều nhà lãnh đạo, bộ trưởng quốc phòng, học giả và chuyên gia chiến lược hàng đầu thế giới.

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh dấu lần đầu tiên một người đứng đầu Đảng và Nhà nước Việt Nam phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La.

Mở đầu bài phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trân trọng cảm ơn Chính phủ Singapore và Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc tế đã dành cho vinh dự phát biểu tại phiên khai mạc của diễn đàn quan trọng này. Trong hơn hai thập kỷ qua, Đối thoại Shangri-La đã trở thành không gian đối thoại hàng đầu về an ninh khu vực, nơi các quốc gia cùng chia sẻ nhận định, lắng nghe nghiêm túc và tìm kiếm những cách tiếp cận có trách nhiệm cho hòa bình, ổn định và phát triển.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh, biến động là trạng thái thường trực của thế giới. Nhưng để biến động dẫn tới xung đột hay trở thành động lực tiến tới hòa bình lại là lựa chọn chiến lược của các quốc gia và cộng đồng quốc tế. Những bất ổn của thế giới hôm nay phản ánh ba cuộc khủng hoảng nền tảng đang diễn ra đồng thời và tác động lẫn nhau: Khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược. Ba cuộc khủng hoảng nêu trên đang hội tụ rõ nét tại châu Á-Thái Bình Dương.

Châu Á-Thái Bình Dương là trung tâm tăng trưởng năng động của thế giới, nhưng cũng là nơi cạnh tranh chiến lược gay gắt; là không gian của các tuyến hàng hải huyết mạch, nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro trên biển; là khu vực hưởng lợi sâu từ toàn cầu hóa, nhưng đang chịu sức ép trực tiếp từ phân mảnh chuỗi cung ứng, biến đổi khí hậu, chuyển đổi công nghệ và cạnh tranh địa kinh tế mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, vì là nơi hội tụ thách thức, châu Á-Thái Bình Dương cũng phải là nơi khởi phát lời giải. Khu vực này có lợi ích chung trong hòa bình, kết nối và phát triển; có kinh nghiệm hợp tác đa tầng; có ASEAN như một cấu trúc đối thoại và cân bằng; có đủ động lực và quyết tâm không để cạnh tranh trượt thành đối đầu, không để các tuyến kết nối trở thành đường ranh chia cắt, không để an ninh của nước này thành bất an của nước khác.

Từ cách nhìn đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ một số định hướng để kiến tạo một châu Á-Thái Bình Dương hòa bình, ổn định, phát triển, tự cường và có năng lực giảm thiểu rủi ro từ sớm, từ xa. Trước hết, phải làm cho luật lệ và đối thoại trở thành phương tiện hữu hiệu giảm thiểu rủi ro thực sự. Đối thoại Shangri-La là nơi các quốc gia lắng nghe nhau, làm rõ ý định, tìm kiếm điểm chung và kiểm soát khác biệt, nhưng đối thoại không nên dừng ở phát biểu lập trường. Đối thoại phải giúp nhận diện sớm rủi ro, chia sẻ thông tin, duy trì kênh liên lạc khi căng thẳng và ngăn khác biệt trượt thành khủng hoảng. Điều này đặc biệt quan trọng đối với biển và đại dương. Biển và đại dương là tài nguyên, là không gian kết nối chung, là huyết mạch của thương mại, năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng toàn cầu. Không quốc gia nào được lợi nếu các tuyến kết nối ấy trở thành nơi phô diễn sức mạnh, cưỡng ép hoặc đối đầu.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, đối với Biển Đông, lập trường của Việt Nam là nhất quán, rõ ràng và có nguyên tắc. Việt Nam ủng hộ giải quyết mọi tranh chấp và bất đồng bằng biện pháp hòa bình, trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982. Việt Nam tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của các quốc gia khác; đồng thời kiên quyết, kiên trì bảo vệ độc lập, chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán hợp pháp của mình theo luật pháp quốc tế.

Định hướng tiếp theo, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng cần kiến tạo một cấu trúc khu vực mở, bao trùm và lấy ASEAN làm trung tâm. Mọi sáng kiến đóng góp cho hòa bình, ổn định và phát triển đều đáng được hoan nghênh, nếu minh bạch, tôn trọng luật pháp quốc tế, bổ trợ cho nhau và không làm suy yếu vai trò trung tâm của ASEAN và không biến Đông Nam Á thành không gian đối đầu giữa các khối. Việt Nam ủng hộ và sẵn sàng hợp tác chặt chẽ với Philippines trên cương vị Chủ tịch ASEAN 2026, cùng các nước thành viên củng cố hòa bình, an ninh, mở rộng các hành lang thịnh vượng, thúc đẩy kết nối, phát triển bao trùm, bền vững và đặt người dân ASEAN ở vị trí trung tâm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh việc cần phải đặt an ninh con người và năng lực chống chịu xã hội vào trung tâm của an ninh bền vững. Bất ổn hôm nay không chỉ đến từ xung đột quân sự mà còn từ những đứt gãy trong đời sống phát triển. Điều chúng ta cần là một nền tảng phát triển có khả năng chống chịu cao trước các cú sốc, chuỗi cung ứng mở và đa dạng, kết nối hạ tầng thông suốt, hợp tác về tài chính, công nghệ và nhân lực; đồng thời thúc đẩy hợp tác thiết thực trong cứu trợ thảm họa, y tế, an ninh nguồn nước, lương thực, năng lượng, an ninh mạng, bảo vệ hạ tầng trọng yếu và tìm kiếm cứu nạn.

Khẳng định việc cần kiến tạo các chuẩn mực trách nhiệm đối với công nghệ mới và công nghiệp quốc phòng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lý giải: Trong quốc phòng-an ninh, câu hỏi hệ trọng không phải là công nghệ mạnh đến đâu mà là con người có thể kiểm soát được công nghệ ấy đến mức nào. Vì vậy, cần thúc đẩy đối thoại về AI trong quốc phòng-an ninh, bảo đảm trách nhiệm cuối cùng của con người trong các quyết định có hệ quả nghiêm trọng, quy tắc ứng xử trên không gian mạng, bảo vệ cáp biển, hạ tầng dữ liệu trọng yếu, minh bạch đối với các công nghệ tác động đến ổn định chiến lược.

Tiếp tục chia sẻ định hướng, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị cần củng cố nền tảng xã hội và khả năng chống chịu; bảo vệ không gian thông tin và nâng cao nhận thức. Tin giả, thao túng thông tin, kích động cực đoan, phân cực xã hội và các chiến dịch gây ảnh hưởng có chủ đích có thể làm suy yếu đồng thuận quốc gia, làm méo mó nhận thức công chúng, khoét sâu chia rẽ và khiến khủng hoảng lan nhanh hơn. Vì vậy, bảo vệ hòa bình trong thời đại mới cũng đòi hỏi phải bảo vệ sự thật, củng cố niềm tin xã hội, nâng cao năng lực truyền thông chiến lược, giáo dục công dân số, thúc đẩy trách nhiệm của các nền tảng công nghệ và hợp tác quốc tế trong chống thông tin sai lệch.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng cho rằng cần nâng cao năng lực ngoại giao phòng ngừa, hòa giải và trung gian trong khu vực. Nhiều cuộc khủng hoảng không bùng phát chỉ vì khác biệt lợi ích mà vì các bên thiếu kênh trao đổi đáng tin cậy, thiếu không gian để xuống thang và thiếu cơ chế giúp chuyển đối đầu trở lại đối thoại. Vì vậy, châu Á-Thái Bình Dương cần coi ngoại giao phòng ngừa là một năng lực chiến lược, không phải là biện pháp tình thế sau khi khủng hoảng đã xảy ra. Mục tiêu là tạo ra những "lối thoát ngoại giao" trước khi các bên bị cuốn vào vòng xoáy leo thang dẫn đến nguy cơ xung đột.

Với các đối tác có ảnh hưởng lớn trong và ngoài khu vực, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, Việt Nam mong muốn gửi một thông điệp chân thành: Châu Á-Thái Bình Dương là không gian mở, mọi quốc gia có lợi ích chính đáng đều có thể đóng góp cho hòa bình, ổn định và phát triển. Khu vực hoan nghênh sự hiện diện minh bạch, có trách nhiệm, tôn trọng luật pháp quốc tế, ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và góp phần giảm căng thẳng. Điều khu vực mong muốn không phải là sự hiện diện hay vắng mặt thuần tuý của bất kỳ nước lớn nào, mà là một cam kết có trách nhiệm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ, Việt Nam hiểu rõ giá trị của hòa bình bằng chính lịch sử của mình, hiểu giá trị của phát triển bằng chính hành trình Đổi mới và hội nhập của mình. Từ trải nghiệm ấy, Việt Nam nhận thức sâu sắc rằng lợi ích quốc gia gắn bó chặt chẽ với hòa bình, ổn định và thịnh vượng của khu vực. Đóng góp cho hòa bình khu vực cũng là bảo vệ lợi ích lâu dài của Việt Nam. Mở rộng hợp tác, giảm thiểu rủi ro và kết nối các lợi ích chính đáng cũng chính là cách Việt Nam thực hiện trách nhiệm của mình đối với cộng đồng quốc tế.

Hòa bình, ổn định và phát triển là mẫu số chung của mọi quốc gia và dân tộc. Nhưng chỉ có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể, kiềm chế trước bất đồng, đối thoại khi khác biệt gia tăng, hợp tác khi thách thức vượt qua biên giới, và xây dựng những cơ chế giảm thiểu rủi ro có thể vận hành trong thực tế. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định, Việt Nam sẵn sàng cùng các quốc gia trong và ngoài khu vực củng cố luật lệ, bồi đắp lòng tin, thúc đẩy đối thoại, tăng cường hợp tác, giảm thiểu rủi ro và cùng nhau kiến tạo một châu Á-Thái Bình Dương an toàn hơn, tự cường hơn và thịnh vượng hơn.

Bài phát biểu dẫn đề truyền tải quan điểm và thông điệp của Việt Nam với các nước về định hướng để xử lý các thách thức chiến lược đang đặt ra, vì hòa bình, ổn định và phát triển bền vững trong cấu trúc khu vực đang định hình.

Sau khi phát biểu, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã trả lời câu hỏi của các đại biểu tham dự Ðối thoại Shangri-La, như: Những đổi mới mạnh mẽ ở Việt Nam gần đây và quyết tâm đạt mục tiêu phát triển cao. Chủ trương, chính sách đối ngoại cũng như hành động của Việt Nam đóng góp vào việc giữ gìn hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực và thế giới. Việt Nam đã đối phó thế nào để bảo đảm tăng trưởng cao trong bối cảnh thế giới hiện nay đang gây ra những khủng hoảng về năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu. Việt Nam đã tiếp cận xu hướng, phát triển công nghệ, nhất là công nghệ AI thế nào để tăng năng lực phòng ngừa, bảo đảm an ninh, an toàn trong bối cảnh hiện nay…

Việc IISS mời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tham dự, phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La thể hiện sự đánh giá cao vai trò, vị thế quan trọng, có trách nhiệm của Việt Nam trong các vấn đề khu vực và quốc tế, cũng như đánh giá cao vai trò, uy tín của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước trong định hướng chiến lược phát triển đất nước và hoạt động đối ngoại. Điều này cũng phản ánh sự quan tâm của các nước đối với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển của Việt Nam. Sự kiện cũng cho thấy Việt Nam đã sẵn sàng đóng vai trò chủ động hơn trong việc giải quyết các bất ổn địa chính trị và địa kinh tế.

Bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước định hướng tiếp tục các cuộc đối thoại này trong tương lai. Đây là một sự ghi nhận quan trọng đối với những thành tựu mà Việt Nam đã đạt được. Hơn 30 năm kể từ khi gia nhập ASEAN, Việt Nam đã trở thành một thành viên tích cực nhất, thúc đẩy ổn định chính trị, hội nhập kinh tế và xây dựng cộng đồng gắn kết nhân dân.

Đối thoại Shangri-La năm nay có 6 phiên toàn thể và 3 phiên họp đặc biệt; đại diện của 44 quốc gia tham dự, trong đó có 54 đại biểu cấp bộ trưởng. Sự kiện diễn ra từ ngày 29-31/5 tại khách sạn Shangri-La, Singapore.​