TP Hồ Chí Minh: Kiểm soát khí thải giao thông cần bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân
Ngày 11/9, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam TPHCM tổ chức hội nghị phản biện xã hội đối với Đề án kiểm soát khí thải phương tiện giao thông trên địa bàn. Nhiều ý kiến tại hội nghị đề nghị thành phố xây dựng lộ trình phù hợp, đồng thời quan tâm đến nhóm người dân có thu nhập thấp, người yếu thế và những người sử dụng phương tiện để mưu sinh.
Theo Đề án do Sở Xây dựng thực hiện, việc kiểm soát khí thải giao thông tại TPHCM được triển khai theo từng khu vực, loại phương tiện, mục đích sử dụng, tiêu chuẩn khí thải và mức độ tác động. Lộ trình gồm 4 khu vực, bao gồm: Đặc khu Côn Đảo; các xã Bình Khánh, An Thới Đông, Cần Giờ và Thạnh An; vùng phát thải thấp khu vực trung tâm thành phố; và khu vực còn lại, với lộ trình thực hiện kéo dài đến năm 2040.
Dự kiến từ năm 2027, TPHCM sẽ thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực lõi trung tâm rộng khoảng 930 ha và Khu đô thị mới Thủ Thiêm. Từ đầu năm 2029, phạm vi vùng phát thải thấp được đề xuất mở rộng đến Vành đai 2.
Để hỗ trợ quá trình chuyển đổi, Đề án dự kiến đầu tư hệ thống trạm sạc cùng các hạ tầng cần thiết. Cơ chế hỗ trợ tài chính cho shipper, xe ôm và người dân chuyển đổi phương tiện cũng được đề xuất, với mức từ 800 nghìn đồng đến 1,7 triệu đồng/xe điện, tùy đối tượng và khu vực.
Tuy nhiên, tại hội nghị, nhiều ý kiến cho rằng, chính sách hỗ trợ cần được tính toán sát hơn với khả năng thực tế của người dân. Theo Tiến sĩ Trần Văn, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính-Ngân sách nay là Ủy ban Kinh tế và Tài chính, Quốc hội, lộ trình chuyển đổi hiện khá gấp, trong khi khảo sát cho thấy 60% người dân cần hỗ trợ mới có thể thích ứng. Trong khi đó, mức hỗ trợ dự kiến còn thấp so với giá xe điện hiện hành khoảng 18-26 triệu đồng/xe.
Các chuyên gia tại hội nghị cũng lưu ý, thành phố cần ưu tiên hoàn thiện hệ thống trạm sạc, tủ đổi pin và hành lang pháp lý liên quan đến vùng phát thải thấp trước khi triển khai các biện pháp kiểm soát. Việc kiểm định khí thải và thực hiện chính sách hỗ trợ chuyển đổi phương tiện cần theo hướng cơ quan quản lý chủ động, tạo thuận lợi cho người dân.
Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Ủy viên Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đề nghị, cách tiếp cận phù hợp là “hỗ trợ và chuẩn bị điều kiện trước, hạn chế và xử lý sau”, nhất là trong bối cảnh người dân thành phố vẫn sử dụng xe máy với tỷ lệ cao.
Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam TPHCM Phạm Minh Tuấn nhấn mạnh, kiểm soát khí thải, hình thành các vùng phát thải thấp và hỗ trợ chuyển đổi phương tiện theo lộ trình là yêu cầu cấp thiết nhằm cải thiện chất lượng không khí, bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hướng tới giao thông bền vững.
Theo Đề án, tổng kinh phí dự kiến thực hiện các nội dung liên quan chuyển đổi giao thông xanh khoảng hơn 19 nghìn tỷ đồng. Đáng chú ý, kết quả khảo sát cho thấy 55,3% người dân đánh giá mức hỗ trợ tài chính dự kiến còn thấp, trong khi 15,5% cho rằng, chính sách cần được thiết kế lại theo thu nhập, địa bàn và loại phương tiện.