TPHCM: Gỡ “nút thắt” tại các dự án cải tạo kênh rạch

Giám sát từ hồ sơ đến thực địa

Ngay từ đầu quý 3 đến nay, các dự án thuộc chương trình chỉnh trang đô thị và cải tạo kênh rạch được Thường trực HĐND TPHCM cùng Ban Kinh tế - Ngân sách đưa vào hoạt động giám sát, khảo sát thực địa, rà soát hồ sơ các dự án. Đây là khâu quan trọng, để có cơ sở thẩm tra trước khi trình HĐND thành phố quyết định chủ trương đầu tư hoặc điều chỉnh liên quan đến các dự án tại các kỳ họp tiếp theo.

Tại kênh Hy Vọng, tuyến dài hơn 1.000m từ đường Phạm Văn Bạch đến cửa xả kênh Tham Lương được đề xuất nạo vét, xây kè, làm đường hai bờ và hoàn thiện hệ thống thoát nước, hạ tầng kỹ thuật. Tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án lên đến trên 2.500 tỷ đồng, thực hiện trong giai đoạn 2026-2030, nhằm tăng tiêu thoát nước, góp phần giảm ngập khu vực sân bay Tân Sơn Nhất và vùng phụ cận.

Các dự án cải tạo rạch Thủ Đức và 4 dự án chỉnh trang bờ Nam kênh Đôi cũng nằm trong chương trình giám sát trực tiếp của Thường trực HĐND. Trong đó, dự án cải tạo rạch Thủ Đức có tổng mức đầu tư dự kiến trên 5.100 tỷ đồng, thực hiện ở giai đoạn 2026-2031, dự án sẽ cải tạo khoảng 3 km rạch Thủ Đức và rạch Nhà Trà. Đối với 4 dự án bờ Nam kênh Đôi có tổng chiều dài kè khoảng 8,8 km, kết hợp mở rộng đường Phạm Thế Hiển, đầu tư thoát nước, hạ tầng kỹ thuật, cây xanh, chiếu sáng, công viên và giao thông kết nối.

Qua tổ chức đoàn giám sát kiểm tra, khảo sát thực tế các dự án cải tạo kênh rạch, Phó Chủ tịch Thường trực HĐND TPHCM Nguyễn Văn Thọ cho biết, những vấn đề được đặt ra không chỉ là quy mô và tổng mức đầu tư của từng dự án mà thành phố còn đánh giá khả năng cân đối vốn, tiến độ giải phóng mặt bằng, phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và sự kết nối giữa các hạng mục tại từng dự án. Thường trực HĐND thành phố yêu cầu các dự án phải được phối hợp đồng bộ với thoát nước, thu gom nước thải và hạ tầng kỹ thuật để tránh chồng lấn, thiếu đồng bộ khi đưa vào sử dụng.

Ngoài ra, lãnh đạo HĐND TPHCM cũng đề nghị chủ đầu tư, Sở, ngành liên quan rà soát kỹ sự cần thiết, quy mô, tổng mức đầu tư, nguồn vốn, tiến độ và phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Theo đó, với các dự án có số hộ dân bị ảnh hưởng lớn, quỹ nhà, đất tái định cư cần được tính toán ngay từ khâu chuẩn bị; quyền và lợi ích hợp pháp của người dân phải được bảo đảm, đồng thời hạn chế phát sinh vướng mắc làm chậm tiến độ.

Quyết tâm về đích, đẩy nhanh giải ngân

Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM cho biết, Thành phố đang tập trung chỉ đạo công tác triển khai các công trình trọng điểm, trong đó có nhóm dự án cải tạo kênh rạch. Tính đến nay, Thành phố đã giải ngân trên 10.100 tỷ đồng, đạt gần 86% kế hoạch vốn. Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM đang tiếp tục rà soát tiến độ, điều phối vốn theo khối lượng và tháo gỡ khó khăn, phấn đấu giải ngân 100% vào ba tháng cuối năm nay.

 Đối với Dự án kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên có tổng mức đầu tư hơn 9.030 tỷ đồng, gồm 11 gói thầu, khối lượng thi công đến nay đạt khoảng 75%. Dự án đã được giải ngân gần 6.000 tỷ đồng, bằng 66,16% tổng mức đầu tư. Đại diện Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TPHCM cho biết, các khó khăn tại dự án này gồm vướng mặt bằng, thủ tục thu hồi khoáng sản từ sản phẩm nạo vét, giá nhiên liệu, vật liệu tăng và hạn chế nguồn lực nhà thầu. Hiện nay, thành phố đang yêu cầu chủ đầu tư dự án bổ sung nhân lực, thiết bị, tài chính, cảnh báo điều chuyển khối lượng và chế tài nếu không khắc phục. Theo kế hoạch, dự án đặt mục tiêu thông xe kỹ thuật cuối năm 2026 và hoàn thành ngày 30/6/2027.

Tại Dự án Vệ sinh môi trường TPHCM (giai đoạn 2) có tổng mức đầu tư hơn 10.600 tỷ đồng, tiến độ chung đến nay đạt khoảng 86%. Theo đánh giá của Ban Quản lý, hiện các gói xây lắp dự án đã cơ bản hoàn thành, công tác đấu nối đã sẵn sàng. Hạng mục còn triển khai là gói XL-02, gồm thiết kế, thi công và vận hành Nhà máy xử lý nước thải Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Phần xây lắp cơ bản đã hoàn thành, hiện đang lắp đặt thiết bị. Thành phố đang nỗ lực đôn đốc nhà thầu phấn đấu hoàn thành dự án cuối năm 2026, đưa nhà máy vào vận hành trong năm 2027.

Dự án rạch Xuyên Tâm có tổng mức đầu tư trên 17.200 tỷ đồng, tuy nhiên cả 3 gói thầu chính đang thi công đạt tiến độ khá khiêm tốn, lần lượt là XL-01 đạt 9%, XL-02 đạt 16%, XL-03 đạt 87%. Dự án này ảnh hưởng tới 2.196 trường hợp, dự toán bồi thường gần 13.900 tỷ đồng. Hiện nay, các phường An Nhơn, Gia Định và Bình Thạnh (nơi ảnh hưởng bởi dự án) đã bàn giao toàn bộ mặt bằng. Tại đoạn qua phường Bình Lợi Trung còn 3 trường hợp thuộc khu dân cư thương mại Bình Hòa chưa bàn giao. Theo Ban Quản lý dự án, điểm nghẽn tại dự án này là công tác di dời điện, cấp nước, viễn thông còn chậm. Thành phố đã đề nghị địa phương khẩn trương hoàn tất.

Đối với các dự án bờ Bắc kênh Đôi có ba gói thầu đạt lần lượt khoảng 60%, 85% (hạng mục cầu Hiệp Ân 2) và 35%. Mặt bằng đã bàn giao 1.596/1.604 trường hợp (đạt khoảng 99%) và chỉ còn 8 trường hợp đang hoàn thiện thủ tục, điện và cấp nước chưa di dời xong. Trong khi đó, 4 dự án chỉnh trang bờ Nam kênh Đôi đã được HĐND TPHCM thông qua chủ trương đầu tư ngày 22/9 vừa qua. Hiện nay, Ban Quản lý dự án đang lựa chọn đơn vị tư vấn khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi; dự kiến trình thẩm định, phê duyệt trong quý I/2027 và tổ chức đấu thầu các gói xây lắp đầu tiên vào cuối quý IV/2027.

Các mốc tiến độ đòi hỏi chủ đầu tư, nhà thầu, Sở, ngành và địa phương phối hợp chặt, nhất là giải phóng mặt bằng, tái định cư và di dời hạ tầng kỹ thuật để các dự án cải tạo kênh rạch sớm về đích đúng tiến độ. Song song đó, công tác giám sát đầu tư, giải ngân và đưa công trình vào khai thác phải hướng đến hiệu quả thực chất, giúp cải thiện môi trường kênh rạch và sớm phát huy hiệu quả phục vụ đời sống hàng chục ngàn người dân sống ven kênh rạch.