TPHCM: Góp ý 5 dự thảo luật, bộ luật và nghị quyết

Xác định rõ thẩm quyền, trách nhiệm

Chủ trì và phát biểu định hướng góp ý tại hội nghị, bà Trần Thị Diệu Thúy, Thành ủy viên, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TPHCM cho biết, việc góp ý 5 dự thảo luật, bộ luật và nghị quyết lần này nhằm chuẩn bị cho kỳ họp thứ 2 Quốc hội khóa XVI chuẩn bị diễn ra.

"Khi sửa đổi một dự án luật lớn nào đấy thì điều quan trọng trước tiên là nhìn xem quy định mới đang thay đổi cách Nhà nước xử lý một vấn đề như thế nào; từ đó xác định được thẩm quyền nào thay đổi, trách nhiệm nào phát sinh, quyền của người dân bị tác động ở đâu và cơ chế bảo đảm thực hiện ra sao", bà Thúy gợi mở.

Đối với Bộ luật Hình sự, Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TPHCM đề nghị đại biểu trao đổi nhiều hơn về ranh giới giữa xử lý hình sự với xử lý dân sự, kinh tế, hành chính; về mức độ can thiệp của pháp luật hình sự và sự tương xứng giữa hành vi, hậu quả với chế tài.

Đối với Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự và Bộ luật Tố tụng hình sự, cần tập trung làm rõ sự phân định quyền hạn, tức là một thẩm quyền được giao cho cấp nào thì cấp đó phải có đủ năng lực thực hiện và chịu trách nhiệm đến đâu cũng cần nhìn cùng lúc.

Khi tổ chức lại cơ quan điều tra, phân cấp thẩm quyền, quan hệ giữa Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ điều tra và Viện kiểm sát cũng thay đổi theo. Đây là vấn đề cần thêm ý kiến xuất phát từ thực tiễn giải quyết hồ sơ, từ những tình huống dễ phát sinh giao thoa hoặc bỏ sót trách nhiệm.

Riêng về dự thảo Bộ luật tố tụng hình sự, các vấn đề chứng cứ trong môi trường số, dữ liệu điện tử ngày càng tham gia sâu vào quá trình điều tra và xét xử. Trong đó, giá trị của dữ liệu phụ thuộc vào nguồn gốc, tính xác thực, phương thức thu thập, bảo quản và khả năng kiểm chứng, mở rộng cơ chế thu thập chứng cứ và tố tụng điện tử. Vì vậy, những vấn đề này sẽ quyết định rất lớn đến chất lượng áp dụng sau này.

Đối với Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người, điểm xuất phát phải hướng về con người. Đó là các quyền tự quyết, sự tự nguyện, bảo vệ người chưa thành niên, đạo đức sinh học và phân bổ nguồn tạng đều liên quan trực tiếp đến niềm tin của xã hội.

Theo bà Trần Thị Diệu Thúy, khi một nguồn lực y tế khan hiếm được phân bổ, tiêu chí rõ ràng và quy trình minh bạch sẽ có ý nghĩa quyết định. Dự thảo này cũng xác định nguyên tắc điều phối theo hướng hòa hợp, công bằng, minh bạch.

"Đoàn ĐBQH thành phố mong muốn các đại biểu trao đổi từ những kinh nghiệm thực tế, những ý kiến này sẽ giúp hội nghị có thêm những đề xuất thực chất, góp phần hoàn thiện dự thảo trước khi trình Quốc hội", Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH TPHCM đề nghị.

Khi sửa đổi, bổ sung luật cần đánh giá được tác động

Đóng góp ý kiến tại hội nghị, Luật gia Phạm Thanh Tuyền, Phó Chánh Văn phòng Hội Luật gia TPHCM, nguyên Phó Ban công tác phía Nam Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đề nghị, việc sửa đổi, bổ sung cho 5 dự thảo luật, bộ luật và nghị quyết cần phải đánh giá được tác động của luật và cơ chế để bảo đảm việc thực hiện luật.

Dẫn chứng cụ thể, Luật gia Phạm Thanh Tuyền cho biết, Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác được ban hành từ năm 2006 đến nay đã bộc lộ nhiều bất cập, rất cần được ban hành luật thay thế để đáp ứng yêu cầu trong giai đoạn đổi mới.

Do đó, bà Tuyền thống nhất với việc cấp thiết phải sửa đổi, bổ sung phù hợp với thực tiễn để ban hành luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi); thống nhất với bố cục của dự thảo luật gồm 7 chương, 39 điều.

Đi vào cụ thể, Luật gia Phạm Thanh Tuyền đề nghị sửa đổi Điều 8 của dự thảo luật về "Đăng ký, thay đổi, hủy đăng ký hiến mô, bộ phận cơ thể người và hiến xác". Khi ban hành, cần xác định rõ lý do, bảo đảm chặt chẽ, tránh bị ép buộc, đe dọa hoặc do thiếu hiểu biết khi quyết định.

Liên quan đến quy định tại Điều 28 về "người có quyền quyết định việc mai táng, xử lý thi hài", đại diện Hội Luật gia TPHCM cho rằng, trên thực tế “người có quyền quyết định việc mai táng, xử lý thi hài” hiện chưa có chuẩn cố định, rõ ràng. Thường thì khi cha mẹ qua đời, trong gia đình, các con cùng bàn bạc thống nhất hướng xử lý. Đồng thời, nguyện vọng của người chết (khi còn sống) cũng cần có người làm chứng cũng cần phải được làm rõ.

Tại hội nghị, PGS.TS.BS Đỗ Kim Quế (Bệnh viện Thống Nhất) góp ý về minh bạch cơ chế tài chính và kinh phí hỗ trợ người hiến. Bởi vì, hiện nay công tác vận động và lấy mô tạng từ người hiến hiện gặp rất nhiều khó khăn do thiếu hụt ngân sách và cơ chế hỗ trợ chi phí. Đáng chú ý, tại một số đơn vị y tế, do không có quy định tài chính rõ ràng, nhân viên y tế thậm chí phải tự trích tiền túi hoặc quỹ hoạt động để chi trả cho các khoản vận chuyển, ma chay, hậu sự cho người hiến tạng.

Theo BS Quế, việc thiếu minh bạch về tài chính dễ dẫn đến tâm lý lo ngại tiêu cực, khiến cán bộ y tế e dè trong triển khai. Do đó, luật mới cần quy định cụ thể về nguồn kinh phí, phân công trách nhiệm cho chính quyền địa phương và bảo đảm công khai, minh bạch.

Cùng góp ý cho Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi), TS.BS Dư Thị Ngọc Thu (Bệnh viện Chợ Rẫy) đặt vấn đề về trách nhiệm của nhân viên y tế trong phòng, chống mua bán tạng. Trong đó, nhân viên y tế làm việc trong lĩnh vực ghép tạng phải có trách nhiệm và có sự cảnh giác trong quá trình tư vấn, tiếp cận, khai thác thông tin từ người hiến và người nhận.

"Không nên để phẫu thuật viên vừa là người chuẩn bị thực hiện ca mổ, vừa tư vấn, vừa kiểm tra, xác minh toàn bộ trường hợp. Nhân viên y tế tham gia hệ thống phải chịu trách nhiệm đối với quyết định của mình. Bác sĩ không phải công an, cũng không phải luật sư, nhưng không thể đứng ngoài trách nhiệm phòng, chống mua bán tạng", TS.BS Dư Thị Ngọc Thu góp ý.

Đối với luật Hình sự (sửa đổi) và Luật Tổ chức cơ quan điều tra Hình sự (sửa đổi), nhiều ý kiến thống nhất với việc ban hành và thống nhất về bố cục của các dự thảo luật (chương, điều). Đồng thời, làm rõ hơn về trách nhiệm phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm; trách nhiệm của cơ quan, tổ chức trong giáo dục những người thuộc quyền quản lý của mình; ý thức bảo vệ và tuân theo pháp luật. Đặc biệt, cần biện pháp loại trừ nguyên nhân và điều kiện gây ra tội phạm trong cơ quan, tổ chức của mình.