Trao quyền giám sát cho cộng đồng: Đồng thuận để gỡ khó

Quang cảnh hội thảo.

Khi người dân được trao quyền giám sát

Quy Hậu và Thanh Hối (huyện Tân Lạc) là những xã được chọn triển khai mô hình đồng thuận trong quản lý và sử dụng đất đai. Với mục tiêu tăng cường sự tham gia và giám sát của cộng đồng thông qua sự đồng thuận trong quá trình thực hiện quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất tại địa phương, mô hình đã thực sự phát huy quyền được giám sát của người dân trong quản lý đất đai. Nhờ đó thúc đẩy tiến trình xây dựng NTM ở địa bàn cơ sở.

Nhớ lại khoảng thời gian xã triển khai thi công các con đường giao thông nông thôn và nội đồng trên địa bàn, Phó chủ tịch UBND xã Quy Hậu - Bùi Văn Hiển nói: Nhiều con đường liên thôn, nội đồng cũng được kiên cố hóa nhờ chính sự góp sức của người dân. Đó là ông Bùi Thái Chương, ở xóm Chớ; ông Bùi Văn Bực ở xóm Cộng 1 đã sẵn sàng hiến hàng chục m2 đất để làm đường.

Không những hiến đất các ông còn hăng hái góp công, góp sức để làm đường liên thôn. Bằng việc triển khai mô hình đồng thuận (từ năm 2013), đến nay, xã Quy Hậu đã tạo mặt bằng, rải đá cấp phối được con đường giao thông nội đồng đi qua xóm Cộng 1, Cộng 2; xây dựng nhà văn hóa xóm Khang 2…

Bên cạnh đó, Thanh Hối là xã gặp không ít khó khăn, vướng mắc trong vấn đề quản lý và sử dụng đất đai. Tuy nhiên từ khi triển khai mô hình, người dân được trao quyền thì mọi khó khăn, vướng mắc đều được tháo gỡ nhanh chóng.

Theo bà Hồ Kim Hằng, Phó Chủ tịch Hội Nông dân tỉnh Hòa Bình, thực chất của mô hình đồng thuận là chính quyền và người dân cùng bàn bạc, thống nhất để tìm ra tiếng nói chung trong các vấn đề cụ thể của địa phương, như ở Quy Hối là việc giải phóng mặt bằng gắn với xây dựng NTM.

Hơn nữa việc thực thi mô hình đồng thuận trên còn được gắn với việc giám sát quy hoạch đất xây dựng NTM cũng như thực hiện Quy chế dân chủ cơ sở (nay là Pháp lệnh về dân chủ cơ sở).

Công khai, minh bạch

Mặc dù việc triển khai mô hình đã đem lại hiệu quả lớn nhưng quá trình triển khai thí điểm ở Hòa Bình cho thấy để việc trao quyền giám sát thực sự cho người dân gặp không ít khó khăn. Nhất là khi phía chính quyền không hợp tác, chủ động thì người dân cũng rất khó có thể được trao quyền giám sát đó, dù Nhà nước đã ban hành khá nhiều các văn bản pháp luật liên quan tới vấn đề này.

Dù đã được trao quyền giám sát, song khi được hỏi những người dân 2 xã Thanh Hối và Quy Hậu đều lo lắng bởi khi dự án kết thúc, liệu chính quyền có tiếp tục trao quyền cho người dân được tham gia giám sát nữa không. Những băn khoăn là chính đáng bởi thực tế dù ở cấp xã xong việc tiếp cận thông tin đối với người dân vẫn khó, chứ chưa nói được trao quyền giám sát.

Từ kết quả thực hiện mô hình giám sát cộng đồng thông qua đồng thuận tại 2 xã của huyện Tân Lạc, Hòa Bình các đại biểu đều cho rằng, mô hình giám sát cộng đồng có tác dụng rõ rệt trong giải quyết các mâu thuẫn, xung đột trong quá trình thực hiện qui hoạch sử dụng đất ở địa phương một cách hiệu quả, công bằng, hợp lý, giảm thiểu các khiếu kiện, khiếu nại và thúc đẩy tiến độ thực hiện đầu tư hiệu quả các dự án liên quan đến đất đai.

Vì vậy, để quyền giám sát của người dân không nằm “trên giấy”, hoặc chỉ thử nghiệm ở một số tỉnh, thành thì người dân phải có quyền tiếp cận thông tin, trợ giúp thông tin về quản lý và sử dụng đất đai, cũng như cơ quan, cán bộ quản lý phải thực hiện đúng trách nhiệm giải trình, tiếp thu, minh bạch trong xử lý các ý kiến giám sát.

Bên cạnh đó với người dân khi được trao quyền cũng cần phải ý thức được trách nhiệm và quyền của mình khi thực hiện giám sát.