Trục lợi từ việc đi khám chữa bệnh: Chưa rõ trách nhiệm thuộc về ai

Quá tải bệnh viện vẫn là vấn nạn chưa giải quyết được.

Đó là câu hỏi được nhiều đại biểu đặt ra tại phiên họp toàn thể lần thứ 5 để nghe Bộ trưởng Bộ Y tế, Tổng Giám đốc Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam giải trình về việc thực hiện lộ trình thông tuyến trong khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế (BHYT), do Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội tổ chức ngày 1/3.

Chưa kiểm soát được người đi khám chữa bệnh nhiều lần ở nhiều nơi

Giải trình về việc thực hiện lộ trình thông tuyến trong khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã chỉ ra một số tồn tại hạn chế trong thực hiện chính sách BHYT như: Chưa có biện pháp quản lý cũng như chế tài kiểm soát người đi khám chữa bệnh nhiều lần nhiều nơi, còn tình trạng chỉ định quá mức cần thiết dịch vụ y tế, năng lực của cơ sở khám chữa bệnh chưa đáp ứng được hết nhu cầu và sự hài lòng của người bệnh.

Bộ trưởng cũng cho biết, Bộ Y tế đã phối hợp với Bảo hiểm tổ chức các đoàn kiểm tra thực hiện chính sách, pháp luật về BHYT tại một số tỉnh như: Hòa Bình, Bạc Liêu, Nam Định và Bình Thuận để đánh giá việc quản lý và sử dụng quỹ khám bệnh, chữa bệnh. Qua kiểm tra, đánh giá đã phát hiện một số vấn đề của cơ sở khám chữa bệnh như: Chỉ định các dịch vụ quá mức cần thiết, sai sót trong thống kê tên dịch vụ kỹ thuật, kéo dài thời gian nằm điều trị nội trú không hợp lý, chưa thực hiện đầy đủ quy chế bệnh viện, chưa kiểm soát được người bệnh đi khám chữa bệnh ở cơ sở khám chữa bệnh khác.

Trong khi đó, theo Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Thị Minh, chất lượng khám chữa bệnh tại tuyến xã chưa đáp ứng yêu cầu dẫn đến quá tải tại tuyến huyện, cơ sở vật chất chưa đáp ứng nên không đảm bảo chất lượng khám quá nhiều người một ngày. Đặc biệt nhiều bệnh viện tuyến tỉnh đã xin xuống hạng 3 để được hưởng thông tuyến là một nghịch lý khi nhiều người khám bệnh nhưng xin xuống hạng là điều cần suy nghĩ.

“Qua kiểm tra cũng phát hiện có nhiều bệnh viện thuê xe đưa bà con đến khám chữa bệnh, rồi tặng quà để thu hút người dân đến khám bệnh là việc “không bình thường”. Rồi còn việc người bệnh đi khám nhiều lần trong ngày để lấy thuốc. May mà nhờ có thông tin giám định BHYT điện tử nên đã phát hiện 1,2 triệu người đi khám 2 lần trở lên trong 1 tháng, hay nhiều trường hợp lấy thuốc trên 100 lần trong 1 tháng tại TP. Hồ Chí Minh, An Giang, Đồng Tháp”- bà Minh cho hay.

Ông Nguyễn Văn Tiên- nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội cho rằng, Báo cáo của Bộ Y tế và BHXH chưa chỉ rõ trách nhiệm của các cơ quan, ai để xảy ra tình trạng này? Thông tuyến khó khăn trong quản lý là do trách nhiệm của Bộ Y tế khi làm Thông tư hướng dẫn thực hiện nhưng 2 năm chưa ban hành được.

Còn, BHXH nói may mà có giám định điện tử nên mới phát hiện ra người bệnh khám chữa bệnh ở nhiều nơi thì, khi Quốc hội ra luật rồi, Chính phủ phải ra hình thức áp dụng sớm mới kiểm soát được quỹ. Cơ chế quản lý quỹ theo ngành dọc còn địa phương là ngang nên họ thờ ơ trong đốc thúc. Cho nên cần cơ chế quản lý thế nào cho hợp lý nếu không sẽ rất khó khăn. Đặc biệt các tỉnh phải làm chứ Bộ Y tế không có tay mà “thò” xuống hết cơ sở được.

Huyện quá tải, xã “ngồi chơi xơi nước”

Phó Trưởng đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Bình Nguyễn Ngọc Phương đặt vấn đề: Người dân có xu hướng vượt tuyến, Bộ Y tế có rất nhiều giải pháp nhưng tình trạng này tiếp tục gia tăng. Vậy sắp tới Bộ trưởng có những giải pháp cụ thể đột phá gì để giải quyết tình trạng này?

Ví dụ, trong xây dựng nông thôn mới thì phải xây dựng trạm y tế cơ sở nhưng trang bị cho trạm y tế xã đến mức nào? Tiêu chí nào? Bộ Y tế có thể có quy định về một số bệnh chuyển tuyến vượt tuyến từ xã đến tỉnh mà không cần qua huyện. Bảo hiểm có giải pháp gì để khắc phục vướng mắc tình trạng hiện nay như trốn thẻ, đi khám nhiều bệnh viện, trùng lắp trong cấp thẻ?

Phó Chủ nhiệm Ủy ban về các vấn đề xã hội của Quốc hội Đặng Thuần Phong thì cho rằng, tình trạng tăng tần suất khám chữa bệnh một cách bất ngờ trong khi xu thế khám chữa bệnh và chất lượng khám bệnh không được tăng nhiều. Nó phá vỡ hiệu quả đầu tư của ngành y trong các năm qua do nguồn lực - nhân lực - tài lực chúng ta đầu tư cho y tế cơ sở nhưng nhiều nơi “ngồi chơi xơi nước”, các trang thiết bị đắp chiếu trong khi đó tuyến y tế huyện và y tế tư nhân lại ngày càng tăng. Từ đó ông đề nghị, Bộ trưởng Y tế làm rõ hơn những giải pháp để khắc phục những hạn chế, tồn tại hiện nay.

Theo ĐB Nguyễn Anh Trí (Hà Nội), lỗi chính ở quản lý chứ không phải do người mua bảo hiểm. Ông Trí cũng đề nghị đẩy mạnh thông tuyến nhanh nhất, vì quyền lợi của người dân là được khám ở nơi có dịch vụ tốt nhất. Trong khi đó, ông Nguyễn Văn Tiên đề nghị, Bộ Y tế phải có cơ chế chính sách cho thông tuyến thuận lợi, tuyến ở xã không bằng huyện, tỉnh thì phải làm sao cho thuận lợi ở xã để họ khám ở xã không phải lên tuyến huyện, tỉnh nữa. Phải đề xuất các cơ quan kiểm soát việc người dân khám 30 lần/1 tháng thì có biện pháp gì không? Phải có quy định thì mới hạn chế được tình trạng này.

Đưa ra giải pháp trong thời gian tới để chấn chỉnh tình trạng trên, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết: Giải pháp đột phá chính là tăng cường cho y tế cơ sở. Vấn đề này dù được đặt ra trước đây nhưng vẫn chung chung thì hiện nay Bộ đang quyết tâm đổi mới phương thức hoạt động, cơ chế tài chính, đầu tư cơ sở hạ tầng và đào tạo nguồn nhân lực. “Có ý kiến đề nghị đẩy mạnh thông tuyến để người dân được tiếp cận với những nơi có dịch vụ tốt nhất. Đây là yêu cầu chính đáng và là điều chúng ta phải trăn trở để hướng đến một ngày dân ta được hưởng như thế. Tuy nhiên để thực hiện được cần có lộ trình”- Bộ trưởng cho hay.

Phạt nặng hành vi trục lợi, cơ sở y tế không liên thông với bảo hiểm xã hội

Trong khi đó, theo bà Nguyễn Thị Minh, hành vi lạm dụng trục lợi BHYT, và cơ sở khám chữa bệnh không liên thông bảo hiểm y tế cần phải phạt nặng. Thủ tướng đã nói cơ sở khám chữa bệnh không liên thông với BHXH thì không thanh toán. Nhưng chúng tôi rất lo vì ảnh hưởng đến người bệnh nhưng nếu không liên thông thì khó khăn.

“Cho nên Chính phủ cần chỉ đạo mạnh mẽ, cơ sở khám chữa bệnh phải liên thông. Nhiều nơi xét nghiệm nhiều không những tốn kém mà còn thiệt hại cho bệnh nhân cho nên cần quy định thông tuyến, dịch vụ, sớm công nhận xếp hạng với bệnh viện tư nhân. UBND cần tăng cường kiểm tra sử dụng quỹ bảo hiểm y tế. Ví như Bảo hiểm xã hội đã quy định, nếu để xảy ra bội chi thì trách nhiệm người đứng đầu Bảo hiểm xã hội tại địa phương phải chịu trách nhiệm”- bà Minh nói.

Phát biểu thêm, Phó Thủ tướng Chính phủ Vũ Đức Đam cho biết, cuối 2016 mới có khoảng 30% số cơ sở y tế cập nhật được dữ liệu theo ngày, 30% cập nhật chậm còn gần 40% không cập nhật. Cơ bản những nơi chậm là nơi chưa ý thức được trách nhiệm của mình với đồng tiền của nhân dân. Do đó phải kiên quyết thực hiện mục tiêu, phải ngay lập tức làm.

Theo Phó Thủ tướng, thông tuyến là chủ trương đúng đắn vì quyền lợi của người dân. Lần đầu chúng ta thực hiện nên có không ít khó khăn, thậm chí tiêu cực. Nhưng không vì thế mà làm lùi quyết tâm thông tuyến mà cần phải thông tuyến sớm ngày nào tốt hơn ngày đó cho người dân.

“Không vì thông tin có hiện tượng khám vượt tuyến nhiều, chi hơn 5.000 tỷ đồng mà đặt ngược lại vấn đề thông tuyến. Bởi lẽ các con số đều “biết nói” rằng khi thực hiện thông tuyến, người dân được hưởng lợi và tạo ra nhiều chuyển biến tích cực. Do đó, Chính phủ quyết tâm đẩy mạnh vấn đề này”- Phó Thủ tướng cho biết.