Trưởng ban Tổ chức Trung ương: Gương mẫu không chỉ là giữ mình không sai phạm, mà còn phải dám nhận việc khó

Cán bộ, đảng viên phải tiên phong, gương mẫu, có tinh thần đổi mới

Ngày 3/9 tại Hội nghị toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện một số Nghị quyết, Chỉ thị của Bộ Chính trị, Uỷ viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc quán triệt chuyên đề những nội dung trọng tâm của Nghị quyết số 24-NQ/TW, ngày 22/8/2026 của Bộ Chính trị về phát huy tính tiên phong, gương mẫu, tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.

Theo ông Nguyễn Duy Ngọc, Nghị quyết 24 được ban hành trên cơ sở sơ kết 5 năm thực hiện Kết luận số 14 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Nhưng Nghị quyết lần này có yêu cầu rộng hơn và cao hơn. Nếu như trước đây chúng ta nhấn mạnh khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, thì lần này Bộ Chính trị đặt vấn đề từ chính phẩm chất và trách nhiệm của mỗi cán bộ, đảng viên: Đã là cán bộ, đảng viên thì phải tiên phong, gương mẫu; phải có tinh thần đổi mới, dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.

Việc đặt hai chữ “tiên phong, gương mẫu” ở đầu tên Nghị quyết mang ý nghĩa rất sâu sắc. Tiên phong không chỉ là đi trước trong nhận thức mà phải đi trước trong hành động. Gương mẫu không chỉ là chấp hành tốt, giữ mình không sai phạm, mà còn phải dám nhận việc khó, dám quyết việc thuộc thẩm quyền, dám chịu trách nhiệm về quyết định của mình và về kết quả công việc được giao. Đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm chính là những biểu hiện cụ thể của tính tiên phong, gương mẫu trong điều kiện mới, trước hết đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý và người đứng đầu.

Một bộ phận cán bộ làm việc cầm chừng, e ngại rủi ro, sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm

Về nội dung cụ thể của Nghị quyết 24, theo ông Nguyễn Duy Ngọc gồm 4 quan điểm, 4 mục tiêu, 5 nhóm nhiệm vụ, giải pháp và phân công rõ trách nhiệm tổ chức thực hiện.  Nhấn mạnh một số vấn đề cần thống nhất về nhận thức và hành động, ông Nguyễn Duy Ngọc cho biết, có 2 lý do chính cho sự ra đời của Nghị quyết. Thứ nhất là Kết luận 14 của Bộ Chính trị về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung đã khẳng định quyết tâm chính trị của Đảng, tuy nhiên trên thực tế việc thực hiện kết quả còn hạn chế, cần có quyết tâm chính trị mạnh mẽ hơn, cách làm đồng bộ, quyết liệt hơn.

Thứ hai, đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới. Đại hội XIV đã đề ra những mục tiêu rất cao, nhiệm vụ rất nặng nề. Muốn thực hiện được thì từ Trung ương đến cơ sở, mỗi tổ chức, mỗi cán bộ, đảng viên đều phải chuyển động. Thực tiễn cho thấy đội ngũ cán bộ, đảng viên của chúng ta nhìn chung có bản lĩnh, trách nhiệm, tận tụy, nhiều đồng chí dám nghĩ, dám làm, dám đương đầu với khó khăn, vì lợi ích chung. Nhưng Nghị quyết cũng thẳng thắn chỉ ra tình trạng một bộ phận cán bộ làm việc cầm chừng, e ngại rủi ro, sợ sai, đùn đẩy trách nhiệm, né tránh công việc; có nơi còn đổ lỗi cho những hạn chế, bất cập của pháp luật để không dám quyết định.

“Vì vậy vừa phải khắc phục triệt để tình trạng sợ sai, không dám làm; vừa phải khơi dậy được tinh thần trách nhiệm, tính tiên phong, gương mẫu và khát vọng cống hiến trong mỗi cán bộ, đảng viên; cán bộ phải chủ động hơn, quyết đoán hơn, sáng tạo hơn; phải có khả năng giải quyết những vấn đề mới, khó, phức tạp, chưa có tiền lệ và tạo ra kết quả thực chất. Đây là những lý do chính cho sự ra đời của Nghị quyết”, ông Nguyễn Duy Ngọc nói.

Chuyển từ bảo vệ cán bộ sau khi rủi ro đã xảy ra sang kiến tạo môi trường để cán bộ có thể dấn thân hành động

Bên cạnh đó, theo Trưởng ban Tổ chức Trung ương, Nghị quyết 24 đã có bước chuyển từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm sang xác lập tính tiên phong, gương mẫu, trách nhiệm hành động là chuẩn mực của cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới. Đây là bước phát triển có ý nghĩa nền tảng. Nghị quyết không chỉ đặt câu hỏi cán bộ nào năng động, sáng tạo để khuyến khích và bảo vệ, mà đặt yêu cầu cao hơn. Người cán bộ trong kỷ nguyên mới phải hành động như thế nào để đáp ứng yêu cầu của Đảng, đất nước và Nhân dân? Không phải cán bộ nào cũng phải có một sáng kiến lớn, một đề án đột phá. Nhưng cũng không thể chấp nhận sự thụ động, trì trệ, né tránh trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ.

Việc thuộc thẩm quyền phải quyết định; việc thuộc trách nhiệm phải xử lý; khó khăn phải chủ động tìm cách tháo gỡ; vượt thẩm quyền phải báo cáo cùng phương án đề xuất. Như vậy, từ chỗ “khuyến khích người dám làm”, Nghị quyết tiến tới yêu cầu “xây dựng một đội ngũ cán bộ có năng lực và trách nhiệm hành động".

Cùng với đó, chuyển từ bảo vệ cán bộ sau khi rủi ro đã xảy ra sang kiến tạo môi trường để cán bộ có thể dấn thân hành động và có trách nhiệm ngay từ đầu. Bảo vệ cán bộ không thể chỉ bắt đầu khi đã xảy ra sai sót, thiệt hại rồi mới xem xét miễn hay giảm trách nhiệm. Trước khi yêu cầu cán bộ chịu trách nhiệm, tổ chức phải giao rõ việc, giao đủ quyền, bố trí nguồn lực cần thiết, xác định giới hạn thẩm quyền, nhận diện và quản trị rủi ro, theo dõi, hỗ trợ trong quá trình thực hiện. Đây là sự chuyển đổi rất quan trọng từ “bảo vệ sau sự việc” sang “bảo vệ bằng thể chế, bằng tổ chức và bằng quản trị rủi ro ngay trong quá trình hành động”. Bảo vệ không phải tạo ra một “vùng an toàn” để cán bộ không phải chịu trách nhiệm, mà là tạo ra một không gian hành động rõ ràng, chấp nhận rủi ro, thử nghiệm có kiểm soát để cán bộ dám chịu trách nhiệm.

Ông Nguyễn Duy Ngọc cũng nhấn mạnh đến việc, từ đặt trọng tâm vào trách nhiệm của cá nhân cán bộ sang xác lập trách nhiệm đồng bộ của cán bộ, tổ chức và người đứng đầu. Một đề xuất đổi mới thường có nhiều chủ thể tham gia. Người phát hiện vấn đề, người tham mưu, người thẩm định, người quyết định, người phối hợp và người trực tiếp tổ chức thực hiện. Nếu chỉ yêu cầu cán bộ dám làm nhưng người có thẩm quyền không dám quyết định; chỉ yêu cầu cấp dưới chịu trách nhiệm nhưng cấp trên không giao quyền, không bố trí nguồn lực, không tháo gỡ và không bảo vệ khi cán bộ hành động đúng thì cơ chế sẽ không thể vận hành. Vì vậy, Nghị quyết đặt trách nhiệm rất rõ đối với cấp ủy và người đứng đầu.

Người đứng đầu phải chủ động lựa chọn việc khó

Đặc biệt, theo ông Nguyễn Duy Ngọc, người đứng đầu không chỉ là người xem xét, quyết định chủ trương đổi mới, mà phải chủ động tạo điều kiện, lựa chọn việc khó, giao người có năng lực, giao quyền, đồng hành, quản trị rủi ro và chịu trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền của mình. Đây là chuyển biến từ “cán bộ phải dám làm” sang “tổ chức phải dám giao việc, dám giao quyền và dám bảo vệ người làm đúng”.

Đáng chú ý, theo ông Nguyễn Duy Ngọc, từ khuyến khích, bảo vệ cán bộ như một cơ chế riêng lẻ trở thành một nội dung xuyên suốt trong công tác cán bộ và quản trị quốc gia hiện đại. Nếu khuyến khích cán bộ dám làm nhưng đánh giá, quy hoạch, bố trí, sử dụng vẫn chưa coi trọng năng lực đổi mới, kết quả giải quyết việc khó và hiệu quả thực thi thì khó tạo động lực. Điểm mới của Nghị quyết là gắn trực tiếp tinh thần đổi mới, năng lực hành động và quản trị rủi ro với các khâu của công tác cán bộ; lấy thực tiễn và kết quả thực hiện nhiệm vụ làm căn cứ quan trọng để đánh giá, sử dụng cán bộ.

“Tinh thần rất rõ: chọn người theo việc, giao việc để thử thách, lấy sản phẩm và kết quả để đánh giá, lấy thực tiễn để phát hiện, trọng dụng và sàng lọc cán bộ. Người làm được việc, có sản phẩm, tạo hiệu quả thực chất phải được ghi nhận, tôn vinh và trọng dụng. Người trì trệ, đùn đẩy, né tránh, làm việc cầm chừng hoặc đặt lợi ích cá nhân lên trên lợi ích chung phải được nhận diện, sàng lọc và xử lý phù hợp”, Trưởng ban Tổ chức Trung ương nêu rõ đồng thời nhấn mạnh việc, từ giải quyết tâm lý “sợ sai, sợ trách nhiệm” sang hình thành một văn hóa hành động, năng lực thực thi mới trong Đảng và hệ thống chính trị.