Truy xuất nguồn gốc hàng hóa: Công cụ quan trọng bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng

PV: Thưa ông, bản chất của truy xuất nguồn gốc có thể hiểu là gì?

Ông Trần Hữu Linh: Truy xuất nguồn gốc đang ngày càng trở thành một công cụ quan trọng trong việc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, góp phần bảo đảm quyền được tiếp cận thông tin của người tiêu dùng.

Đồng thời, việc này có ý nghĩa quan trọng trong việc phòng ngừa rủi ro và xử lý các vấn đề phát sinh đối với hàng hóa. Khi xảy ra sự cố về chất lượng, an toàn sản phẩm hoặc phát hiện dấu hiệu vi phạm, dữ liệu truy xuất giúp doanh nghiệp (DN) và cơ quan chức năng xác định nguồn gốc, khoanh vùng các lô hàng liên quan, thực hiện cảnh báo, thu hồi và xử lý kịp thời.

Tuy nhiên, truy xuất nguồn gốc không đồng nghĩa với việc chứng nhận sản phẩm đạt chất lượng hoặc tuyệt đối an toàn. Giá trị thực sự của truy xuất nguồn gốc nằm ở tính chính xác, minh bạch và khả năng kiểm chứng của dữ liệu, kết hợp với các biện pháp quản lý chất lượng, kiểm tra và giám sát theo quy định của pháp luật.

Thưa ông, việc triển khai truy xuất nguồn gốc hiện nay như thế nào, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ?

Hiện nay, truy xuất nguồn gốc đang được nhiều doanh nghiệp quan tâm và từng bước ứng dụng trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, đặc biệt trước yêu cầu ngày càng cao về minh bạch thông tin, quản lý chất lượng và kiểm soát chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, mức độ triển khai giữa các DN còn chưa đồng đều. Đối với DN nhỏ và vừa, khó khăn không chỉ nằm ở chi phí đầu tư công nghệ ban đầu mà còn ở nguồn nhân lực, khả năng tổ chức thu thập, quản lý dữ liệu và duy trì hoạt động truy xuất lâu dài.

Để tạo điều kiện cho DN, Bộ Công thương đã ban hành Thông tư số 31/2026/TT-BCT và xây dựng, vận hành Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa. Đến nay, hệ thống đã kết nối thông tin của khoảng 1,1 triệu sản phẩm. Điểm đáng chú ý là DN không nhất thiết phải đầu tư một hệ thống truy xuất nguồn gốc riêng biệt mà có thể trực tiếp đăng ký, khai báo thông tin sản phẩm trên Hệ thống của Bộ Công thương; trường hợp đã có hệ thống riêng thì có thể kết nối, chia sẻ dữ liệu theo yêu cầu kỹ thuật.

Thưa ông, quy chuẩn về truy xuất nguồn gốc hiện nay như thế nào?

- Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đang tập trung vận hành, nâng cấp Hệ thống truy xuất nguồn gốc hàng hóa của Bộ Công thương (VeriGoods), hướng tới việc quản lý thông tin xuyên suốt chuỗi cung ứng, tăng cường khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu và từng bước ứng dụng công nghệ để hỗ trợ nhận diện, cảnh báo sớm các dấu hiệu bất thường, phục vụ công tác quản lý thị trường.

Về yêu cầu kỹ thuật, Nghị định số 37/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã quy định việc sử dụng mã truy vết sản phẩm, mã truy vết địa điểm phải phù hợp với tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13274 và TCVN 13275. Thông tư 31/2026/TT-BCT cũng đã kế thừa tinh thần này. Đồng thời, Nghị định cũng đặt ra các yêu cầu đối với hệ thống truy xuất nguồn gốc về tính minh bạch, khả năng ghi nhận thông tin trong chuỗi cung ứng, kết nối và chia sẻ dữ liệu. Các hệ thống phải thực hiện công bố hợp chuẩn theo quy định; trường hợp có quy chuẩn kỹ thuật quốc gia thì phải thực hiện công bố hợp quy.

Quan điểm của chúng tôi là phát triển truy xuất nguồn gốc không chỉ về số lượng sản phẩm tham gia mà quan trọng hơn là chất lượng và độ tin cậy của dữ liệu, để hệ thống thực sự hỗ trợ DN, bảo vệ người tiêu dùng và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Trân trọng cảm ơn ông!