Từ 1/7, nhiều tuyến quốc lộ được phân cấp cho địa phương quản lý

Chính phủ ban hành Nghị định số 241/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 165/2024/NĐ-CP ngày 26/12/2024 của Chính phủ quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Đường bộ và Điều 77 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ.

Sửa đổi quy định về phân cấp quản lý quốc lộ

Một trong những điểm mới đáng chú ý của Nghị định là sửa đổi Điều 4 về phân cấp để UBND cấp tỉnh quản lý quốc lộ. Theo đó, các tuyến quốc lộ thuộc quy hoạch mạng lưới đường bộ trên địa bàn tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương sẽ được phân cấp cho UBND cấp tỉnh quản lý, ngoại trừ Quốc lộ 1, Đường Hồ Chí Minh, các tuyến quốc lộ có cấp kỹ thuật là đường cao tốc, các tuyến có yêu cầu đặc biệt về quốc phòng, an ninh và những trường hợp khác theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Việc phân cấp cũng bao gồm các công trình kết cấu hạ tầng gắn với tuyến quốc lộ như cầu, hầm, bến phà. Đối với các công trình nằm trên địa bàn từ hai tỉnh, thành phố trở lên, Bộ Xây dựng sẽ lấy ý kiến các địa phương liên quan trước khi quyết định giao một địa phương quản lý.

Nghị định quy định rõ trách nhiệm của UBND cấp tỉnh sau khi được phân cấp. Theo đó, địa phương chịu trách nhiệm quản lý, đầu tư, xây dựng quốc lộ theo quy hoạch được phê duyệt; thực hiện quyền, trách nhiệm của cơ quan chủ quản đối với các dự án đầu tư xây dựng quốc lộ trên địa bàn, đồng thời thực hiện nhiệm vụ của cơ quan có thẩm quyền đối với các dự án đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP) theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, địa phương có trách nhiệm tổ chức quản lý, vận hành, khai thác, bảo trì kết cấu hạ tầng đường bộ; quản lý, sử dụng tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ; bảo đảm kết nối đồng bộ về tải trọng, khổ giới hạn và kết nối giao thông với các tuyến đường khác trong khu vực.

Định kỳ trước ngày 10/6 và 10/12 hàng năm, UBND cấp tỉnh phải báo cáo Bộ Xây dựng về tình hình đầu tư, xây dựng, quản lý, khai thác, bảo trì và bảo vệ kết cấu hạ tầng đối với các tuyến quốc lộ được phân cấp.

Chính phủ giao Bộ Xây dựng có trách nhiệm bàn giao tuyến đường và tài sản kết cấu hạ tầng đường bộ cho địa phương; kiểm tra, hướng dẫn việc đầu tư, xây dựng, quản lý, khai thác, bảo trì và bảo đảm an toàn giao thông đối với các tuyến quốc lộ đã phân cấp.

Bộ Xây dựng cũng chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng phương án phân bổ nguồn thu phí sử dụng đường bộ thu qua đầu phương tiện để bổ sung có mục tiêu cho ngân sách địa phương phục vụ công tác quản lý, bảo trì quốc lộ và các tuyến đường khác do địa phương quản lý.

Bổ sung cơ chế đầu tư mở rộng trạm dừng nghỉ

Nghị định số 241/2026/NĐ-CP bổ sung Điều 52a quy định về đầu tư mở rộng các trạm dừng nghỉ đã ký hợp đồng kinh doanh, khai thác.

Cụ thể, việc mở rộng trạm dừng nghỉ nhằm hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, đáp ứng nhu cầu sử dụng dịch vụ ngày càng tăng của người và phương tiện tham gia giao thông.

Cơ quan có thẩm quyền sẽ xác định sơ bộ nhu cầu và đàm phán với nhà đầu tư hoặc doanh nghiệp đang khai thác trạm dừng nghỉ về phương án mở rộng.

Trường hợp doanh nghiệp hiện hữu tiếp tục đầu tư mở rộng thì phải nộp giá trị nhận nhượng quyền kinh doanh theo quy định bằng hình thức nộp một lần vào ngân sách nhà nước.

Đối với các dự án đường cao tốc đầu tư theo phương thức PPP, nếu việc đàm phán với doanh nghiệp đang khai thác không thành công, cơ quan có thẩm quyền sẽ tiếp tục đàm phán với nhà đầu tư dự án đường cao tốc để triển khai phần mở rộng trạm dừng nghỉ. Thời hạn khai thác phần mở rộng phải bảo đảm đồng bộ với thời hạn của hợp đồng dự án PPP.

Trong trường hợp cả hai phương án đàm phán đều không đạt kết quả, cơ quan có thẩm quyền sẽ tổ chức lựa chọn nhà đầu tư mới theo quy định của pháp luật về lựa chọn nhà đầu tư dự án có sử dụng đất.

Nghị định cũng yêu cầu các nhà đầu tư liên quan phối hợp chặt chẽ nhằm bảo đảm việc khai thác đồng bộ, an toàn giữa tuyến đường cao tốc và trạm dừng nghỉ. Trình tự, thủ tục đầu tư mở rộng trạm dừng nghỉ sẽ được thực hiện theo quy định của pháp luật về đất đai, xây dựng và các quy định pháp luật có liên quan.

Nghị định số 241/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.