Từ tháng 9/2026, những hành vi nào bị coi là trốn nghĩa vụ quân sự?

Sáng 10/9, Văn phòng Chủ tịch nước tổ chức họp báo công bố lệnh của Chủ tịch nước về các luật đã được Quốc hội thông qua tại kỳ họp không thường lệ thứ nhất.

Tại buổi họp báo Trung tướng Lê Văn Hướng, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam cho biết, ngày 23/8/2026, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 9 luật về quân sự, quốc phòng. Luật có hiệu lực từ ngày 1/9/2026.

9 luật liên quan được sửa đổi gồm: Luật Quốc phòng; Luật Sĩ quan QĐND Việt Nam; Luật Quân nhân chuyên nghiệp, công nhân và viên chức quốc phòng; Luật Nghĩa vụ quân sự; Luật Biên phòng Việt Nam; Luật Phòng không nhân dân; Luật Lực lượng dự bị động viên; Luật Phòng thủ dân sự; Luật Dân quân tự vệ.

Theo Trung tướng Lê Văn Hướng, việc xây dựng và ban hành Luật nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối của Đảng về bảo vệ Tổ quốc; tiếp tục sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; tiếp tục sắp xếp tổ chức quân sự địa phương theo hướng “tinh, gọn, mạnh”.

Trong đó, luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam về chức vụ cán bộ của Chỉ huy trưởng, Phó chỉ huy trưởng, Chính ủy, Phó chính ủy Bộ chỉ huy quân sự cấp tỉnh; Chỉ huy trưởng, Chính trị viên, Phó chỉ huy trưởng, Chính trị viên phó Ban chỉ huy quân sự cấp xã.

Luật cũng sửa đổi bỏ quy định về hạn tuổi phục vụ cao nhất của Chỉ huy trưởng Ban chỉ huy quân sự cấp xã do trước đó Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự cấp xã là công chức; bổ nhiệm chức vụ trong các đơn vị dự bị động viên.

Đáng chú ý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Nghĩa vụ quân sự quy định cụ thể hơn về hành vi trốn tránh thực hiện nghĩa vụ quân sự và các hành vi bị nghiêm cấm, trong đó có gian dối trong khám sức khỏe thực hiện nghĩa vụ quân sự.

Theo quy định mới trong Luật, trốn tránh nghĩa vụ quân sự gồm không chấp hành quyết định gọi đăng ký; sơ tuyển sức khỏe; khám sức khỏe; nhập ngũ; tập trung huấn luyện, diễn tập, kiểm tra sẵn sàng động viên hoặc sẵn sàng chiến đấu.

Với quy định này, công dân không đến đăng ký, sơ tuyển, khám sức khỏe hoặc không nhập ngũ khi được gọi đều bị coi là trốn nghĩa vụ quân sự.

Người thuộc diện dự bị không chấp hành lệnh tập trung để huấn luyện, diễn tập hoặc kiểm tra khả năng huy động khi cần thiết cũng bị xử lý theo quy định này.

Luật đồng thời bổ sung các quy định về giải ngạch dự bị; tổ chức giao công dân được gọi nhập ngũ; bàn giao hạ sĩ quan, binh sĩ hoàn thành nghĩa vụ phục vụ tại ngũ; chế độ chính sách của công dân trong thời gian đăng ký nghĩa vụ quân sự, sơ tuyển, khám, kiểm tra sức khỏe.