Tư vấn hướng nghiệp: Chọn chuẩn trường - Đi chuẩn đường

Năm 2026, kỳ thi tuyển sinh ĐH chứng kiến sức ép cạnh tranh kỷ lục với 1,2 triệu thí sinh tham gia xét tuyển, kèm theo hàng loạt biến động lớn về quy chế. Đứng trước “ma trận” thông tin, Ngày hội tư vấn tuyển sinh - hướng nghiệp trực tuyến năm 2026 do HOCMAI phối hợp tổ chức cùng 13 trường ĐH với thông điệp cốt lõi "Chọn chuẩn trường, đi chuẩn đường" vừa được tổ chức đã mang đến không gian đối thoại trực tiếp cùng đại diện các trường ĐH và chuyên gia hướng nghiệp, tháo gỡ băn khoăn cho phụ huynh và học sinh.

Chương trình gồm chuỗi phát sóng trực tiếp trong 3 ngày (20-21/6 và 28/6), với hơn 30 tiếng tư vấn, tạo bầu không khí sôi nổi khi Ban tổ chức liên tục nhận được hàng chục nghìn câu hỏi gửi về từ các bậc phụ huynh và học sinh, tập trung vào việc làm rõ đề án tuyển sinh cụ thể, phương thức xét tuyển và đặc thù của các chương trình đào tạo tại từng trường. Chương trình không chỉ cung cấp thông tin bề mặt, mà còn giải mã những biến động của kỳ tuyển sinh ĐH năm nay.

Tại Ngày hội tư vấn tuyển sinh hướng nghiệp trực tuyến cùng các trường thuộc ĐH Quốc gia Hà Nội, PGS.TS Phạm Tiến Đức, Trưởng phòng Đào tạo Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐHQGHN) đã gỡ bỏ rào cản tâm lý cho hàng triệu phụ huynh học sinh. Thầy nhấn mạnh nguyên tắc: Đã yêu trường, yêu ngành, phải đặt lên nguyện vọng 1; đồng thời, gợi ý thí sinh chia nguyện vọng thành ba nhóm.

Đề cập đến những thay đổi của thị trường lao động trong kỷ nguyên AI, ThS. Vũ Thanh Ngọc, Phụ trách Tuyển sinh Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (ĐHQGHN), gửi gắm thông điệp: "Hãy là người khiến AI không thể nào làm gì được mình". Theo thầy, bên cạnh kiến thức chuyên môn, thì trí tuệ cảm xúc (EQ) hay tư duy phản biện của con người sẽ là những năng lực cốt lõi giúp các em tạo lợi thế cạnh tranh trong tương lai.

TS Đào Tùng, Phó Hiệu trưởng Trường Quốc tế (ĐHQGHN) trong Ngày hội đã mang đến góc nhìn thực tế về xu thế "Học tập suốt đời". Theo thầy, ĐH là nơi trang bị nền tảng để sinh viên có thể linh hoạt chuyển hướng nghề nghiệp trong tương lai. Chia sẻ này góp phần giúp học sinh giảm áp lực khi lựa chọn ngành học trong bối cảnh thị trường lao động không ngừng thay đổi.

Bên cạnh đó, TS Nguyễn Chí Thành, Trưởng Khoa Sư phạm Trường ĐH Giáo dục (ĐHQGHN) nhấn mạnh, lựa chọn ngành học cũng chính là lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai: "Chọn ngành nhưng mà cũng chính là chọn nghề". Theo thầy, để có sự nghiệp bền vững, cần dựa trên ba yếu tố gồm "hiểu mình, hiểu nghề, hiểu việc", thay vì chỉ chạy theo những ngành học đang là xu hướng nhưng lại không phù hợp với năng lực của bản thân.

PGS.TS Phan Đình Quyết, Trường ĐH Thương mại cho rằng, việc doanh nghiệp đào tạo thêm sau tuyển dụng là thực tế phổ biến và nên được nhìn nhận là quá trình "đào tạo hội nhập", giúp sinh viên thích nghi với môi trường và quy trình làm việc. Theo thầy, giáo dục ĐH không nhằm đào tạo một nghề cụ thể mà tập trung trang bị tư duy hệ thống, tư duy phản biện và năng lực giải quyết vấn đề để thích ứng với yêu cầu công việc.

TS Lê Việt Thủy, Giám đốc Trung tâm ứng dụng công nghệ thông tin - Thành viên Ban tư vấn tuyển sinh ĐH Kinh tế Quốc dân khuyến khích học sinh 2K9 chủ động chuẩn bị từ sớm để gia tăng cơ hội trúng tuyển. Việc hoàn thành sớm kỳ thi riêng và chứng chỉ IELTS không chỉ giúp thí sinh có thêm lợi thế xét tuyển mà còn tạo tâm lý vững vàng trước kỳ thi tốt nghiệp THPT. "Khi đó các bạn đã đạt một mức điểm cao rồi thì mình hoàn toàn yên tâm, chủ động để xét tuyển”.

PGS.TS Phan Thị Thu Hiền - Trường ĐH Ngoại thương khích lệ thí sinh mạnh dạn lựa chọn các ngành đào tạo mới, thay vì e ngại vì chưa có nhiều thông tin. Theo cô, việc mở ngành mới được nhà trường xây dựng trên cơ sở nghiên cứu kỹ lưỡng nhu cầu nhân lực của thị trường trong 4-5 năm tới, không phải để thu hút thêm thí sinh. Đây cũng là những lĩnh vực được dự báo sẽ có nhu cầu lớn về nhân lực chất lượng cao, đáp ứng xu hướng chuyển đổi số và sự phát triển của thị trường lao động.

Còn thầy Hoàng Trọng Triệu - Trường ĐH Thủy lợi chia sẻ: "Đừng ngần ngại lựa chọn các ngành kỹ thuật chỉ vì cho rằng đó là lĩnh vực của nam giới". Theo thầy, có nhiều nữ sinh theo học các ngành kỹ thuật và không ít em đạt thành tích xuất sắc. Nhà trường cũng cho biết, cùng với sự phát triển của công nghệ và AI, công việc của kỹ sư ngày càng đa dạng, mở ra nhiều vị trí như thiết kế, quản lý, nghiên cứu, phù hợp với thế mạnh của nữ giới.

TS Lê Đình Nam, Phó Trưởng ban Tuyển sinh - Hướng nghiệp, ĐH Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh: "Nhận định công nghệ thông tin đang đến thời kỳ thoái trào là không chính xác". Theo thầy, lo ngại về sự bão hòa của ngành đã xuất hiện gần 20 năm qua, nhưng trong bối cảnh chuyển đổi số và AI phát triển mạnh mẽ, công nghệ thông tin đang hiện hữu trong mọi mặt của đời sống. Vì vậy, nhu cầu nhân lực của lĩnh vực này vẫn rất lớn, chỉ có tính chất và yêu cầu của công việc là không ngừng thay đổi.

Thầy Nguyễn Trung Nguyên, Giáo viên tại Hệ thống Giáo dục HOCMAI phân tích,  cuộc đua vào những trường “top” như Ngoại thương hay Bách khoa là cuộc đua với những người xuất sắc nhất, nên không thể bắt đầu quá muộn. Thầy khuyên các bạn 2K9 phải chuẩn bị từ sớm, vì đến thời điểm hiện tại (lớp 11) là "không còn nhiều thời gian nữa", cần tập trung ngay vào việc ôn luyện.