Từng bước định hình hệ sinh thái bán dẫn

Khi tri thức dẫn dắt cuộc chơi

Việc Việt Nam đăng cai Hội thảo quốc tế về bán dẫn ICOS 2026 được giới chuyên môn nhìn nhận như một dấu mốc đáng chú ý, không chỉ bởi quy mô học thuật, mà bởi thông điệp sâu xa về cách tiếp cận phát triển ngành bán dẫn trong bối cảnh chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu đang dịch chuyển mạnh mẽ. Sự kiện quy tụ khoảng 300 nhà khoa học, chuyên gia, giảng viên, nhà nghiên cứu và đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực vi mạch bán dẫn, điện tử và các hệ thống thông minh.

ICOS 2026 được xây dựng như một diễn đàn học thuật chuyên sâu, nơi kết nối cộng đồng các nhà nghiên cứu, kỹ sư và chuyên gia đến từ khu vực học thuật và công nghiệp. GS Hanho Lee - Phó Chủ tịch phụ trách kỹ thuật của Hiệp hội Kỹ sư Bán dẫn Hàn Quốc (ISE), cho biết hội thảo hướng tới việc chia sẻ các đột phá nghiên cứu mới nhất và thảo luận những xu hướng đang định hình tương lai của công nghệ, vi mạch và hệ thống bán dẫn.

Điểm đáng chú ý là nội dung khoa học của ICOS 2026 không tách rời các vấn đề công nghệ mũi nhọn hiện nay, đặc biệt là mối quan hệ ngày càng chặt chẽ giữa bán dẫn và trí tuệ nhân tạo. Nhiều báo cáo tập trung vào vi mạch chuyên dụng cho AI, tích hợp dị thể và công nghệ đóng gói tiên tiến - những lĩnh vực đang tạo ra nhu cầu lớn về nhân lực và năng lực nghiên cứu.

GS Hoi-Jun Yoo (Viện Khoa học và Công nghệ Tiên tiến Hàn Quốc) đã làm rõ các định hướng phát triển vi mạch trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh AI bùng nổ toàn cầu, nhấn mạnh vai trò của công nghệ bán dẫn thế hệ mới trong việc nâng cao năng lực tính toán và tối ưu hiệu suất. Trong khi đó, GS Harald Kuhn (Viện Nghiên cứu Hệ thống Nano điện tử ENAS) phân tích xu hướng và thách thức của công nghệ tích hợp dị thể và đóng gói tiên tiến, chỉ ra những yêu cầu mới về thiết kế, vật liệu và quy trình trước sự gia tăng độ phức tạp của các hệ thống vi mạch.

Từ góc độ rộng hơn, việc Việt Nam trở thành điểm đến của một diễn đàn học thuật chuyên sâu như ICOS 2026 cho thấy vị thế của Việt Nam trong lĩnh vực công nghệ cao đang dần được cộng đồng khoa học quốc tế ghi nhận, không chỉ như một thị trường tiếp nhận mà là đối tác tiềm năng trong hệ sinh thái bán dẫn khu vực.

Gợi mở chiến lược hình thành hệ sinh thái bán dẫn

ICOS 2026 đặt ra những vấn đề cốt lõi cho chiến lược phát triển ngành bán dẫn Việt Nam, đặc biệt là bài toán nhân lực và sự kết nối giữa đào tạo, nghiên cứu với công nghiệp.

PGS.TS Huỳnh Công Pháp - Hiệu trưởng Trường Đại học Công nghệ Thông tin và Truyền thông Việt - Hàn, đồng Trưởng Ban tổ chức ICOS 2026, nhấn mạnh rằng trong bối cảnh “chip bán dẫn được xem như hạ tầng mới”, sự phát triển của ngành không chỉ mang ý nghĩa công nghệ, mà còn tác động trực tiếp đến năng lực đổi mới sáng tạo, khả năng cạnh tranh của nền kinh tế và tiến trình chuyển đổi số. Theo ông Pháp, nhân lực đang trở thành điểm nghẽn chung của nhiều quốc gia trong lĩnh vực bán dẫn, trong đó có Việt Nam.

Dù sở hữu lực lượng lao động trẻ, nhưng nhân lực bán dẫn trong nước vẫn thiếu về số lượng, hạn chế về kinh nghiệm thực tiễn và chưa được đào tạo bài bản, đồng bộ. Việc ICOS 2026 dành nhiều không gian cho các giáo sư trẻ, nghiên cứu sinh, sinh viên và các hoạt động làm việc nhóm trực tiếp với giảng viên cho thấy đào tạo đang được đặt ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển ngành.

Từ đây, có thể rút ra một gợi ý quan trọng: Việt Nam khó có thể đi theo con đường phát triển dàn trải, mà cần xác định rõ những khâu có lợi thế để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu như thiết kế, kiểm thử, đóng gói, tích hợp hệ thống và đào tạo nhân lực. Trong bức tranh đó, các diễn đàn khoa học quốc tế không nên chỉ được xem là sự kiện, mà cần được đặt trong một chiến lược dài hạn, nhằm hình thành mạng lưới nhân lực, mở rộng hợp tác nghiên cứu và kết nối với doanh nghiệp.

Nhìn từ ICOS 2026, có thể thấy rõ một cách làm đáng chú ý: bắt đầu từ tri thức, nhưng không dừng lại ở học thuật; lấy đào tạo và nghiên cứu làm nền tảng, đồng thời mở rộng đối thoại với doanh nghiệp và chính quyền. Nếu được duy trì một cách nhất quán, đây có thể trở thành “bệ đỡ mềm” để Việt Nam từng bước định hình hệ sinh thái bán dẫn, tiến sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, thay vì chỉ dừng ở vai trò gia công hay tiếp nhận công nghệ.