Tuyển sinh đại học dự kiến nhiều thay đổi, học sinh lo khó xoay xở

Học sinh, phụ huynh lo xáo trộn kế hoạch

Theo dự thảo quy chế tuyển sinh đại học đang được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) lấy ý kiến, mỗi cơ sở đào tạo được sử dụng tối đa 5 phương thức tuyển sinh. Đối với từng ngành, chương trình đào tạo, từ năm 2027 dự kiến chỉ được sử dụng tối đa 3 phương thức và từ năm 2028 còn 1 phương thức, không tính xét tuyển thẳng và cử tuyển.

Một điểm đáng chú ý khác là không sử dụng điểm cộng do cơ sở đào tạo tự quy định cho thành tích, chứng chỉ hoặc tiêu chí bổ sung.

Chứng chỉ ngoại ngữ vẫn được sử dụng để quy đổi, thay thế điểm môn ngoại ngữ trong tổ hợp xét tuyển, chứng minh yêu cầu ngoại ngữ đầu vào của chương trình đào tạo bằng tiếng nước ngoài, hoặc được xem xét công nhận học phần, nhưng sẽ không còn là căn cứ để các trường tự cộng thêm điểm theo cách đang áp dụng.

Nếu được ban hành, những thay đổi này sẽ tác động đến việc chuẩn bị hồ sơ xét tuyển đại học của các thí sinh, nhất là những em đã dành thời gian và chi phí để thi chứng chỉ ngoại ngữ hoặc các kỳ thi khác với kỳ vọng tăng cơ hội khi xét tuyển.

Là học sinh lớp 12, Nguyễn Mỹ Uyên, học sinh Trường THPT Lê Quý Đôn (Hà Nội), cho biết em đã tìm hiểu phương thức xét tuyển của một số trường từ năm lớp 11 và đầu tư nhiều cho ngoại ngữ với mong muốn thêm cơ hội xét tuyển.

“Nếu các trường không còn cộng điểm chứng chỉ thì kế hoạch của em sẽ phải điều chỉnh. Tuy nhiên, điều em lo nhất là đã kế hoạch xét tuyển đã được chuẩn bị trong thời gian dài nhưng đến gần kỳ thi lại phải thay đổi”, Uyên chia sẻ.

Em Nguyễn Việt Tú, học sinh lớp 11 Trường THPT Trần Phú (Hà Nội) cho rằng, việc thu hẹp phương thức xét tuyển và bỏ điểm cộng có thể khiến học sinh phải xác định mục tiêu tuyển sinh sớm hơn.

“Em nghĩ quy định thống nhất sẽ giúp học sinh dễ biết mình cần chuẩn bị gì. Tuy nhiên, mỗi bạn có một thế mạnh khác nhau. Có bạn mạnh ở kỳ thi tốt nghiệp THPT, có bạn phù hợp với bài thi đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, hoặc đã chuẩn bị chứng chỉ ngoại ngữ. Nếu các lựa chọn bị thu hẹp, học sinh sẽ phải cân nhắc kỹ hơn ngay từ lớp 11, lớp 12”, Tú nói.

Không chỉ học sinh, những thay đổi dự kiến trong tuyển sinh cũng khiến phụ huynh lo lắng, nhất là về thời gian áp dụng và tính ổn định của chính sách. Bởi với học sinh lớp 12, mỗi thay đổi về phương thức xét tuyển hay cách tính điểm đều có thể tác động trực tiếp đến kế hoạch học tập và việc chọn ngành, chọn trường.

Chị Nguyễn Quỳnh Anh, phụ huynh có con đang học lớp 12 tại Hà Nội cho hay, gia đình chị cũng như nhiều gia đình đã đầu tư thời gian, công sức và chi phí cho con học ngoại ngữ, thi chứng chỉ hoặc chuẩn bị cho các kỳ thi đánh giá năng lực dựa trên thông tin tuyển sinh của các trường trong những năm trước.

Theo chị Quỳnh Anh, thay đổi để hệ thống minh bạch và công bằng hơn là điều phụ huynh có thể hiểu, nhưng học sinh cần được biết sớm hơn để có thời gian điều chỉnh. Nếu quy định thay đổi liên tục hoặc công bố sát thời điểm tuyển sinh, gia đình sẽ rất khó xây dựng kế hoạch cho con.

Định hướng sớm khi phương thức xét tuyển thu hẹp

Việc thu hẹp phương thức xét tuyển và điều chỉnh cách sử dụng chứng chỉ, thành tích trong tuyển sinh được Bộ GDĐT đặt trong mục tiêu đơn giản hóa hệ thống, hạn chế sự chênh lệch giữa các phương thức và tăng tính minh bạch.

Tuy nhiên, với học sinh lớp 12 chuẩn bị bước vào kỳ tuyển sinh năm 2027, các thay đổi này cũng đặt ra yêu cầu phải sớm xác định phương thức xét tuyển, ngành học và trường đại học mục tiêu. Khi những lợi thế từ điểm cộng không còn được tính theo cách trước đây, kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT và các phương thức tuyển sinh mà từng trường lựa chọn sẽ trở thành những yếu tố học sinh cần đặc biệt lưu ý trong quá trình chuẩn bị.

TS. Hoàng Phương - Trưởng Chương trình Tiếp thị kỹ thuật số và Truyền thông xã hội, Trường Đại học Anh Quốc Việt Nam (BUV) cho rằng, sự thay đổi của quy định tuyển sinh buộc chiến lược của học sinh và phụ huynh phải chuyển dịch từ việc tích lũy điểm cộng và rải thảm sang định hướng sớm và tập trung thực chất.

Trước băn khoăn của học sinh và phụ huynh về quy định bỏ cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ, ông Nguyễn Tiến Thảo, Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GDĐT) khẳng định, việc không cộng điểm chứng chỉ không đồng nghĩa với việc chứng chỉ ngoại ngữ mất giá trị hay việc học tiếng Anh không còn ý nghĩa.

Theo ông Thảo, nếu ngành đào tạo có yêu cầu về ngoại ngữ, chứng chỉ vẫn có thể được sử dụng để quy đổi, thay thế môn ngoại ngữ trong phương thức xét tuyển. Với những chương trình giảng dạy bằng ngoại ngữ có yêu cầu đầu vào, chứng chỉ tiếp tục được sử dụng để xác nhận năng lực của thí sinh.

Theo ông Thảo, việc sửa đổi quy chế tuyển sinh lần này dựa trên nguyên tắc năng lực nào cần cho ngành học thì phải được đánh giá trực tiếp, minh bạch và bình đẳng. Năng lực nào không thuộc yêu cầu đầu vào thì không nên trở thành điểm cộng làm thay đổi thứ tự thí sinh.