Ứng dụng công nghệ thông tin vào hành chính công: Giải bài toán bộ máy

Theo ông Lê Quang Huy- Phó Bí thư Tỉnh ủy Nghệ An, Ủy viên Ủy ban Khoa học công nghệ và môi trường của Quốc hội thì đây không hẳn là bài toán về mặt kỹ thuật, công nghệ; mà thực chất liên quan đến công tác tổ chức bộ máy, liên quan đến con người. Muốn làm được thì phải sắp xếp lại bộ máy, dôi dư nên nhiều người ngại.

Ông Lê Quang Huy.

PV: Thưa ông, là nước có trình độ phát triển về công nghệ thông tin ở mức khá cao nhưng tại sao việc ứng dụng vào trong hành chính công, phục vụ quản lý nhà nước lại ít đến vậy?

Ông Lê Quang Huy: Công nghệ thông tin của ta rất mạnh, người Việt Nam rất giỏi, thông minh. Cách đây 10 năm với đề án của Chính phủ, đề án của các cơ quan thì ứng dụng công nghệ thông tin trên cả nước có thể nói rất là tốt.

Tuy nhiên ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ nền hành chính, cải cách hành chính, cụ thể là thủ tục hành chính ta cũng tích cực làm nhưng hiệu quả của nó còn có các hạn chế.

Cốt lõi của vấn đề là ứng dụng công nghệ thông tin hay tin học hóa các quy trình thủ tục hành chính. Đây không hẳn là bài toán về mặt kỹ thuật, công nghệ; mà thực chất liên quan đến công tác tổ chức bộ máy, liên quan đến con người.

Xuất phát từ đó cho nên nó là một trong những khó khăn trong ứng dụng công nghệ thông tin vào nền hành chính. Ví dụ khi ứng dụng công nghệ thông tin thì có những vị trí việc làm bị dôi dư.

Trước năng suất thấp, nay đưa công nghệ thông tin vào thì năng suất lao động tốt hơn. Bình thường một công việc đó có thể 2 người nhưng đưa tiến bộ khoa học công nghệ, đưa công nghệ thông tin, máy tính vào thì chỉ còn 1 người thôi.

Rõ ràng điều đó ảnh hưởng đến con người. Quy trình cũ người này gửi đến người này, và người này lại gửi đến người kia còn khi tin học hóa thì chỉ cần một nút nhấn có thể gửi đồng thời nhiều bộ phận khác nhau.

Cho nên nguyên nhân cốt lõi, bản chất của bài toán không phải về mặt kỹ thuật công nghệ mà bản chất của nó là vấn đề tổ chức, con người, tác phong lề lối làm việc.

Ứng dụng công nghệ để đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Đánh giá về sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp với các thủ tục hành chính cho thấy có nhiều than phiền, chưa cải thiện được nhiều. Nếu áp dụng được công nghệ thông tin sẽ gỡ được nút thắt đó, thưa ông?

- Việc ứng dụng công nghệ thông tin chắc chắn sẽ gỡ được nút thắt đó. Bởi vì tin học hóa sẽ làm tối ưu các quy trình; nó xử lý được tính chủ quan, áp đặt của con người vào trong quá trình xử lý đơn thư, thủ tục; vì nó đã được quy trình hóa, máy hóa.

Nhưng tôi muốn nhấn mạnh, bản chất của việc tin học hóa các quy trình thủ tục hành chính không phải bài toán về mặt kỹ thuật phần mềm, máy tính mà là tổ chức, con người.

Khi đưa tin học hóa vào, cá nhân người ta bị ảnh hưởng, tổ chức có thể thay đổi, và đó là rào cản. Khi bắt đầu có tin học trong giải quyết thủ tục hành chính thì họ bắt đầu co cụm lại.

Họ sợ bị ảnh hưởng đến vị trí công tác, công việc và ảnh hưởng đến các quyền lợi khác. Cho nên làm sao phải tháo gỡ rào cản này; phải làm mạnh mẽ liên quan đến con người, tổ chức bộ máy thì việc áp dụng công nghệ thông tin vào trong cải cách hành chính, thủ tục hành chính sẽ tốt hơn rất nhiều, và người dân sẽ được hưởng lợi. Nếu chúng ta quyết liệt chắc chắn sẽ thành công.

Như vậy chúng ta phải tổ chức lại bộ máy, nhưng thực tế việc này thời gian qua đang vướng?

- Phải sắp xếp lại bộ máy, và cái đó phải kiên quyết, mặc dù nó có nhiều rào cản lớn bởi người ta ngại, người ta không muốn. Đấy chính là điều ta đang vấp phải như thay đổi vị trí, hay phải làm việc tích cực hơn.

Trước kia việc đó phải 3-4 người làm, nay chỉ cần 1-2 người làm. Bộ máy đáng lẽ sinh ra các phòng ban nhưng ứng dụng công nghệ thông tin thì phải bỏ bớt người đi. Chính vì thế đó là rào cản.

Từ góc độ ở địa phương ông thấy việc sắp xếp lại bộ máy đang chậm, nguyên nhân cốt lõi là do đâu?

- Sức ì đó có nhiều nguyên nhân. Nhưng nguyên nhân chính là người ta chưa vì lợi ích chung, cho nên lợi ích cá nhân phải làm sao nhìn nhận cho hợp lý hơn.

Vì trong quá trình thay đổi những cá nhân, con người trong bộ máy lập tức bị ảnh hưởng, và như vậy người ta co cụm lại, không muốn đưa các tiến bộ cách làm mới làm ảnh hưởng đến họ cho nên họ không muốn.

Vậy là phải thay đổi ngay từ trong tư duy, thưa ông?

- Trong tư duy phải thay đổi và những người đứng đầu phải hết sức mạnh mẽ và quyết liệt. Một người đứng đầu của một cơ quan nếu quyết tâm làm triệt để thì sẽ thành công, và những người đứng đầu phải chịu trách nhiệm và mạnh mẽ hơn nữa thì mới làm được.

Năng suất lao động tại nước ta thấp, chưa tạo ra được sự đóng góp nhiều vào quá trình tăng trưởng cho đất nước. Nếu cải thiện được việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong quá trình sản xuất sẽ góp phần tăng năng suất lao động của ta lên?

- Chắc chắn! Tôi nghĩ với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, bản chất cốt lõi chính là công nghệ số của ta, và đặc trưng là kết nối con người ở rất nhiều thời điểm khác nhau.

Đó là cái chúng ta đạt được nhiều kết quả trong thời gian vừa qua, và xu hướng, trào lưu cách mạng công nghiệp 4.0 mình phải thúc đẩy lên rất nhiều. Mặt khác nó còn góp phần làm minh bạch hóa mọi quá trình, vì nhiều người, nhiều lĩnh vực ngại, không muốn minh bạch hóa.

Trân trọng cảm ơn ông!