Ung thư phổi: Tầm soát sớm quyết định hiệu quả điều trị

Ung thư phổi thường tiến triển âm thầm, ít biểu hiện đặc hiệu ở giai đoạn sớm nên nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi khám bệnh khác hoặc kiểm tra định kỳ. Không ít bệnh nhân đến cơ sở y tế khi đã xuất hiện các triệu chứng như ho kéo dài, đau ngực, ho ra máu – dấu hiệu bệnh đã ở giai đoạn muộn, làm giảm cơ hội điều trị hiệu quả.

Đơn cử, khoảng hai tháng trước, ông N.T.T. đi khám ở một phòng khám tư vì ho nhiều và được chẩn đoán viêm phổi. Uống thuốc gần một tháng không đỡ, ông còn chán ăn, mệt nhiều, thường xuyên khó thở, phù mặt và tay chân, đồng thời sụt đến 6 kg nên đến Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM kiểm tra.

ThS.BSNT Nguyễn Thị Nhung - Khoa Nội tim mạch (Trung tâm Tim mạch - Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TPHCM) cho biết, triệu chứng của bệnh nhân gợi ý bệnh tim mạch, kết hợp thói quen hút thuốc lá nhiều năm nên cần chụp CT phổi liều thấp tầm soát u. Kết quả phát hiện khối u kích thước 47x61x63 mm ở thùy trên phổi phải khả năng ác tính cao, đã xâm lấn và di căn đến nhiều cơ quan và hạch lân cận.

Các bác sĩ đánh giá, khối u kích thước lớn, xâm lấn trung thất và những hạch bạch huyết lân cận, không còn khả năng điều trị triệt căn. Nếu bệnh nhân tuân thủ đi khám theo khuyến nghị có thể phát hiện bệnh từ giai đoạn sớm, thậm chí rất sớm, từ đó điều trị triệt căn ung thư.

TS.BS Ngô Gia Khánh - Trưởng khoa Phẫu thuật lồng ngực (Bệnh viện Bạch Mai) cảnh báo, quan điểm “đợi có triệu chứng mới đi khám” là sai lầm phổ biến và nguy hiểm. Theo ông, nhiều bệnh nhân khi phát hiện bệnh đã ở giai đoạn muộn, trong khi nếu được phát hiện sớm, chỉ với một tổn thương rất nhỏ, hoàn toàn có thể điều trị triệt căn bằng phẫu thuật.

Các bác sĩ khẳng định, yếu tố quyết định hàng đầu trong kiểm soát ung thư phổi không nằm ở công nghệ đắt đỏ hay phác đồ phức tạp, mà nằm ở thời điểm phát hiện bệnh. Theo PGS.TS.BS Nguyễn Thị Thái Hòa - Trưởng khoa Nội lồng ngực (Bệnh viện K), với ung thư phổi không tế bào nhỏ giai đoạn sớm, tỷ lệ sống thêm 5 năm có thể đạt tới 85% ở giai đoạn IA và vẫn duy trì ở mức trên 50% ở các giai đoạn sớm hơn. Đây là con số mang ý nghĩa then chốt, bởi nó cho thấy ung thư phổi hoàn toàn có thể kiểm soát được nếu được phát hiện kịp thời.

Từ góc độ lâm sàng, TS.BS Ngô Gia Khánh nhấn mạnh, với những tổn thương nhỏ phát hiện sớm, phẫu thuật có thể mang lại hiệu quả điều trị triệt căn, thậm chí nhiều trường hợp không cần hóa trị bổ trợ . Điều này cho thấy thay vì bước vào hành trình điều trị dài và phức tạp ở giai đoạn muộn, người bệnh hoàn toàn có thể được can thiệp sớm với chi phí thấp hơn, ít biến chứng hơn và chất lượng sống tốt hơn.

Để đạt được điều đó, sàng lọc đóng vai trò then chốt. Hiện nay, chụp cắt lớp vi tính liều thấp được xem là phương pháp hiệu quả nhất trong phát hiện sớm ung thư phổi, có khả năng nhận diện các tổn thương rất nhỏ trong nhu mô phổi với mức phơi nhiễm tia X thấp hơn đáng kể so với chụp CT thông thường. Đây là công cụ đã được chứng minh có thể giúp giảm tỷ lệ tử vong do ung thư phổi nếu được triển khai đúng đối tượng.

Bên cạnh đó, sự phát triển của công nghệ đang mở ra một giai đoạn mới trong chẩn đoán và điều trị. Tại một số cơ sở y tế lớn, trí tuệ nhân tạo (AI) đã được ứng dụng trong phân tích hình ảnh, hỗ trợ phát hiện sớm các “nốt mờ” có nguy cơ ác tính, đồng thời giúp bác sĩ đưa ra quyết định điều trị chính xác hơn. Song song với đó, mô hình hội chẩn đa chuyên khoa (MDT) đang dần trở thành chuẩn mực, cho phép kết hợp ý kiến của nhiều chuyên ngành như ngoại lồng ngực, ung bướu, chẩn đoán hình ảnh, giải phẫu bệnh để xây dựng phác đồ tối ưu cho từng bệnh nhân.