Vành đai 4: Trục phát triển mới của vùng Thủ đô

Vành đai 4 mở rộng không gian phát triển vùng Thủ đô

Ngày 9/2, Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức Tọa đàm “Vành đai 4 – Động lực phát triển kinh tế – xã hội vùng Thủ đô”.

Phát biểu khai mạc Tọa đàm, PGS.TS Nguyễn Thành Lợi – Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội nhấn mạnh, dự án đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô không chỉ nhằm giải quyết bài toán giao thông trước mắt mà còn mang tầm nhìn chiến lược dài hạn, mở rộng không gian phát triển, tăng cường kết nối và hình thành các động lực tăng trưởng mới cho Hà Nội và toàn vùng.

Theo PGS.TS Nguyễn Thành Lợi, thực tiễn phát triển của nhiều đô thị lớn trên thế giới cho thấy, các tuyến đường vành đai đóng vai trò then chốt trong quá trình mở rộng không gian đô thị, tái cấu trúc các hoạt động kinh tế – xã hội và giảm áp lực cho khu vực trung tâm. Đối với Hà Nội, khi các tuyến Vành đai 1, 2, 3 đã và đang phát huy vai trò giảm ùn tắc giao thông nội đô, thì Vành đai 4 được xác định là “chìa khóa” để Thủ đô vươn ra tầm vóc vùng, tạo hành lang phát triển mới gắn với liên kết liên tỉnh.

Với chiều dài hơn 112 km, đi qua Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh, tuyến Vành đai 4 không chỉ đơn thuần là một tuyến cao tốc mà là trục không gian kinh tế quan trọng, kết nối trung tâm chính trị – hành chính quốc gia với các khu vực công nghiệp, dịch vụ, đô thị vệ tinh. Thông qua đó, tuyến đường góp phần thúc đẩy phát triển đồng đều, từng bước thu hẹp khoảng cách giữa khu vực trung tâm với các địa phương lân cận trong vùng Thủ đô.

Việc xác định Vành đai 4 là động lực phát triển xuất phát từ ba giá trị cốt lõi. Trước hết, đây là dự án có tính đột phá về không gian phát triển, góp phần giãn mật độ dân cư khu vực nội đô, tạo điều kiện hình thành các khu đô thị mới, các cụm công nghiệp và trung tâm dịch vụ tập trung. Thứ hai, tuyến đường giúp tối ưu hóa chuỗi cung ứng và logistics vùng thông qua việc kết nối trực tiếp các tuyến cao tốc hướng tâm, từ đó giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Thứ ba, Vành đai 4 thúc đẩy liên kết vùng thực chất và bền vững, hình thành không gian phát triển thống nhất, tương hỗ giữa Hà Nội và các địa phương trong vùng.

Từ thực tiễn địa bàn, Bí thư Đảng uỷ – Chủ tịch HĐND phường Yên Nghĩa Nguyễn Nguyên Quân cho biết, thực hiện chỉ đạo của UBND TP Hà Nội, địa phương đã tiến hành rà soát tổng thể quỹ đất hai bên tuyến Vành đai 4, trên cơ sở đó đề xuất các khu vực phát triển phù hợp với điều kiện thực tiễn và định hướng chung dọc tuyến.

Theo ông Nguyễn Nguyên Quân, Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô được phê duyệt từ năm 2011 đã tạo cơ sở để triển khai các quy hoạch phân khu. Tuy nhiên, trong bối cảnh xuất hiện nhiều định hướng phát triển mới, một số yếu tố quy hoạch trước đây đã có biến động, đặt ra yêu cầu cần tiếp tục rà soát, điều chỉnh nhằm bảo đảm tính đồng bộ, phù hợp với thực tiễn.

Trên cơ sở đó, phường Yên Nghĩa kiến nghị khi lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 dọc tuyến Vành đai 4 cần ưu tiên bố trí các không gian, chức năng tạo động lực phát triển, trọng tâm là các khu dịch vụ thương mại gắn với logistics.

Ông Nguyễn Nguyên Quân cho rằng, đoạn tuyến đi qua Yên Nghĩa có nhiều lợi thế khi tiếp giáp tuyến đường sắt đô thị và là điểm kết nối với định hướng đầu tư tuyến đường sắt lên Xuân Mai trong tương lai, tạo dư địa lớn cho phát triển thương mại, dịch vụ, logistics và các khu nhà ở mới đồng bộ.

Đáng chú ý, việc TP Hà Nội chủ trương lập quy hoạch chi tiết trong phạm vi bán kính 500 m hai bên tuyến Vành đai 4 được xem là cách làm mới, khi vừa đầu tư hạ tầng giao thông, vừa chủ động tạo quỹ đất và không gian phát triển. Cách tiếp cận này được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng “đường đi trước, quy hoạch theo sau” từng tồn tại trong quá trình phát triển hạ tầng đô thị thời gian qua.

Giải phóng mặt bằng gắn với bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân

Một trong những nội dung được thảo luận tại Tọa đàm là công tác giải phóng mặt bằng và bảo đảm đời sống nhân dân. Theo ông Nguyễn Nguyên Quân, trên địa bàn phường Yên Nghĩa, địa phương đã hoàn thành giải phóng mặt bằng với hơn 7.000 thửa đất và khoảng 1.200 ngôi mộ, bảo đảm tiến độ theo yêu cầu của thành phố. Kết quả này có được nhờ sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là vai trò của các chi bộ, tổ dân phố trong công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận trong nhân dân.

Ông Quân nhấn mạnh, việc thu hồi đất, nhất là đất nông nghiệp, đặt ra yêu cầu phải bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân. Trước hết, Nhà nước phải bảo đảm người dân có nơi ở mới với điều kiện sống tốt hơn nơi ở cũ. Đối với dự án Vành đai 4, quỹ đất tái định cư cho các hộ đủ điều kiện đã được bố trí tại phường Kiến Hưng, với hệ thống hạ tầng kỹ thuật và xã hội được đầu tư đồng bộ.

Bên cạnh đó, địa phương triển khai đầy đủ các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề và giải quyết việc làm cho các hộ có nhu cầu, đồng thời tạo điều kiện để các hộ tự chủ trong chuyển đổi sinh kế. Việc phối hợp với các doanh nghiệp trên địa bàn nhằm tạo cơ hội việc làm cho người dân cũng được phường Yên Nghĩa kiên trì thực hiện.

Từ thực tiễn triển khai, Bí thư Đảng ủy phường Yên Nghĩa khái quát sáu nhóm giải pháp then chốt quyết định hiệu quả công tác giải phóng mặt bằng, bao gồm: tháo gỡ kịp thời cơ chế, chính sách; sự vào cuộc đồng bộ của hệ thống chính trị; phát huy vai trò người đứng đầu; chủ động chuẩn bị quỹ đất, quỹ nhà tái định cư; tăng cường kiểm tra, giám sát; và quản lý chặt chẽ mặt bằng sau giải phóng.

Ở góc độ chuyên gia, Chủ tịch Hội Cầu đường Hà Nội Nguyễn Xuân Tân cho rằng, để Vành đai 4 thực sự phát huy vai trò động lực, cần khắc phục triệt để nghịch lý “đường đi trước, quy hoạch theo sau” thông qua việc triển khai đồng bộ các giải pháp về quy hoạch, cơ chế tài chính và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Trong khi đó, KTS Phạm Thanh Tùng nhấn mạnh, Vành đai 4 không chỉ là dự án hạ tầng giao thông mà còn là công cụ chiến lược để tái cấu trúc không gian đô thị vùng Thủ đô theo mô hình “đa cực, đa trung tâm”. Theo ông, tuyến đường chỉ thực sự có ý nghĩa khi những giá trị phát triển xung quanh nó mang lại lợi ích thiết thực cho người dân, góp phần nâng cao chất lượng sống và tạo lập môi trường phát triển bền vững.

KTS Phạm Thanh Tùng cho rằng, Vành đai 4 cần được xác định là trục phát triển đô thị gắn với nhà ở xã hội, logistics, việc làm và giao thông công cộng, thay vì trở thành không gian của các dự án bất động sản cao cấp phục vụ số ít. Ông bày tỏ kỳ vọng Vành đai 4 sẽ trở thành “con đường vành đai hạnh phúc”, biểu tượng cho tư duy phát triển bền vững, hài hòa và nhân văn của Thủ đô trong giai đoạn mới.