Vì sao Bộ Xây dựng không đề xuất khống chế giá bán lại nhà ở xã hội?
Việc kiểm soát giá bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm tiếp tục thu hút sự quan tâm trong quá trình hoàn thiện dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Tiếp thu, giải trình các kiến nghị này, tại dự thảo Tờ trình về nội dung tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu Quốc hội và ý kiến thẩm tra của Ủy ban Pháp luật và Tư pháp, Bộ Xây dựng đã phân tích những khó khăn, vướng mắc nếu áp dụng cơ chế kiểm soát giá bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm.

Theo Bộ Xây dựng, Luật Nhà ở quy định trường hợp người mua đã thanh toán đủ tiền mua nhà và nhận bàn giao thì được xác lập quyền sở hữu nhà ở. Trong khi đó, theo Bộ luật Dân sự, quyền sở hữu bao gồm ba quyền cơ bản là quyền chiếm hữu, quyền sử dụng và quyền định đoạt tài sản.
Do đó, khi đã xác lập quyền sở hữu hợp pháp đối với nhà ở xã hội, người mua có quyền định đoạt việc bán tài sản thuộc sở hữu của mình. Đây là một trong những căn cứ được Bộ Xây dựng đưa ra khi xem xét kiến nghị khống chế giá chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm.
Bên cạnh vấn đề quyền sở hữu tài sản, Bộ Xây dựng cho rằng việc quy định giá bán lại nhà ở xã hội sẽ làm phát sinh thêm thủ tục hành chính, từ việc xác định cơ quan có thẩm quyền, trình tự, thủ tục, nguyên tắc xác định giá đến trách nhiệm của các bên liên quan trong trường hợp giá bán được xác định không chính xác. “Việc xác định giá bán lại nhà ở rất khó khăn”, Bộ Xây dựng nhận định.
Cơ quan soạn thảo cũng cho biết, trong quá trình lấy ý kiến xây dựng chính sách, nhiều ý kiến đề nghị xem xét lại phương án giới hạn việc bán lại nhà ở xã hội cho đúng đối tượng được hưởng chính sách, do ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi thiết thực của người dân đã mua và sở hữu nhà ở xã hội.
Theo Bộ Xây dựng, việc quy định giá bán lại có thể dẫn đến phản ứng xã hội. Trong khi đó, chính sách bán nhà ở xã hội theo cơ chế thương mại đã được thực hiện từ năm 2014 đến nay. Việc bổ sung quy định kiểm soát giá sẽ tác động lớn đến người dân và xã hội, nhưng chưa được đánh giá tác động đầy đủ.
Đáng chú ý, Bộ Xây dựng cũng ghi nhận ý kiến đại biểu Quốc hội tán thành phương án chỉ giới hạn đối tượng mua lại mà không quản lý giá bán, bởi việc khống chế giá có thể không khả thi, dễ dẫn đến tình trạng ghi khống giá trị hợp đồng.
Trên cơ sở những lập luận này, Bộ Xây dựng đề nghị giữ nguyên phương án đã trình Quốc hội tại Tờ trình số 923/TTr-CP ngày 16/10/2026, theo hướng chỉ giới hạn đối tượng được mua lại nhà ở xã hội sau 5 năm, không bổ sung quy định kiểm soát giá bán lại như kiến nghị của một số đại biểu Quốc hội.
“Căn cứ những lý do nêu trên, Chính phủ ghi nhận để tiếp tục nghiên cứu, trước mắt không quy định giá bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm, mà do người dân tự quyết định”, dự thảo Báo cáo tiếp thu, giải trình nêu rõ.
Như vậy, phương án đang được đề xuất là kiểm soát đối tượng nhận chuyển nhượng nhưng không áp dụng cơ chế khống chế giá bán lại nhà ở xã hội sau 5 năm.
Một nội dung đáng chú ý khác trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) ngày 9/11/2026 là việc bổ sung quy định chuyển tiếp đối với các hợp đồng mua bán nhà ở xã hội đã được xác lập trước khi luật mới có hiệu lực.
Theo điểm e khoản 4 Điều 130 dự thảo Luật, đối với hợp đồng mua bán nhà ở xã hội đã được xác lập trước ngày luật có hiệu lực thi hành, việc bán lại nhà ở sau thời hạn 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền tiếp tục áp dụng theo Luật Nhà ở số 27/2023/QH15.
Trong khi đó, các hợp đồng mua bán nhà ở xã hội xác lập từ ngày luật mới có hiệu lực sẽ thực hiện việc bán lại theo quy định của luật mới.
Điều này đồng nghĩa với việc người dân đã ký hợp đồng mua nhà ở xã hội trước ngày luật mới có hiệu lực vẫn được áp dụng cơ chế chuyển nhượng theo Luật Nhà ở năm 2023 khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện, kể cả trường hợp thời hạn 5 năm kết thúc sau thời điểm luật mới có hiệu lực.
Theo điểm e khoản 1 Điều 89 Luật Nhà ở năm 2023, sau 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua nhà, người mua nhà ở xã hội được bán lại theo cơ chế thị trường cho người có nhu cầu nếu đã được cấp Giấy chứng nhận.
Đối với nhà ở xã hội không phải nhà ở riêng lẻ, người bán không phải nộp tiền sử dụng đất nhưng phải thực hiện nghĩa vụ thuế thu nhập theo quy định. Riêng trường hợp bán nhà ở xã hội là nhà ở riêng lẻ, người bán phải nộp tiền sử dụng đất theo quy định của Chính phủ và thuế thu nhập theo pháp luật về thuế.
Ngược lại, đối với hợp đồng xác lập từ ngày luật mới có hiệu lực, dự thảo đề xuất sau 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền, người mua nhà ở xã hội chỉ được chuyển nhượng cho đối tượng thuộc trường hợp được mua nhà ở xã hội theo quy định của luật, nếu đã được cấp Giấy chứng nhận.
Quy định chuyển tiếp này nhằm bảo đảm quyền lợi của những người đã mua nhà ở xã hội theo chính sách hiện hành, đồng thời tạo cơ sở áp dụng thống nhất cơ chế chuyển nhượng đối với các hợp đồng được xác lập sau khi luật mới có hiệu lực.
Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) hiện đang tiếp tục được hoàn thiện trước khi trình Quốc hội xem xét, quyết định.