Vì sao ô tô đang chạy có thể bất ngờ chuyển về số N?

Theo báo cáo triệu hồi Ford gửi Cơ quan An toàn giao thông đường bộ quốc gia Mỹ (NHTSA) ngày 20/10, 11.623 xe Lincoln hybrid có nguy cơ gặp hiện tượng này do bảng mạch trong mô-đun khóa đỗ xe bị ăn mòn.

Lỗi ở bộ phận khóa đỗ xe

Ngày 20/10, Ford gửi báo cáo triệu hồi lên NHTSA, đăng ký chiến dịch mã 26V688000, liên quan đến 11.623 xe Lincoln hybrid. Trong đó có 11.560 chiếc Nautilus Hybrid đời 2026–2027 và 63 chiếc Corsair Hybrid đời 2027.

Theo hồ sơ này, nguyên nhân nằm ở mô-đun khóa đỗ xe tích hợp (Integrated Parking Module - IPM), bộ phận có nhiệm vụ quản lý cơ cấu khóa hộp số khi xe ở vị trí P. Một số mô-đun có thể bị ảnh hưởng bởi loại dầu chống gỉ được sử dụng trong quá trình sản xuất.

Cụ thể, dầu chống gỉ có thể làm suy giảm lớp phủ bảo vệ bảng mạch điện tử bên trong mô-đun. Khi lớp bảo vệ bị hư hại, các vị trí trên bảng mạch có nguy cơ bị ăn mòn, ảnh hưởng đến mạch cảm biến xoay và tụ điện liên quan. Hậu quả là điện áp đầu ra của cảm biến có thể giảm xuống dưới mức bình thường.

Theo báo cáo kỹ thuật của Ford, sự suy giảm tín hiệu này có thể khiến hệ thống điều khiển nhận diện sai trạng thái của cơ cấu khóa đỗ xe. Kết hợp với chiến lược điều khiển phần mềm trên hệ truyền động hybrid, sự cố có thể khiến hộp số bất ngờ chuyển về số N khi xe đang di chuyển.

Thông tin chi tiết về nguyên nhân được trang The Auto Wire ngày 3/11 đăng tải, dẫn lại báo cáo triệu hồi của Ford. Theo nguồn này, nhà cung cấp đã thay đổi loại dầu chống gỉ sử dụng trên mô-đun nhưng không thông báo cho Ford và không xác nhận tính tương thích của loại dầu mới với lớp phủ bảo vệ bảng mạch.

Báo cáo của Ford cũng cho biết một bản cập nhật chiến lược phần mềm của mô-đun điều khiển hệ truyền động hybrid (Hybrid Powertrain Control Module - HPCM) đã đưa lỗi này vào trạng thái có thể dẫn đến mất lực kéo. Đây là yếu tố cho thấy sự cố không chỉ nằm ở một linh kiện điện tử mà còn liên quan đến cách phần mềm điều khiển xử lý tín hiệu từ cảm biến.

Đáng chú ý, vấn đề không bắt nguồn từ sự hao mòn của các bánh răng hộp số, mà từ sự tương tác giữa vật liệu sử dụng trong sản xuất, lớp bảo vệ bảng mạch và hệ thống điều khiển điện tử.

Số N (Neutral) là trạng thái mà hộp số không truyền lực kéo từ động cơ hoặc mô-tơ đến bánh xe. Khi xe bất ngờ chuyển về N, hệ truyền động vẫn có thể hoạt động nhưng người lái không thể tăng tốc bằng cách đạp ga như bình thường.

Xe đang chạy sẽ tiếp tục di chuyển theo quán tính, sau đó giảm tốc do lực cản và có thể dừng lại nếu người lái sử dụng phanh. Tuy nhiên, việc mất lực kéo đột ngột có thể gây nguy hiểm khi xe đang lưu thông trên đường đông, nhập làn hoặc vượt phương tiện khác.

Không chỉ tại Mỹ, Ford còn triệu hồi 248 xe Lincoln Nautilus và Corsair hybrid tại Canada do cùng lỗi kỹ thuật này. Theo Transport Canada, cơ quan quản lý an toàn giao thông Canada, hiện tượng này có thể khiến xe mất lực truyền đến bánh xe đột ngột, làm tăng nguy cơ va chạm.

Người lái cần làm gì nếu xe bất ngờ chuyển về N?

Khi hộp số chuyển về N, người lái có thể nhận thấy xe không còn tăng tốc dù đã đạp ga. Đây là tình huống cần bình tĩnh xử lý, tránh những thao tác có thể khiến xe mất kiểm soát.

Trước hết, người lái cần giữ chắc vô-lăng, bật đèn cảnh báo nguy hiểm để thông báo cho các phương tiện xung quanh và từ từ giảm tốc bằng phanh. Khi có điều kiện an toàn, cần đưa xe vào lề đường hoặc khu vực dừng đỗ phù hợp.

Không nên cố chuyển ngay sang số P hoặc R khi xe vẫn đang di chuyển. Số P sử dụng cơ cấu khóa đỗ, không được thiết kế để thay thế phanh khi xe đang chạy. Người lái cũng không nên tắt hệ thống điện hoặc động cơ một cách vội vàng khi xe chưa dừng an toàn.

Sau khi xe đã dừng, cần liên hệ đại lý hoặc cứu hộ để kiểm tra. Không nên tiếp tục hành trình nếu chưa xác định được nguyên nhân.

Theo thông báo triệu hồi của Transport Canada ngày 21/10, sự cố có thể đi kèm đèn cảnh báo hình cờ-lê trên bảng đồng hồ và thông báo "Service Vehicle Soon" hoặc "Shifting System Error". Đây là những dấu hiệu người lái cần chú ý, đặc biệt khi xe đồng thời xuất hiện hiện tượng mất lực kéo.

Để khắc phục, Ford yêu cầu các đại lý thay thế mô-đun IPM trên những xe bị ảnh hưởng và cập nhật phần mềm cho mô-đun thay thế. Việc sửa chữa được thực hiện miễn phí cho chủ xe. Ngoài nguy cơ chuyển về N khi đang chạy, lỗi này còn có thể khiến xe không thể chuyển ra khỏi vị trí P sau khi đã đỗ.

Trường hợp của Lincoln cho thấy một sự cố khiến ô tô mất lực kéo không nhất thiết bắt nguồn từ động cơ hay các bánh răng bên trong hộp số. Một vấn đề ở bảng mạch điện tử của bộ phận quản lý khóa đỗ xe, kết hợp với cách phần mềm điều khiển xử lý tín hiệu, cũng có thể làm thay đổi trạng thái truyền động khi xe đang di chuyển.