Vì sao phải di dời di tích, di vật tại Triền Tranh?

Phát lộ di tích Triền Tranh

Làm đường cao tốc phát hiện di tích Chăm

Trước đó trong quá trình thi công san lấp mặt bằng phục vụ xây dựng tuyến đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi (đoạn Km 22+220) đi qua khu di tích Triền Tranh, thuộc địa phận nói trên đã phát lộ một hệ thống nền móng di tích Chăm khá đồ sộ. Ngay sau đó, khu di tích cũng đã được khai quật và phát hiện nhiều thành phần kiến trúc. Để bảo tồn di tích này và không ảnh hưởng đến dự án đường cao tốc.

Sở VHTT&DL cho biết cụ thể, khu di tích được phát hiện vào tháng 8-2014, đến ngày 2-12-2014, Bộ VHTT&DL đã có văn bản đồng thuận để Viện Khảo cổ học VN đã tiến hành khai quật nghiên cứu khảo cổ 3.000m2 ở khu vực này. Đến nay, công tác khai quật khảo cổ cơ bản hoàn thành trên diện tích 2.000m2. Qua quá trình nghiên bước đầu nhận định di tích Triền Tranh có niên đại nằm trong khoảng từ thế kỷ IX đến thế kỷ XII và có liên quan mật thiết với nhóm di tích Chămpa ở Duy Xuyên gồm Thánh địa Mỹ Sơn, khu di tích Chiêm Sơn Tây, trong đó di tích Triền Tranh có vị trí trung tâm, Kinh đô Simhapura (Trà Kiệu), cảng Đại Chiêm với trục liên kết quan trọng là dòng sông Thu Bồn. Theo các nhà nghiên cứu, Triền Tranh có thể từng làm nơi vua tập hợp giới tăng lữ về đây để tập giảng kinh sách, luyện kinh thờ cúng, nghi lễ và trai giới trước khi đến làm lễ ở Thánh địa Mỹ Sơn và các khu đền tháp khác trong vùng.

Nhận định, bảo tồn di tích là nhiệm vụ quan trọng. Nên ngày từ ngày 27-4-2015, các bên liên quan gồm Viện Khảo cổ học VN, Trung tâm Quản lý di tích danh thắng Quảng Nam, tư vấn giám sát của VEC... đã có cuộc họp bàn về vấn đề này. Theo đó, các bên đã đưa ra phương án là sẽ di dời hiện vật của di tích về bảo tàng để trưng bày. Kết cấu kiến trúc sẽ được lưu lại trong hồ sơ. Các chi tiết hiện vật khai quật lên sẽ được phục dựng mô hình 3D; mặt bằng di tích sẽ giao cho đơn vị thi công san ủi toàn bộ để tiếp tục triển khai xây đường cao tốc.

Trao đổi với Đại Đoàn Kết, ông Đinh Hài - Giám đốc Sở VHTT&DL Quảng Nam cho rằng, phương án trên là tối ưu nhất. Mô hình này cũng đã được một số quốc gia trên thế giới áp dụng.

Tiến hành khai quật khu di tích Triền Tranh.

Vừa qua, Viện Khảo cổ học Việt Nam phối hợp với Sở VHTT&DL tỉnh Quảng Nam tổ chức báo cáo sơ bộ về kết quả khai quật khảo cổ học di tích Triền Tranh thuộc địa phận tại xã Duy Trinh, huyện Duy Xuyên, Quảng Nam. Tại đây các đơn vị liên quan đã đưa ra đề xuất các phương án bảo tồn, di dời phế tích Chăm phát lộ trong quá trình mở tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, trong đó có phương án di dời di tích, di vật tại Triền Tranh.

Di dời bảo tồn di tích

Ông Đinh Văn Thu - Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam cũng cho biết, đã có báo cáo gửi Bộ VHTT&DL xin ý kiến về phương thức xử lý sau khai quật đối với khu di tích Triền Tranh vừa mới phát hiện. Tỉnh Quảng Nam đề xuất di dời toàn bộ di tích vừa mới phát hiện đến một địa điểm khác để bảo tồn và phục vụ cho việc nghiên cứu.

Theo ông Thu, khi khảo sát làm đường cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi, các đơn vị liên quan đã cố ý tránh khu vực cắm mốc khu di tích Triền Tranh hơn 70 m nhưng đã vô tình phát hiện một phần di tích. Do khu vực này nằm sát với cửa hầm đường cao tốc nên không thể nào dịch chuyển đường được nữa, ngoài biện pháp di dời di tích ra thì không còn cách nào khác.

Ngày 7/8, Viện Khảo cổ học Việt Nam phối hợp với Sở VHTT&DL tỉnh Quảng Nam tổ chức báo cáo sơ bộ về kết quả khai quật khảo cổ học di tích Triền Tranh và đề xuất các phương án bảo tồn, di dời phế tích Chăm phát lộ trong quá trình mở tuyến cao tốc Đà Nẵng - Quảng Ngãi.

Theo đó, các bên thống nhất phương án di dời di tích, di vật tại Triền Tranh.

Cơ quan chủ trì khai quật đề nghị Bộ VHTT&DL cho phép mở rộng thêm 800m2 diện tích khai quật. Đặc biệt, phương án bảo tồn di tích sẽ áp dụng hình thức tư liệu hóa bằng phương pháp quét và dựng phim tư liệu 3D; đồng thời cắt nguyên khối 2 đoạn di tích tường thành di dời về Bảo tàng Quảng Nam và Bảo tàng văn hóa Sa Huỳnh - Chămpa Duy Xuyên.