Vì sao suy thận đang trẻ hóa?

Bệnh nhân nhập viện muộn

Ghi nhận thực tế cho thấy, nhiều trường hợp đến bệnh viện khi chức năng thận đã suy giảm nặng, phải chuẩn bị lọc máu chu kỳ, lọc màng bụng hoặc tính đến phương án ghép thận.

Tại Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu (Bệnh viện Bạch Mai), mỗi ngày tiếp nhận nhiều bệnh nhân mới đến khám và điều trị các bệnh lý thận - tiết niệu. Trong số bệnh nhân nhập viện, ngày càng có nhiều người dưới 30 tuổi, đang ở độ tuổi học tập, lao động và là trụ cột kinh tế của gia đình. Theo các bác sĩ, phần lớn bệnh nhân trẻ phải nhập viện do viêm cầu thận mạn; có trường hợp khi được chẩn đoán đã ở giai đoạn cuối.

Những trường hợp này không cá biệt. ThS.BS Phạm Tiến Dũng - Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu cho biết, trung tâm thường xuyên tiếp nhận bệnh nhân trẻ mắc bệnh thận mạn, thậm chí có người chỉ 15 - 16 tuổi nhưng khi phát hiện đã ở giai đoạn cuối. Đa số bệnh nhân đến viện quá muộn, khi tổn thương thận gần như khó đảo ngược. Nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm, việc điều trị có thể giúp làm chậm tiến triển của bệnh, kéo dài thời gian bảo tồn chức năng thận và giảm gánh nặng điều trị.

Điều khiến bệnh thận mạn nguy hiểm là diễn biến âm thầm. Theo ThS.BSNT Vũ Thị Ánh - Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu, bệnh thận giai đoạn đầu ít biểu hiện rõ ràng bởi thận có khả năng hoạt động bền bỉ ngay cả khi chức năng chỉ còn 20 - 30%. Vì vậy, nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn hoặc chỉ xuất hiện những dấu hiệu dễ bị bỏ qua như nước tiểu có nhiều bọt kéo dài, tiểu đêm nhiều lần, mệt mỏi, chán ăn, phù nhẹ ở mặt hoặc chân, tăng huyết áp khi còn trẻ.

Bệnh đến từ thói quen sinh hoạt tùy tiện

Xu hướng trẻ hóa bệnh thận mạn liên quan đến nhiều yếu tố. Ngoài các nguyên nhân bệnh lý như viêm cầu thận, dị tật đường tiết niệu, bệnh tự miễn, đái tháo đường, tăng huyết áp, lối sống thiếu khoa học của người trẻ cũng góp phần làm gia tăng nguy cơ. Thói quen ăn mặn, thường xuyên dùng đồ ăn nhanh, mì ăn liền, thực phẩm chế biến sẵn có hàm lượng muối cao khiến thận phải làm việc nhiều hơn để đào thải natri. Khi kéo dài, chế độ ăn nhiều muối góp phần làm tăng huyết áp, thúc đẩy tổn thương thận và làm bệnh thận tiến triển nhanh hơn.

Bên cạnh đó, nhiều người trẻ có thói quen thức khuya kéo dài, ngủ không đúng nhịp sinh học, uống ít nước, lười vận động, thừa cân, béo phì. Đây đều là yếu tố nguy cơ của các bệnh chuyển hóa như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu - những bệnh lý có thể gây tổn thương thận mạn tính.

Một thói quen nguy hiểm khác là tự ý sử dụng thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm, thuốc đông y, thuốc nam hoặc thực phẩm chức năng không rõ nguồn gốc. Nhiều người dùng thuốc giảm đau kéo dài khi đau đầu, đau lưng, đau khớp mà không có chỉ định của bác sĩ. TS.BS Nghiêm Trung Dũng - Giám đốc Trung tâm Thận - Tiết niệu và Lọc máu (Bệnh viện Bạch Mai) nhận định, nhiều người trẻ sử dụng đồ uống không rõ nguồn gốc, ăn nhiều thực phẩm tiện lợi, sinh hoạt không điều độ, ngủ muộn, lười vận động dẫn đến béo phì. Đây là những yếu tố nguy cơ của nhiều bệnh lý, trong đó có bệnh thận mạn. Khi không phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, chi phí điều trị tốn kém hơn, thời gian điều trị bảo tồn ngắn hơn và người bệnh mất đi nhiều lựa chọn điều trị.

Ở giai đoạn cuối, người bệnh chỉ còn các phương án điều trị thay thế thận suy gồm chạy thận nhân tạo chu kỳ, lọc màng bụng hoặc ghép thận. Dù lựa chọn phương án nào, gánh nặng bệnh tật cũng theo người bệnh và gia đình trong thời gian dài.

Điều đáng tiếc là nhiều trường hợp có thể được phát hiện sớm hơn bằng những xét nghiệm đơn giản. Chỉ số creatinin máu, xét nghiệm nước tiểu tìm protein niệu, kiểm tra huyết áp, đường huyết và siêu âm hệ tiết niệu có thể giúp phát hiện bất thường ban đầu.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, những người có tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân, béo phì, tiền sử gia đình mắc bệnh thận, từng có protein niệu, nước tiểu bất thường, phù, mệt mỏi kéo dài hoặc thường xuyên sử dụng thuốc giảm đau cần chủ động kiểm tra chức năng thận định kỳ. Phòng bệnh thận mạn không bắt đầu từ bệnh viện, mà từ việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt hàng ngày.