Việt Nam - Hoa Kỳ tăng cường hợp tác trong giải mã tư liệu, tìm kiếm hài cốt liệt sĩ

Ngày 13/6, tại trụ sở Chính phủ, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ tiếp Đoàn đại biểu Đại học Công nghệ Texas, trao đổi về hợp tác trong lưu trữ, số hóa tư liệu lịch sử và hỗ trợ công tác tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Tại buổi tiếp Phó Thủ tướng đánh giá cao mối quan hệ hợp tác lâu dài, tin cậy giữa Đại học Công nghệ Texas với các cơ quan, tổ chức của Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực lưu trữ, số hóa tư liệu và trao đổi chuyên môn.

Cảm ơn những đóng góp tích cực của Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson (Đại học Công nghệ Texas), đặc biệt là vai trò đối tác quan trọng trong Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI), Phó Thủ tướng khẳng định, các tài liệu mà Trung tâm đang lưu giữ bao gồm hồ sơ chiến sự, hồ sơ của các bên tham chiến, hình ảnh, tư liệu lịch sử và nhiều nguồn thông tin có giá trị khác.

Nhiều tài liệu đã được giải mật, tập hợp, hệ thống hóa, trở thành nguồn tư liệu quý phục vụ nghiên cứu, đối chứng, xác minh thông tin liên quan đến các liệt sĩ mất tích trong chiến tranh.

Các hồ sơ, tài liệu được Trung tâm cung cấp không chỉ có giá trị về mặt lịch sử mà còn mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc khi góp phần hỗ trợ Việt Nam tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, đồng thời tìm kiếm, trao trả những kỷ vật chiến tranh cho thân nhân các gia đình liệt sĩ.

Những kết quả hợp tác cụ thể giữa hai bên là minh chứng sinh động cho tinh thần khép lại quá khứ, hàn gắn vết thương chiến tranh, tăng cường lòng tin và vun đắp quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam và Mỹ.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nhấn mạnh, hiện nay Việt Nam đang bước vào giai đoạn cao điểm triển khai “Chiến dịch 500 ngày đêm” đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.

Mục tiêu đặt ra là tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt liệt sĩ; đồng thời hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin trong các nghĩa trang liệt sĩ và các hài cốt được tìm kiếm, quy tập.

Theo Phó Thủ tướng, để hoàn thành mục tiêu này, một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu là tiếp cận, khai thác các nguồn thông tin từ phía Hoa Kỳ, trong đó Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson là đối tác đặc biệt quan trọng.

Những tài liệu liên quan đến thời gian, địa điểm trong chiến tranh có thể giúp phục dựng sơ đồ chiến trường, khoanh vùng vị trí đóng quân, xác định các tọa độ có khả năng liên quan đến nơi an táng ban đầu của liệt sĩ, từ đó hỗ trợ các cơ quan chức năng đẩy nhanh tiến độ tìm kiếm thực địa.

Phó Thủ tướng hoan nghênh đề xuất thiết lập cơ chế làm việc, trao đổi thông tin định kỳ giữa Đại học Công nghệ Texas, Trung tâm Sam Johnson với các cơ quan chức năng của Việt Nam dưới sự điều hành của Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Phó Thủ tướng đề nghị Trung tâm Sam Johnson và Dự án VWAI tiếp tục đẩy nhanh việc giải mã, bàn giao các báo cáo điều tra chuyên sâu, các đầu mối tọa độ chiến trường, đặc biệt là khoảng 300 báo cáo điều tra và gần 2.000 thông tin cá nhân dự kiến được bàn giao trong năm 2026.

“Hiện nay, yêu cầu đặt ra là rất khẩn trương. Chúng tôi không còn tính theo tuần, theo tháng mà đang tính theo ngày, thậm chí theo giờ, theo phút, để đạt được mục tiêu cao nhất của Chiến dịch 500 ngày đêm”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Đối với công tác kỷ vật chiến tranh, Phó Thủ tướng đề nghị tiếp tục mở rộng diện tra cứu, cung cấp thông tin để kịp thời phân loại, trao trả cho thân nhân các gia đình liệt sĩ.

Phó Thủ tướng cho biết sẽ chỉ đạo thành lập nhóm công tác đầu mối chuyên trách dưới sự điều hành trực tiếp của Ban Chỉ đạo quốc gia để tiếp nhận nguồn thông tin, báo cáo điều tra và kết quả giải mã từ Trung tâm Sam Johnson; đồng thời yêu cầu các cơ quan liên quan phối hợp chặt chẽ, đẩy mạnh đối chiếu, khai thác hiệu quả nguồn tư liệu.

Về phần mình, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson đánh giá cao những nỗ lực của Việt Nam trong việc tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ còn mất tích.

Ông Stephen Maxner cho biết sự hợp tác giữa Đại học Công nghệ Texas, các đối tác Mỹ và Việt Nam đã được duy trì trong nhiều năm qua và sẽ tiếp tục trong tương lai nhằm tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ đã hy sinh trong chiến tranh.