Vui Tết Trung thu tại Hoàng thành Thăng Long
Nhằm bảo tồn và phát huy những giá trị tốt đẹp truyền thống, dịp Tết Trung thu năm nay, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long – Hà Nội tổ chức trưng bày “Đồ chơi Trung thu giấy truyền thống” giới thiệu những mẫu đèn và đồ chơi dân gian được phục dựng từ các tư liệu quý về Trung thu Hà Nội đầu thế kỷ XX, qua đó gợi lại ký ức Trung thu xưa và góp phần đưa những giá trị văn hóa truyền thống đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Tết Trung thu là một trong những lễ tết lớn của người Việt, diễn ra vào giữa mùa thu, ngày Rằm tháng Tám âm lịch. Đây là thời điểm khí trời mát mẻ, mùa màng đang chờ thu hoạch, triều đình và nhân dân ta mở hội cầu mùa, ca hát, vui chơi.
Tư liệu của Trung tâm lưu trữ Quốc gia I cho biết: Người Pháp trước sự cảm mến các gian hàng rực rỡ đồ chơi giấy của phố Hàng Gai, ngưỡng mộ đôi bàn tay tài hoa của người thợ thủ công An Nam, từ năm 1904, vào mỗi dịp Trung thu họ đã tổ chức cuộc thi làm đồ chơi giấy.
Các nguồn tư liệu cho thấy, đồ chơi giấy là đồ chơi phổ biến nhất, có tính lâu đời và mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc. Đồ chơi được làm từ những nguyên liệu gắn liền với môi trường sinh sống của người Việt như mây, tre, nứa, giấy dó, giấy bản, giấy dầu, hồ dán đun từ bột gạo nếp tẻ. Qua bàn tay và khối óc giàu trí tưởng tượng của nghệ nhân, đồ chơi giấy hiện lên như một tác phẩm nghệ thuật tinh mỹ, sống động. Mỗi loại hình đồ chơi đều mang trong mình những câu chuyện, những thông điệp như những bài học quý mà cha ông muốn gửi đến thế hệ con cháu tương lai.
Góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị ấy, dịp Trung thu năm 2026, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức trưng bày “Đồ chơi Trung thu giấy truyền thống” tại Khu Trung tâm Hoàng thành Thăng Long.
Trưng bày được xây dựng dựa trên các nguồn tư liệu quý về đồ chơi giấy Trung thu Hà Nội từ đầu thế kỷ XX, trong đó có tư liệu từ Bảo tàng Albert Kahn, Bảo tàng Quai Branly (Pháp), Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ và Viện Viễn Đông Bác cổ (EFEO). Từ những tư liệu này, Trung tâm phối hợp với các nghệ nhân phục dựng nhiều mẫu đèn Trung thu đặc trưng làm từ giấy dó như đèn cù đôi, đèn kéo quân, đèn cá, đèn tôm, đèn nguyệt, đèn thỏ, đèn cò, đèn công, đèn bướm và đèn sao.
Bên cạnh hệ thống đèn Trung thu, không gian trưng bày còn giới thiệu những nhân vật, hình tượng gắn với các tích truyện và ký ức Trung thu như ông Lã Vọng câu cá, bộ phỗng và các con giáp. Cách bài trí dung dị, cổ kính mang đến dáng dấp hoài niệm về không khí phố Hàng Gai xưa, nơi từng rộn ràng sắc màu đồ chơi giấy mỗi độ trăng rằm.
Đáng chú ý, bên cạnh những mẫu đèn được phục dựng theo hướng truyền thống, trưng bày còn giới thiệu một số sản phẩm có yếu tố sáng tạo, gắn với hơi thở đương đại. Sự kết hợp giữa truyền thống và hiện đại tạo nên sự kết nối giữa quá khứ và hiện tại, giúp những giá trị văn hóa của Tết Trung thu tiếp cận gần gũi hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Thông qua những món đồ chơi giản dị, không gian trưng bày tại Hoàng thành Thăng Long không chỉ gợi lại ký ức về một mùa Trung thu xưa mà còn góp phần kể câu chuyện về nghề thủ công, sức sáng tạo và đời sống văn hóa của người Hà Nội. Đây cũng là cách để những giá trị truyền thống không chỉ được lưu giữ trong tư liệu mà tiếp tục hiện diện trong đời sống đương đại.