Vun đắp khối đại đoàn kết từ không gian mạng

Trong thời đại số, mạng xã hội không còn là thế giới ảo nằm bên ngoài đời sống thật. Nó đã trở thành một phần không thể tách rời của xã hội, thậm chí trở thành “mặt tiền” của giao tiếp cộng đồng hiện đại. Từ thành thị nhộn nhịp đến những làng quê yên bình, từ căn hộ chung cư đến những nếp nhà nơi miền núi, sự hiện diện của mạng xã hội đã len lỏi vào từng gia đình, từng mối quan hệ, từng câu chuyện hằng ngày. Bởi vậy, văn hóa ứng xử trên mạng không còn chỉ là phép lịch sự trong không gian số, mà là yếu tố định hình tình làng nghĩa xóm, niềm tin xã hội và sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc.

Ngay trong bối cảnh đó, lời chia sẻ của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc ở phường Thượng Cát, TP Hà Nội như một chuẩn mực hành xử: “Hãy là người truyền tin có trách nhiệm, trung thực, không bịa đặt, không phát tán tin giả, không gieo mầm chia rẽ; thay vào đó là lan tỏa hiểu biết, tinh thần cầu thị, tranh luận có văn hóa.” Đây là kim chỉ nam để mỗi người tự soi mình trong môi trường giao tiếp ngày càng rộng mở, nơi biên giới giữa thật và giả, tích cực và tiêu cực có thể bị xóa nhòa nếu thiếu sự tỉnh táo và trách nhiệm.

Trên mạng xã hội, mỗi người có thể trở thành một “kênh truyền tin” với sức lan tỏa mạnh mẽ. Một dòng trạng thái, một bài chia sẻ, hay chỉ một bình luận cũng có thể lan tới hàng trăm, hàng nghìn người. Khi thông tin đúng đắn được chia sẻ, nó có thể truyền cảm hứng, lan tỏa tri thức, củng cố niềm tin. Nhưng khi thông tin bịa đặt, ác ý hoặc kích động xuất hiện, nó có thể phá vỡ sự bình yên, làm méo mó nhận thức, thậm chí chia rẽ cộng đồng. Chưa bao giờ ranh giới giữa xây dựng và phá hủy lại mong manh đến thế. Và cũng chưa bao giờ trách nhiệm cá nhân lại trở nên quan trọng đến vậy.

Ảnh hưởng của mạng xã hội không chỉ thể hiện trong phạm vi rộng lớn của xã hội mà còn ngay trong cộng đồng nhỏ nhất: gia đình, dòng tộc, khu dân cư. Ở nhiều nơi, chỉ một tin đồn thất thiệt được tung lên mạng đã khiến những người từng gắn bó trở nên nghi ngờ nhau. Một dòng bình luận thiếu kiểm soát có thể làm tổn thương một gia đình. Một hình ảnh bị hiểu sai có thể dẫn đến mâu thuẫn trong làng xóm. Những điều tưởng nhỏ ấy, tích tụ lại, có thể làm suy yếu những giá trị bền vững mà bao thế hệ gìn giữ. Văn hóa ứng xử trên mạng, vì thế, cũng chính là văn hóa giữ gìn hòa khí trong đời sống thường nhật.

Song mạng xã hội cũng có mặt tích cực rõ rệt: nó giúp lan tỏa những hành động đẹp, những câu chuyện tử tế, những kết nối yêu thương. Những đợt thiên tai, dịch bệnh, chiến dịch thiện nguyện... càng cho thấy sức mạnh của thông tin tích cực có thể gắn kết con người với nhau nhanh chóng và hiệu quả thế nào. Những chia sẻ đúng đắn về chủ trương, chính sách đã giúp người dân hiểu đúng, ủng hộ và đồng hành cùng Nhà nước. Khi mạng xã hội được sử dụng có trách nhiệm, nó trở thành một kênh lan tỏa đoàn kết mạnh hơn bất kỳ hình thức truyền thống nào.

Để làm được điều đó, mỗi người cần bước vào mạng xã hội với tinh thần cầu thị như Tổng Bí thư nhấn mạnh. Cầu thị để lắng nghe những điều khác biệt. Cầu thị để tránh áp đặt quan điểm lên người khác. Cầu thị để không biến tranh luận thành xung đột. Khi cư xử với nhau bằng lý lẽ thay vì cảm xúc, bằng sự tôn trọng thay vì công kích, tranh luận trên mạng sẽ trở thành động lực thúc đẩy phát triển xã hội, thay vì là mồi lửa cho mâu thuẫn.

Khối đại đoàn kết toàn dân tộc vốn được xây dựng trên nền tảng đồng thuận, tin tưởng và thấu hiểu, nay được thử thách và cũng được mở rộng thêm trong không gian mạng. Một xã hội ổn định và phát triển bền vững cần một không gian mạng lành mạnh; và một không gian mạng lành mạnh chỉ có thể hình thành khi mỗi người là một “công dân số” có ý thức.

Đặc biệt, trong bối cảnh cả nước đang bước vào giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ, khối đại đoàn kết toàn dân tộc còn được bồi đắp âm thầm từ cách chúng ta đối xử với nhau trên mạng, từ những điều nhỏ bé nhất: một lời nói không làm tổn thương ai, một chia sẻ giúp người khác hiểu đúng, một thái độ ôn hòa khi tranh luận.

Mỗi cú click vì thế không chỉ là hành động kỹ thuật. Nó phản ánh nhân cách, giá trị và trách nhiệm của người sử dụng. Mạng xã hội có thể là nơi khởi đầu của chia rẽ nhưng cũng có thể là nơi bắt đầu của đoàn kết. Nó tùy thuộc vào cách mỗi chúng ta lựa chọn hành xử. Và lựa chọn ấy, như lời Tổng Bí thư khẳng định, chính là lựa chọn trách nhiệm: trách nhiệm với thông tin, với cộng đồng và với khối đại đoàn kết toàn dân tộc.