Vượt khó, xuất khẩu thủy sản tăng trưởng mạnh

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 5/2026, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 1,02 tỷ USD, tăng 0,6% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 5 tháng đầu năm, xuất khẩu toàn ngành đạt 4,67 tỷ USD, tăng 11% so với cùng kỳ năm 2025.

Tôm tiếp tục giữ vai trò là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của ngành thủy sản với kim ngạch đạt 1,9 tỷ USD trong 5 tháng đầu năm, tăng 11,5% và chiếm hơn 40% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành.

Theo VASEP, đà tăng trưởng của ngành tôm đến từ sự phục hồi nhu cầu tại một số thị trường châu Á, mức tiêu thụ khả quan đối với các sản phẩm chế biến và xuất khẩu tôm hùm sang Trung Quốc tăng mạnh.

Cũng theo VASEP, diễn biến tích cực nhất trong tháng 5/2026 là việc Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ (NOAA) công nhận tương đương đối với nghề khai thác ghẹ của Việt Nam. Nhờ đó, ghẹ và các sản phẩm từ nghề khai thác ghẹ tiếp tục được phép nhập khẩu vào Mỹ. Đáng chú ý, trong khi Việt Nam được công nhận tương đương thì Philippines lại không được công nhận đối với các nghề khai thác ghẹ liên quan và sẽ bị chặn nhập khẩu từ ngày 11/6/2026. Điều này mở ra cơ hội đáng kể cho ghẹ Việt Nam khi các nhà nhập khẩu Mỹ phải chuyển hướng sang những nguồn cung được chấp nhận như Việt Nam, Indonesia...

Các chuyên gia cho rằng, đây là thời điểm thuận lợi để doanh nghiệp (DN) Việt Nam đẩy mạnh ký kết đơn hàng cho quý III/2026, đồng thời tăng cường truyền thông với đối tác Mỹ về tính hợp lệ của nguồn nguyên liệu, mã nghề khai thác và hồ sơ truy xuất nguồn gốc.

Nhận định về tình hình xuất khẩu thủy sản 5 tháng đầu năm, ông Nguyễn Hoài Nam - Tổng thư ký VASEP cho hay, trong khi Mỹ và Liên minh châu Âu (EU) phục hồi chậm, Trung Quốc đang trở thành động lực tăng trưởng quan trọng nhất, đóng góp hơn 70% phần tăng trưởng tăng thêm của toàn ngành thủy sản thời gian qua. "Năng lực chế biến thủy sản của Việt Nam hiện thuộc nhóm hàng đầu thế giới, đặc biệt ở lĩnh vực sản phẩm giá trị gia tăng. Đây là lợi thế cạnh tranh quan trọng so với các quốc gia xuất khẩu lớn như Ecuador hay Ấn Độ” - ông Nam nói.

VASEP dự báo xuất khẩu thủy sản năm 2026 có thể tăng trưởng từ 8-10%, đưa kim ngạch toàn ngành vượt mốc 12 tỷ USD. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu này ngành thủy sản cũng đối diện không ít thách thức.

Theo VASEP, bất ổn tại Trung Đông đang lan sang chuỗi cung ứng dầu mỏ, hóa dầu và hạt nhựa, kéo giá bao bì nhựa tăng mạnh trong những tháng gần đây. Với DN chế biến, xuất khẩu thủy sản, đây là một áp lực chi phí đầu vào đáng chú ý, nhất là trong bối cảnh đơn hàng cạnh tranh gay gắt, giá bán khó điều chỉnh tương ứng với biến động chi phí đầu vào.

Một khó khăn nữa, dù thị trường Trung Quốc là trọng điểm tuy nhiên, tăng trưởng tại Trung Quốc sẽ ngày càng gắn liền với yêu cầu chuẩn hóa hoạt động xuất khẩu. Thị trường này đang chuyển mạnh sang nhập khẩu chính ngạch, đồng thời siết chặt các quy định về an toàn thực phẩm, đăng ký DN, mã số vùng nuôi và truy xuất nguồn gốc...

Để hoàn thành mục tiêu xuất khẩu trên 12 tỷ USD năm nay, theo VASEP, cần phát triển nguồn nguyên liệu cho chế biến xuất khẩu thông qua mở rộng vùng nuôi, đầu tư hạ tầng, cải thiện chất lượng giống và thức ăn, giảm giá thành sản xuất. Đồng thời, cần rà soát quy hoạch khai thác biển, đầu tư thêm các cảng cá đạt chuẩn và hỗ trợ khai thác bền vững để bảo đảm nguồn cung nguyên liệu.