Xác lập mô hình tăng trưởng mới tạo bước bứt phá cho giai đoạn 2026-2030

Xây dựng các kịch bản, phương án ứng phó với các “cú sốc” từ bên ngoài

Ngày 27/3, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính họp phiên mở rộng thẩm tra Báo cáo về đánh giá tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội (KTXH) 5 năm 2021 - 2025, dự kiến Kế hoạch phát triển KTXH 5 năm 2026 -2030; dự thảo Nghị quyết về Kế hoạch phát triển KTXH 5 năm 2026 – 2030; Báo cáo đánh giá bổ sung kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển KTXH năm 2025, tình hình triển khai Kế hoạch phát triển KTXH năm 2026; Báo cáo về công tác tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025.

Tại phiên họp, báo cáo tóm tắt đánh giá tình hình, kết quả thực hiện Kế hoạch phát triển KTXH 5 năm 2021-2025, dự kiến Kế hoạch 5 năm 2026-2030; Đánh giá bổ sung kết quả phát triển KTXH năm 2025, tình hình thực hiện Kế hoạch năm 2026, ông Trần Quốc Phương, Thứ trưởng Bộ Tài chính cho biết, tình hình thế giới trong giai đoạn 2021-2025 và những tháng đầu năm 2026 có những thời cơ, cơ hội và khó khăn, thách thức đan xen, trong đó khó khăn, thách thức là chủ yếu nhưng với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đất nước ta tiếp tục đạt được những thành tựu quan trọng, toàn diện, đột phá, nhiều điểm sáng nổi bật; đạt và vượt 22/26 chỉ tiêu KTXH chủ yếu giai đoạn 2021-2025, trong đó hoàn thành toàn bộ chỉ tiêu về xã hội. Kinh tế vĩ mô cơ bản ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm, tăng trưởng phục hồi mạnh mẽ và đạt kết quả tương đối cao, bình quân 5 năm đạt 6,2%/năm. Lạm phát, bội chi NSNN và các chỉ tiêu về nợ công được kiểm soát; đảm bảo an ninh, an toàn tài chính quốc gia.

Bên cạnh đó, trong những tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông, chính sách thuế quan của Hoa Kỳ, xung đột địa chính trị tại một số quốc gia, khu vực tình hình KTXH tiếp tục đạt được nhiều kết quả nổi bật, bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp tại Nghị quyết 244/2025/QH15 của Quốc hội. Bên cạnh những kết quả đạt được là cơ bản, vẫn còn một số hạn chế, khó khăn như nhiệm vụ tăng trưởng năm 2026, điều hành kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát đối mặt với nhiều thách thức.

Bước vào giai đoạn 2026-2030, theo ông Phương, tình hình thế giới tiếp tục biến động rất nhanh, mạnh, khó lường ảnh hưởng đến mục tiêu phát triển KTXH. Trên cơ sở phân tích, đánh giá toàn diện những thuận lợi, khó khăn, Chính phủ dự kiến 5 quan điểm chỉ đạo, điều hành, mục tiêu tổng quát và 30 chỉ tiêu chủ yếu giai đoạn 2026-2030 và 12 nhóm nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu về hoàn thiện thể chế, pháp luật; xác lập mô hình tăng trưởng mới; huy động nguồn lực.

Theo đó, trong tổ chức thực hiện, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo các cơ quan theo dõi sát diễn biến tình hình, điều hành chủ động, linh hoạt, thích ứng với tình hình mới; tăng cường phân tích, dự báo, đánh giá tác động đến các động lực tăng trưởng; xây dựng các kịch bản, phương án ứng phó với các “cú sốc” từ bên ngoài, giải pháp bảo đảm thực hiện mục tiêu đề ra.

Trong đó, báo cáo bổ sung các giải pháp về hoàn thiện thể chế, pháp luật về sản xuất kinh doanh, đầu tư, đấu thầu, đất đai, hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn, định mức kỹ thuật; nâng cao năng lực cán bộ cấp cơ sở. Rà soát các vướng mắc trong đầu tư công, sớm tổng kết và đánh giá nguồn lực đầu tư công, trên cơ sở đó nghiên cứu gộp hai Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước. Tăng cường quản lý công tác đấu giá đất bảo đảm công khai, minh bạch, chống đẩy giá, trục lợi. Hoàn thiện sớm hệ thống quy hoạch với tầm nhìn dài hạn. Nâng cao năng lực phân tích, dự báo, thống kê; quản trị rủi ro, sẵn sàng phương án ứng phó với tình huống bất ngờ, chống khủng hoảng kinh tế, bảo đảm an ninh năng lượng, an ninh lương thực.

Tháo gỡ “điểm nghẽn” thể chế, tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế bền vững

Để hỗ trợ cộng đồng doanh nghiệp, thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng “hai con số” trong nhiệm kỳ tới, ông Hoàng Minh Hiếu, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Ủy ban Pháp luật và Tư pháp cho rằng cần quan tâm hoàn thiện thể chế vốn được coi là đột phá chiến lược nhưng vẫn còn nhiều tồn tại. Tình trạng ban hành các văn bản dưới luật thiếu tính khoa học, dẫn đến việc phải ngưng hiệu lực ngay sau khi ban hành (như trường hợp Nghị định 46), gây tác động tiêu cực đến doanh nghiệp. 

Ông Trần Văn Lâm, Ủy viên là ĐBQH hoạt động chuyên trách tại Uỷ ban Công tác đại biểu cho hay để đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong nhiệm kỳ tới thì thách thức lớn nhất nằm ở hiệu quả đầu tư, đặc biệt là đầu tư công. Do đó ông Lâm kiến nghị giải pháp then chốt là phải nâng cao năng suất lao động thông qua khoa học công nghệ, thay vì chỉ dựa vào vốn đầu tư đơn thuần.

Chủ nhiệm Uỷ ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi nhấn mạnh tập trung thể chế hóa đầy đủ Nghị quyết Đại hội XIV, rà soát kỹ việc cụ thể hóa các chỉ đạo của Bộ Chính trị, đặc biệt là mục tiêu chiến lược 100 năm (đến năm 2030 và 2045) và nhiệm vụ tăng trưởng hai con số trong ngắn hạn. Các báo cáo cần có sự thống nhất với Văn kiện Đại hội XIV, đồng thời, hệ thống giải pháp phải tương xứng với các “điểm nghẽn” đã chỉ ra, tránh tình trạng phân tích hiện trạng sâu nhưng giải pháp lại thiếu tầm vóc.

Ông Mãi cũng nhấn mạnh đến yêu cầu cấp thiết về việc xây dựng các kịch bản ứng phó rủi ro chiến lược, cải cách mạnh mẽ quy trình đầu tư và tập trung phát triển nền kinh tế độc lập, tự chủ trong bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp.

Về các mục tiêu tăng trưởng cho giai đoạn 5 năm tới, ông Mãi khẳng định tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư là hướng tới sự phát triển thực chất, không chạy theo con số một cách máy móc. Phát triển phải tạo ra giá trị cho tương lai chứ không phải tạo ra gánh nặng.

Cho rằng dù mục tiêu đề ra cao, nhưng trong bối cảnh khó khăn, kết quả đạt được tiệm cận mục tiêu cũng là nỗ lực rất lớn, do đó theo ông Mãi, quan trọng nhất là giải pháp phải đồng bộ, logic và khoa học, “để đạt một con số tăng trưởng cụ thể, cần xác định rõ kịch bản nguồn vốn từ ngân sách, FDI và doanh nghiệp trong nước, thay vì chỉ đưa ra chỉ tiêu định tính.

Từ đó ông Mãi đề xuất 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm để tạo ra động lực mới cho giai đoạn 2026-2030 như: xây dựng Chương trình năng suất quốc gia theo mô hình tăng trưởng mới; thiết lập Chiến lược quản lý rủi ro quốc gia và Bộ tiêu chí ứng dụng KH-CN trong tăng trưởng; hoàn thiện Chiến lược pháp luật Việt Nam với mục tiêu lọt Top 3 ASEAN về môi trường kinh doanh vào năm 2028; có chiến lược huy động và phân bổ nguồn lực rõ ràng, gắn với cơ quan điều tiết quốc gia để tránh tình trạng đầu tư dàn trải; tập trung cao độ cho năng lực điều hành và thực thi gắn với chiến lược phát triển doanh nghiệp nội địa, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ.