Xây dựng khu dân cư đoàn kết
Việc phát huy vai trò tự quản của nhân dân là giải pháp căn cơ để xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn và phát triển bền vững. Trong quá trình đó, đội ngũ cán bộ Mặt trận cơ sở chính là lực lượng nòng cốt trong công tác tổ chức, tuyên truyền, vận động, kết nối và khơi dậy sức mạnh cộng đồng...
Từ “quản lý dân cư” sang “xây dựng cộng đồng dân cư”
Theo ông Phạm Văn Nam - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Thư Lâm (TP Hà Nội), muốn phát huy hiệu quả vai trò tự quản của nhân dân, trước hết phải khơi dậy được tinh thần trách nhiệm đối với cộng đồng, ý thức làm chủ và sự gắn bó của người dân với chính nơi mình sinh sống. Nếu chỉ quản lý bằng các biện pháp hành chính thì khó tạo được sự đồng thuận bền vững.
Vì vậy, điều cốt lõi là phải chuyển từ tư duy “quản lý dân cư” sang “xây dựng cộng đồng dân cư”; từ “làm thay nhân dân” sang tạo điều kiện để người dân trực tiếp tham gia quản lý, giám sát và quyết định những vấn đề liên quan đến đời sống cộng đồng.
Từ nhận thức đó, MTTQ Việt Nam xã Thư Lâm đã tập trung đổi mới phương thức hoạt động theo hướng lấy khu dân cư làm địa bàn trọng tâm, lấy Ban Công tác Mặt trận làm hạt nhân kết nối cộng đồng, lấy sự đồng thuận của nhân dân làm nền tảng và phát huy tự quản cộng đồng như một giải pháp bền vững. Đặc biệt, thông qua các cuộc họp dân, hội nghị lấy ý kiến nhân dân, nhiều nội dung liên quan đến bảo vệ môi trường, giữ gìn an ninh trật tự, xây dựng tuyến đường tự quản, chỉnh trang đường làng ngõ xóm, xây dựng đời sống văn hóa đều được người dân trực tiếp tham gia bàn bạc, thống nhất và giám sát thực hiện.
“Người dân chỉ được nghe thì phong trào dễ mang tính vận động hành chính; nhưng khi người dân được bàn, được quyết định và được giám sát thì phong trào sẽ trở thành trách nhiệm tự thân của cộng đồng” - ông Nam chia sẻ.
Không chỉ tại xã Thư Lâm, việc phát huy vai trò chủ thể của nhân dân thông qua hoạt động của Mặt trận cơ sở cũng đang mang lại nhiều kết quả tích cực ở các địa phương khác. Từ việc khơi dậy tinh thần đoàn kết, ý thức trách nhiệm cộng đồng, nhiều phong trào thi đua đã được gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống nhân dân và xây dựng nông thôn mới.
Tại xã Ứng Hòa, MTTQ Việt Nam xã và các tổ chức chính trị - xã hội đã tích cực phối hợp tuyên truyền, vận động nhân dân chuyển đổi cơ cấu sản xuất, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất nông nghiệp, hỗ trợ người dân tiếp cận các nguồn vốn vay ưu đãi và xây dựng các mô hình kinh tế hiệu quả. Cùng với đó, phong trào thi đua “Dân vận khéo” được triển khai sâu rộng, góp phần vận động nhân dân đoàn kết giúp nhau phát triển kinh tế, giảm nghèo bền vững, chung sức xây dựng nông thôn mới và bảo vệ môi trường.
Thông qua vai trò định hướng, kết nối và hỗ trợ của Mặt trận cùng các tổ chức đoàn thể, nhiều hộ dân đã mạnh dạn chuyển đổi mô hình sản xuất, nâng cao thu nhập, từng bước hình thành tư duy sản xuất hàng hóa.
“Lắng nghe nhân dân nói”
Nếu ở khu vực nông thôn, vai trò của Mặt trận được thể hiện rõ thông qua việc đồng hành cùng nhân dân phát triển kinh tế và xây dựng nông thôn mới thì tại khu vực đô thị, công tác tập hợp, lắng nghe và phản ánh tâm tư, nguyện vọng của người dân lại là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân. Tại phường Ba Đình, MTTQ Việt Nam phường đã triển khai hiệu quả các hoạt động “Lắng nghe nhân dân nói”, tổ chức các hội nghị đối thoại, nắm bắt dư luận xã hội và phản ánh kịp thời những vấn đề dân sinh bức xúc đến cấp ủy, chính quyền.
Chính sự gần gũi, trách nhiệm và cầu thị của đội ngũ cán bộ Mặt trận đã góp phần củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng và chính quyền.
Ông Võ Hồng Vinh - Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Ba Đình cho biết, trong những năm qua, Mặt trận cơ sở đã phát huy tốt vai trò trong công tác an sinh xã hội, chăm lo người nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn; vận động các nguồn lực xã hội hóa để hỗ trợ người yếu thế, góp phần lan tỏa tinh thần tương thân tương ái trong cộng đồng.
Đặc biệt, trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, cán bộ Mặt trận cơ sở còn là lực lượng tích cực tham gia hướng dẫn người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, sử dụng các nền tảng số và thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử. Những mô hình như “Tổ chuyển đổi số cộng đồng”, “Lớp bình dân học vụ số” đã góp phần giúp người dân, nhất là người cao tuổi, từng bước thích ứng với môi trường số, xây dựng chính quyền số và xã hội số từ cơ sở.
Thực tiễn cho thấy, việc phát huy vai trò tự quản của nhân dân là giải pháp căn cơ để xây dựng khu dân cư đoàn kết, an toàn và phát triển bền vững. Trong quá trình đó, đội ngũ cán bộ Mặt trận cơ sở chính là lực lượng nòng cốt trong công tác tổ chức, tuyên truyền, vận động, kết nối và khơi dậy sức mạnh cộng đồng.