Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo AI

Tham dự diễn đàn có Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an; ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam; ông Nguyễn Đức Chi, Thứ trưởng Bộ Tài chính; Trung tướng Lê Xuân Minh, Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Chủ tịch Hội đồng lãnh đạo Liên minh niềm tin số cùng các diễn giả là các chuyên gia đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp tài chính - ngân hàng,..

Lừa đảo ngày càng tinh vi

Theo Thứ trưởng Phạm Thế Tùng, hiện nay các phương thức lừa đảo, chiếm đoạt tài sản ngày càng tinh vi, có tổ chức, đặc biệt với sự hỗ trợ của AI đã xuất hiện nhiều hình thức giả mạo rất khó nhận diện.

“Chúng ta phải chuyển đổi cách tiếp cận trong bảo đảm an ninh, an toàn số, từ phòng thủ bị động sang chủ động kiến tạo một hệ thống tài chính an toàn,” ông Tùng nhấn mạnh.

Do đó, theo ông Tùng, hệ thống tài chính số an toàn không chỉ là hệ thống bảo đảm về công nghệ mà còn phải là môi trường trong đó người dùng được bảo vệ, được trang bị năng lực nhận diện rủi ro và được hỗ trợ kịp thời khi xảy ra sự cố.

Ông Tùng cũng khẳng định niềm tin số không thể được xây dựng bởi một cơ quan đơn lẻ mà đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý, tổ chức tài chính, doanh nghiệp công nghệ và toàn xã hội. Trong nhiều trường hợp, con người vừa là mắt xích yếu nhất nhưng cũng đồng thời là tuyến phòng thủ đầu tiên của toàn bộ hệ thống. Thứ trưởng Bộ Công an đề nghị các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp cùng chung tay hành động, cùng xây dựng một hệ sinh thái tài chính số an toàn, minh bạch, đáng tin cậy.

Còn theo ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, AI đang mở ra những cơ hội rất lớn cho ngành ngân hàng. AI giúp nâng cao hiệu quả vận hành, tự động hóa quy trình, cá nhân hóa dịch vụ, chấm điểm tín dụng, chăm sóc khách hàng, phát hiện giao dịch bất thường, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền...

Tuy nhiên, AI cũng làm phát sinh các rủi ro mới như deepfake, lừa đảo được cá nhân hóa, giả mạo danh tính, thiên lệch thuật toán, mô hình hộp đen, phụ thuộc bên thứ ba và nguy cơ tự động hóa các quyết định có tác động lớn đến khách hàng nếu thiếu sự kiểm soát phù hợp...

Hoàn thiện cơ sở pháp lý

Theo ông Phạm Tiến Dũng, trong lĩnh vực ngân hàng, rủi ro không chỉ nằm ở hệ thống công nghệ mà còn nằm ở hành vi người dùng, dữ liệu cá nhân, luồng giao dịch, các nền tảng kết nối và khả năng tội phạm lợi dụng niềm tin của người dùng để thực hiện các hành vi lừa đảo, gian lận.

Điều đó đặt ra yêu cầu không chỉ bảo vệ hệ thống mà phải bảo vệ cả người dùng; không chỉ phòng thủ tại từng tổ chức riêng lẻ mà phải hình thành lá chắn chung cho toàn hệ sinh thái; không chỉ xử lý sau khi rủi ro xảy ra mà phải chuyển sang trạng thái phát hiện sớm, cảnh báo sớm, ngăn chặn sớm và phối hợp phản ứng nhanh. Đặc biệt là cần phải có quy định về quản lý sử dụng ứng dụng AI trong ngành ngân hàng.

Về mặt pháp lý, ông Hoàng Minh Tiến, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho biết, để hoàn thiện cơ sở pháp lý, Ngân hàng Nhà nước đã xây dựng văn bản liên quan đến quản lý rủi ro trong hoạt động ngân hàng và đang lấy ý kiến rộng rãi, đồng thời đang xây dựng quy định về quản lý sử dụng ứng dụng AI trong ngành.

Bên cạnh đó, Ngân hàng Nhà nước sẽ ban hành những quy định về nâng cao các tiêu chuẩn về an toàn bảo mật trong cung cấp dịch vụ trực tuyến ngân hàng. Đồng thời hợp tác chặt chẽ với Bộ Công an trong việc làm sạch dữ liệu, giảm tài khoản rác và củng cố niềm tin số cho ngành ngân hàng. Đặc biệt, Ngân hàng Nhà nước yêu cầu các tổ chức tín dụng phải nâng cấp hạ tầng công nghệ, quản trị rủi ro tương ứng với mức độ ứng dụng AI.