Xe máy điện đổi pin: Những mô hình hạ tầng đang hình thành tại Việt Nam

Thay vì chờ hàng giờ để sạc pin, người sử dụng xe máy điện có thể đến một tủ đổi pin, trả lại viên pin đã cạn và nhận pin đầy để tiếp tục hành trình. Thao tác này chỉ mất vài phút, phù hợp với những người thường xuyên di chuyển, đặc biệt là tài xế giao hàng và xe công nghệ.

Tại Việt Nam, các doanh nghiệp đang phát triển mô hình này theo những hướng khác nhau. VinFast xây dựng mạng lưới phục vụ xe của hãng; Honda phát triển hệ thống riêng và hợp tác với LG Energy Solution, chính quyền Hà Nội nghiên cứu hạ tầng công cộng; Selex Motors hướng tới kết nối nhiều thương hiệu; còn Gogoro đang thử nghiệm mô hình cùng đối tác trong nước.

Tuy nhiên, các hệ thống đang ở những giai đoạn triển khai khác nhau. Có mạng lưới đã phục vụ khách hàng, có dự án mới dừng ở thỏa thuận hoặc thử nghiệm.

Những mô hình đổi pin khác nhau

VinFast phát triển mạng lưới đổi pin thông qua V-Green. Đầu năm 2026, doanh nghiệp thông báo đã lắp đặt 4.500 tủ và đặt mục tiêu nâng lên 45.000 tủ tại 34 tỉnh, thành phố trong quý I/2026. Đây là mục tiêu công bố, chưa có số liệu độc lập xác nhận toàn bộ mạng lưới đã hoàn thành và đi vào hoạt động.

Ba mẫu xe máy điện hỗ trợ đổi pin của hãng gồm Evo, Feliz II và Viper, sử dụng hai pin LFP dung lượng 1,5 kWh mỗi viên. Theo chính sách VinFast công bố, giá thuê một pin là 175.000 đồng/tháng, hai pin là 300.000 đồng/tháng; phí đổi pin 9.000 đồng mỗi pin mỗi lượt. Hệ thống này chủ yếu phục vụ các mẫu xe tương thích của VinFast.

Honda triển khai hệ thống e BATTERY STATION tại các đại lý HEAD kinh doanh xe điện ở Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng từ tháng 6/2026, cùng thời điểm bắt đầu bán mẫu CUV e:. Xe sử dụng hai bộ pin Mobile Power Pack e: có thể tháo rời. Gói đổi pin được Honda công bố có giá 350.000 đồng/tháng cho hai pin, đã gồm VAT 10%, không giới hạn lượt đổi theo điều kiện gói dịch vụ.

Ngoài mạng lưới tại đại lý, tháng 5/2026, Honda, LG Energy Solution và Sở Xây dựng Hà Nội ký biên bản ghi nhớ phát triển hệ thống đổi pin công cộng. Theo thông tin LG Energy Solution và hãng tin Yonhap, giai đoạn đầu dự kiến có khoảng 50 trạm và 500 xe máy điện thử nghiệm từ quý III/2026. LG cung cấp tế bào pin hình trụ định dạng 2170 và tham gia xây dựng hệ thống quản lý; Honda cung cấp pin Mobile Power Pack, thiết bị đổi pin và phương tiện.

Dự án hướng tới khả năng kết nối nhiều dòng xe, nhưng hiện mới ở cấp độ thỏa thuận. Tính đến ngày 7/11/2026, chưa tìm thấy thông báo chính thức xác nhận tiến độ thực tế của 50 trạm và 500 xe. Kế hoạch tiếp theo là xem xét mở rộng lên khoảng 1.000 điểm từ quý III/2027, sau khi đánh giá kết quả thí điểm.

Selex Motors phát triển hệ sinh thái xe máy điện, pin và tủ đổi pin, hướng tới phục vụ nhiều thương hiệu khi phương tiện đáp ứng yêu cầu kỹ thuật. Tháng 5/2026, Petrolimex, Xuân Cầu Holdings và Selex Motors thành lập Công ty Cổ phần Hạ tầng Năng lượng Xanh Việt Nam (VGX). Tại thời điểm đó, Selex công bố mạng lưới khoảng 120 điểm đổi pin và hơn 2 triệu lượt đổi pin. Đây là số liệu của Selex, không phải số trạm mới do VGX triển khai.

Cũng trong tháng 5/2026, VGX ký thỏa thuận với YADEA Việt Nam để nghiên cứu chuyển đổi một số dòng xe sang sử dụng pin hoán đổi. Thỏa thuận này chưa đủ căn cứ để khẳng định các mẫu YADEA đang bán đã tương thích với mạng lưới của Selex hoặc VGX.

Gogoro, doanh nghiệp Đài Loan (Trung Quốc) phát triển công nghệ đổi pin, tham gia thị trường Việt Nam thông qua liên doanh với Castrol. Theo hồ sơ gửi Ủy ban Chứng khoán Mỹ (SEC), hai bên thành lập Castrol Gogoro Mobility với tỷ lệ sở hữu 50:50. Tháng 9/2026, liên doanh và be Group công bố chương trình thử nghiệm hệ sinh thái đổi pin cho tài xế xe hai bánh. Đây là hoạt động thử nghiệm, chưa phải dịch vụ thương mại được triển khai rộng rãi.

Như vậy, VinFast và Selex đã có mạng lưới phục vụ người dùng; Honda vận hành hệ thống riêng tại đại lý và đang tham gia dự án hạ tầng công cộng; Gogoro vẫn trong giai đoạn thử nghiệm với đối tác trong nước.

Khả năng tương thích và hiệu quả khai thác

Một tủ đổi pin không đơn giản là nơi chứa những viên pin đã được sạc đầy. Thiết bị phải phù hợp với kích thước, đầu nối, điện áp, hệ thống quản lý pin và cơ chế xác thực của phương tiện.

Vì vậy, người sử dụng xe của thương hiệu này không mặc nhiên có thể đổi pin tại tủ của thương hiệu khác. Ngay cả khi các doanh nghiệp cùng phát triển hạ tầng tại một địa điểm, điều đó cũng không có nghĩa pin và thiết bị của họ có thể sử dụng thay thế cho nhau.

Dự án giữa LG Energy Solution, Honda và Hà Nội định hướng xây dựng nền tảng có khả năng kết nối nhiều dòng xe. Nếu thực hiện được, mô hình này có thể giúp người dùng tiếp cận hạ tầng rộng hơn, hạn chế tình trạng mỗi hãng phải phát triển một hệ thống riêng.

Tuy nhiên, kết nối nhiều thương hiệu không đồng nghĩa các phương tiện có thể sử dụng chung một loại pin. Các nhà sản xuất vẫn phải thống nhất yêu cầu về kích thước, điện áp, đầu nối, giao tiếp điện tử và quy trình kiểm soát an toàn. Khả năng tương thích phải được kiểm chứng ở từng mẫu xe và loại pin cụ thể.

Bài toán tiếp theo là hiệu quả kinh tế. Người sử dụng cần so sánh tổng chi phí trong thời gian dài, thay vì chỉ nhìn vào giá mua xe hoặc phí đổi pin mỗi lượt.

Người đi lại ít, có điều kiện sạc tại nhà có thể thấy phương án sạc thông thường thuận tiện hơn. Ngược lại, tài xế giao hàng, xe công nghệ hoặc người thường xuyên di chuyển có thể hưởng lợi từ việc giảm thời gian chờ sạc, tăng thời gian phương tiện hoạt động.

Với doanh nghiệp vận hành, chi phí không chỉ nằm ở việc lắp đặt tủ mà còn gồm pin dự phòng, hệ thống sạc, phần mềm quản lý, bảo dưỡng và phân bổ pin giữa các điểm đổi. Một trạm có nhiều khoang chứa nhưng không đủ pin đã sạc đầy vẫn không thể đáp ứng nhu cầu. Ngược lại, đầu tư quá nhiều tủ tại khu vực ít người sử dụng sẽ làm tăng chi phí hạ tầng.

Do đó, số lượng tủ được lắp đặt chưa đủ để đánh giá hiệu quả mạng lưới. Những chỉ số quan trọng hơn gồm số điểm đang hoạt động, số lượt đổi pin mỗi ngày, tỷ lệ khai thác thiết bị, lượng pin dự phòng và khả năng đáp ứng nhu cầu vào giờ cao điểm.

Với người tiêu dùng, điều quan trọng không phải doanh nghiệp lắp đặt bao nhiêu tủ, mà là có thể tìm được điểm đổi pin trên hành trình, có pin đầy khi cần và tổng chi phí sử dụng hợp lý so với phương án sạc thông thường.