Xét học bạ vào đại học trước ngưỡng điều chỉnh mới

Gắn với ngưỡng 16 điểm thi tốt nghiệp THPT

Theo Dự thảo quy chế tuyển sinh trình độ đại học và cao đẳng giáo dục mầm non của Bộ GDĐT, tổ hợp xét tuyển bằng học bạ phải sử dụng điểm trung bình chung của 6 học kỳ ở lớp 10, 11 và 12 của tối thiểu ba môn học, trong đó bắt buộc có môn Toán hoặc Ngữ văn. Trọng số tính điểm của môn toán hoặc ngữ văn không thấp hơn một phần ba tổng điểm xét tuyển theo thang điểm 30.

Điểm mới đáng chú ý là phương thức này chỉ áp dụng với thí sinh có tổng điểm ba môn thi tốt nghiệp THPT tương ứng với tổ hợp xét tuyển, hoặc điểm thi môn Toán, Ngữ văn và một môn khác, đạt tối thiểu 16 điểm. Quy định này không áp dụng với thí sinh được đặc cách hoặc miễn thi tốt nghiệp THPT.

Như vậy, khác với trước đây khi xét học bạ chủ yếu căn cứ vào kết quả học tập, thì theo điều chỉnh này, thí sinh phải đồng thời đáp ứng yêu cầu về điểm thi tốt nghiệp. Điều này đồng nghĩa, nếu không đạt mốc 16 điểm, dù học bạ cao, thí sinh vẫn không đủ điều kiện tham gia xét tuyển theo phương thức này.

Theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo - Vụ trưởng Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GDĐT), phương thức xét tuyển bằng học bạ đã tồn tại hơn 10 năm qua. Phương thức này luôn chiếm khoảng 40% tổng số thí sinh trúng tuyển và thời gian qua phương thức xét tuyển này chủ yếu dựa trên kết quả học tập của học sinh ở lớp 12. Dự thảo Quy chế hiện nay thực hiện đúng chủ trương đánh giá toàn diện quá trình học tập của học sinh thông qua kết quả học tập đủ ba năm cấp 3. Thêm vào đó, phương thức này bổ sung thêm điều kiện cần là học sinh phải đạt 16 điểm cho 3 môn trong tổ hợp xét tuyển (hoặc điểm môn Toán và môn Ngữ văn và một môn thi khác).

Điều này đảm bảo thí sinh không lơ là học tập năm lớp 12 vì thiết kế chương trình THPT thì kiến thức lớp 12 là kiến thức nền tảng quan trọng kết nối với khối kiến thức cơ bản của các ngành đào tạo bậc đại học. Quy định này không chỉ giúp học sinh học tập nghiêm túc lớp 12, sẵn sàng cho kỳ thi tốt nghiệp mà còn giúp thí sinh có hành trang vững chắc khi trúng tuyển và khả năng hoàn thành tốt chương trình đào tạo bậc đại học.

Cũng theo GS.TS Nguyễn Tiến Thảo, mức điểm 16 cũng là mức điểm mà phần lớn thí sinh có thái độ và trách nhiệm sẽ đạt được trong kỳ thi tốt nghiệp, bảo đảm nguồn tuyển đủ ngưỡng chất lượng cho các trường đại học tuyển sinh và xa hơn nữa là hướng tới mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực đạt chỉ số 260 sinh viên trên 1 vạn dân của một quốc gia phát triển theo lộ trình tiến tới năm 2030.

Cần cách tiếp cận cân bằng

Trong khi cơ quan quản lý cho rằng quy định thí sinh xét học bạ phải đạt tối thiểu 16/30 điểm thi tốt nghiệp THPT là bước điều chỉnh nhằm nâng cao chất lượng đầu vào, bảo đảm sự công bằng giữa các phương thức tuyển sinh, thì không ít thí sinh lo ngại quy định này có thể thu hẹp cơ hội vào đại học, nhất là trong những năm đề thi có độ khó cao.

Điều chỉnh trên cũng khiến các trường đại học lo ngại về việc vừa yêu cầu học bạ, vừa ràng buộc điểm thi tốt nghiệp) sẽ khiến nguồn tuyển bị co hẹp, đặc biệt với các ngành đặc thù hoặc trường ở địa phương.

Về vấn đề này, ThS Lê Hoài Việt - giảng viên Trường Đại học Mở TP.HCM, thành viên Hội đồng tư vấn và hỗ trợ khởi nghiệp Quốc gia phía Nam cho rằng, học bạ phản ánh một hành trình học tập kéo dài, cho thấy mức độ bền bỉ, kỷ luật và khả năng theo đuổi việc học. Điểm thi tốt nghiệp ghi nhận kết quả tại một thời điểm, chịu tác động mạnh từ đề thi, tâm lý và kỹ năng làm bài. Khi hai tín hiệu này bị đặt cạnh nhau như một cánh cửa đạt hay trượt, nguy cơ xuất hiện là giữ lại những em làm bài tốt trong phòng thi, trong khi lại đẩy ra ngoài những em học đều, học thật và có thể đi đường dài.

Từ thực tế đó, theo ThS Lê Hoài Việt, phương án cân bằng hợp lý cần bắt đầu bằng việc điều chỉnh vai trò của ngưỡng 16 điểm. Ngưỡng này chỉ nên được sử dụng sau khi có phổ điểm thi tốt nghiệp của từng năm, như một mốc tham chiếu kỹ thuật để bảo đảm mặt bằng đầu vào, thay vì đưa ngay vào quy chế như điều kiện bắt buộc áp dụng cho mọi năm và mọi bối cảnh. Khi chưa có phổ điểm, việc ấn định một con số cố định dễ dẫn đến co nguồn tuyển và buộc chính sách phải điều chỉnh ngược lại.

Song song đó, ThS Lê Hoài Việt cho rằng, xét học bạ cần được trả về đúng bản chất là đánh giá quá trình. Việc yêu cầu điểm trung bình sáu học kỳ và có Toán hoặc Ngữ văn làm môn nền là hợp lý và đủ để kiểm soát chất lượng. Tuy nhiên, không nên tiếp tục ràng buộc học bạ vào đúng tổ hợp thi tốt nghiệp, bởi điều này trực tiếp hạn chế lựa chọn của thí sinh trong bối cảnh các em chỉ thi bốn môn và chương trình phổ thông cho phép thay đổi môn học qua từng năm. Khi học bạ bị buộc chạy theo tổ hợp thi, ưu thế lớn nhất của phương thức này là mở rộng cơ hội dựa trên thế mạnh học tập sẽ bị triệt tiêu.

Với các ngành đặc thù và các trường ở địa phương, theo ThS Lê Hoài Việt, giải pháp khả thi nhất vẫn là giữ học bạ như một kênh tuyển sinh chính, đồng thời bảo đảm chuẩn bằng quá trình đào tạo năm đầu. Các học phần tăng cường nền tảng, kiểm tra đánh giá trong học kỳ đầu là những biện pháp sư phạm mà nhiều trường đã làm quen, không đòi hỏi thay đổi quy định tuyển sinh, nhưng giúp sàng lọc thực chất hơn.

“Tôi cho rằng, cần cân bằng hợp lý đạt được khi siết học bạ theo hướng nghiêm túc về quá trình, đặt ngưỡng điểm thi dựa trên dữ liệu thực tế từng năm, và tránh biến điều kiện kỹ thuật thành rào cản làm co hẹp con đường vào đại học. Cách làm này vừa giữ được mục tiêu nâng chất lượng đầu vào, vừa bảo toàn cơ hội tiếp cận cho những người học có năng lực thật nhưng xuất phát điểm khác nhau”, ThS Lê Hoài Việt nhấn mạnh.