Xóa mù chữ – nhiều kỳ vọng cho giai đoạn mới

Trong những năm qua, công tác xóa mù chữ của Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả nổi bật, góp phần nâng cao dân trí, cải thiện chất lượng nguồn nhân lực và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội trên phạm vi toàn quốc.

Tỷ lệ biết chữ của người dân tiếp tục duy trì ở mức cao và ổn định. Tuy nhiên, đằng sau những kết quả ấy, công tác xóa mù chữ vẫn đứng trước nhiều thách thức mang tính đặc thù trong giai đoạn mới.

Tình trạng mù chữ và tái mù chữ vẫn tập trung chủ yếu ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo – những nơi địa hình cách trở, điều kiện kinh tế khó khăn, phương thức sinh hoạt và ngôn ngữ rất đa dạng. Đây là các “vùng lõi” mà công tác xóa mù chữ luôn cần nhiều giải pháp đặc thù hơn.

Ông Nguyễn Minh Tuấn - Phó Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu chính sách giáo dục, Viện KHGD Việt Nam đánh giá, ở nhiều địa phương, nhận thức của một bộ phận người dân về tầm quan trọng của việc biết chữ còn hạn chế. Việc vận động người dân đến lớp gặp nhiều khó khăn, sĩ số học viên không ổn định, tình trạng bỏ học giữa chừng diễn ra khá phổ biến...

Trong bối cảnh đó, ngày 5/1/2024, Bộ Chính trị đã ban hành Chỉ thị số 29-CT/TW về công tác phổ cập giáo dục, giáo dục bắt buộc, xóa mù chữ cho người lớn và đẩy mạnh phân luồng học sinh trong giáo dục phổ thông, một văn bản mang ý nghĩa then chốt mở ra định hướng chiến lược cho giai đoạn 2025–2030.

Chỉ thị yêu cầu tăng cường lãnh đạo, nâng cao nhận thức, chú trọng trang bị kiến thức, kỹ năng thiết yếu cho người mới biết chữ, bảo đảm kết quả xóa mù chữ bền vững và tiếp cận với yêu cầu phát triển của thời đại.

Thực hiện Chỉ thị, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 525/QĐ-TTg, phê duyệt Kế hoạch thực hiện Chỉ thị 29 đến năm 2030.

Mục tiêu là xóa mù chữ cho 0,5% người lớn chưa biết chữ; tỉ lệ biết chữ mức độ 1 trong độ tuổi 15–60 đạt 99,1%; vùng đặc biệt khó khăn đạt 98,8%; 90% tỉnh/thành đạt chuẩn xóa mù chữ mức độ 2

Để đạt được những mục tiêu đó, đòi hỏi phải có một hệ thống cơ chế, chính sách đồng bộ – liên thông – nhất quán – đủ mạnh, tạo ra động lực thực sự cho cả người dạy, người học và chính quyền địa phương.

Chỉ khi cơ chế – chính sách được đồng bộ hóa, nguồn lực được đảm bảo, phối hợp được phát huy, công tác xóa mù chữ mới có thể vượt qua những “điểm nghẽn” nhiều năm nay; mới duy trì được kết quả bền vững; và mới đảm bảo rằng mọi người dân, ở mọi bản làng, đều có cơ hội tiếp cận tri thức và làm chủ tương lai của chính mình.