Xứ Catalan tuyên bố tách khỏi Tây Ban Nha 'sau vài ngày'

Người dân ủng hộ độc lập tuần hành trên đường phố Barcelona, Tây Ban Nha. (Nguồn: Reuters).

Ông Carles Puigdemont, lãnh đạo xứ Catalan, cho hay chính quyền của ông sẽ "hành động vào khoảng cuối tuần này hoặc đầu tuần tới". Tuyên bố được đưa ra trong bài phát biểu trước hàng trăm nghìn người dân xứ Catalan đổ ra đường tuần hành để phản đối việc cảnh sát sử dụng bạo lực ngăn chặn cử tri trong cuộc trưng cầu dân ý gây tranh cãi hôm Chủ nhật tuần trước.

Chính phủ trung ương Tây Ban Nha cùng các tòa án quốc gia coi cuộc trưng cầu này là phi pháp. Nhưng giới lãnh đạo xứ Catalan tuyên bố rằng kết quả trưng cầu cho thấy khu vực này có quyền được ly khai và nói rằng họ có thể đơn phương tuyên bố độc lập.

"Chúng tôi sẽ tuyên bố độc lập vào khoảng 48 giờ sau khi tất cả kết quả chính thức được công bố" - ông Puigdemont nói trong một cuộc phỏng vấn hôm 4/10.

Tuyên bố trên xuất hiện chỉ vài giờ sau khi Nhà vua Tây Ban Nha Felipe VI thúc giục chính quyền bảo vệ "trật tự hiến pháp". Phát biểu của Nhà vua dự định nhằm kiềm chế cuộc khủng hoảng chính trị sâu rộng nhất ở nước này trong suốt nhiều thập kỷ qua, nhưng dường như lại khiến tình hình thêm căng thẳng.

Nhà vua Felipe, 49 tuổi, đã từ bỏ thái độ trung lập của mình trước kia, và chỉ trích giới lãnh đạo của Catalonia vì đã hành động trái pháp luật.

"Bằng hành động vô trách nhiệm của họ, họ có thể gây ra rủi ro bất ổn kinh tế, xã hội cho cả Catalonia và toàn thể Tây Ban Nha" - Nhà vua Felipe nói - "Trách nhiệm của nhà nước hợp pháp là đảm bảo trật tự hiến pháp".

Biểu tình đường phố

Hiện nay, các liên hiệp cảnh sát cùng giới chuyên gia chính trị ở Tây Ban Nha đã lên tiếng cảnh báo rằng chính phủ nước này có thể mất quyền kiểm soát Catalonia, khu vực tự trị phía đông bắc nước này.

Những diễn biến hiện tại được xem là cuộc khủng hoảng chính trị tồi tệ nhất của Tây Ban Nha kể từ sau cuộc đảo chính quân sự năm 1981. Trong hôm 3/10, hàng trăm nghìn người biểu tình ở Barcelona đã đổ ra đường kêu gọi các lực lượng an ninh quốc gia ra khỏi khu vực này, gọi họ là "các lực lượng chiếm đóng".

Sau diễn biến bạo lực tại một số địa điểm đặt hòm phiếu trưng cầu dân ý hôm Chủ nhật tuần trước, ông Puigdemont cho hay có gần 900 người dân đã bị thương, trong khi chính quyền địa phương xác nhận có 92 người bị thương. Chính quyền trung ương cũng cho hay có trên 400 cảnh sát bị thương.

Trong hôm 4/10, những nhóm người biểu tình giận dữ còn tuần hành bên ngoài các khách sạn ở Catalonia, nơi mà các thành viên của lực lượng an ninh quốc gia trú ngụ. Đại diện 2 khách sạn còn cho hay, họ đã buộc phải từ chối cho các sỹ quan an ninh ở lại, tuân theo chỉ thị của giới chức xứ Catalan.

Chính quyền Tây Ban Nha "đang mất quyền kiểm soát, đó là điều rõ ràng", Javier Perez Royo, chuyên gia luật thuộc Đại học Seville, nói với AFP.

Khả năng chia tách

Là một khu vực công nghiệp có dân số 7,5 triệu người, Catalonia đóng góp tới 1/5 tổng giá trị nền kinh tế của Tây Ban Nha. Họ thậm chí còn có ngôn ngữ và các truyền thống văn hóa riêng. Từ nhiều thế kỷ qua, khu vực này đã đòi độc lập, và làn sóng độc lập càng gia tăng trong những năm gần đây, do các cuộc khủng hoảng kinh tế.

Chính quyền Madrid đã cáo buộc chính quyền khu vực Catalan đã gây ra tình trạng căng thẳng như hiện nay.

"Chính quyền Catalonia đang đẩy người dân xuống vực thẳm và đang khuấy động biểu tình trên đường phố" - Bộ trưởng Nội vụ Tây Ban Nha Juan Ignacio Zoido nói, thêm rằng chính phủ nước này sẽ đưa ra "mọi biện pháp cần thiết để ngăn chặn các hành động gây rối ở đây".

Ông Puigdemont, lãnh đạo xứ Catalan, tuyên bố rằng 2,26 triệu người dân khu vực này đã tham gia vào cuộc trưng cầu, tức chiếm khoảng 42% số cử tri hợp lệ, dù cuộc trưng cầu không hề có các quan sát viên độc lập. Ông cũng khẳng định sẽ trao kết quả cuối cùng cho Nghị viện khu vực, một bước đi có thể dẫn tới việc tuyên bố độc lập của xứ Catalan.

Ông Puigdemont cũng kêu gọi cộng đồng quốc tế đóng vai trò trung gian giải quyết cuộc khủng hoảng hiện nay. Liên minh châu Âu (EU) hiện đã nêu quan ngại về tình hình ở Tây Ban Nha và đã lên kế hoạch thảo luận về khủng hoảng Catalonia trong tuần này.