Xu hướng tiêu dùng xanh lan rộng

Sản phẩm xanh ngày càng phổ biến

Hình ảnh người tiêu dùng chủ động lựa chọn sản phẩm thân thiện với môi trường, đã trở nên quen thuộc hơn tại các siêu thị, cửa hàng tiện lợi và nhiều điểm bán lẻ hiện đại ở TPHCM. Tại các quầy hàng tiêu dùng, những sản phẩm có bao bì tái chế, túi giấy, ống hút giấy, hộp đựng bằng vật liệu phân hủy sinh học ngày càng được chú ý. Xu hướng này còn lan sang nhiều mặt hàng sinh hoạt thường ngày như bình nước cá nhân, hộp đựng thực phẩm tái sử dụng, nước giặt sinh học, chất tẩy rửa ít hóa chất hay các thiết bị điện gia dụng tiết kiệm năng lượng như đèn LED, máy lạnh inverter. Ở nhóm thực phẩm, các sản phẩm rau củ hữu cơ, trái cây canh tác an toàn, gạo sạch, trứng và thịt có chứng nhận nguồn gốc cũng đang được nhiều gia đình ưu tiên lựa chọn.

Người tiêu dùng không chỉ tìm kiếm sự an toàn cho bữa ăn, mà còn kỳ vọng việc mua sắm hằng ngày có thể góp phần giảm tác động tiêu cực đến môi trường. Bà Lê Thị Hợp (xã Phú Xuân, TPHCM) chia sẻ: “Từ khi có con nhỏ, gia đình tôi đặc biệt quan tâm đến các sản phẩm thân thiện môi trường sử dụng cho cho con hay đồ chơi. Ví dụ, dùng ống hút giấy thay cho ống hút nhựa, đồ chơi bằng gỗ thay vì đồ nhựa. Riêng thực phẩm, tôi cố tìm kiếm những địa chỉ bán sản phẩm xanh, sạch và an toàn”.

Bà Nguyễn Minh Anh (ngụ phường Bình Thạnh, TPHCM) cho hay: “Mỗi lần mua đồ, tôi thường dành thời gian đọc kỹ thông tin trên bao bì sản phẩm. Những sản phẩm ít nhựa, dễ tái chế hoặc có cam kết bảo vệ môi trường luôn được ưu tiên hơn, dù giá có cao hơn đôi chút. Điều quan trọng không chỉ là mua cho nhu cầu trước mắt mà còn là góp phần giảm rác thải sau này”, bà Minh Anh nói.

Không ít người tiêu dùng khác cũng bày tỏ mong muốn thị trường có thêm nhiều dòng sản phẩm xanh với mức giá phù hợp hơn, đồng thời doanh nghiệp cần công khai rõ hơn quy trình sản xuất, nguyên liệu đầu vào và tiêu chuẩn môi trường để người mua dễ dàng đưa ra lựa chọn.

Khảo sát mới đây của Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC) tại bốn thành phố lớn, gồm Hà Nội, Đà Nẵng, TPHCM và Cần Thơ cho thấy, nhận thức về tiêu dùng xanh của người Việt hiện ở mức khá cao. Đáng chú ý, có tới 86% người được hỏi cho biết sẵn sàng trả thêm tiền để mua các sản phẩm tự nhiên hoặc hữu cơ.

Theo số liệu năm 2025, từ Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, nhu cầu tiêu dùng sản phẩm xanh tại Việt Nam tăng trưởng trung bình khoảng 15% mỗi năm, trong giai đoạn 2021–2023. Việc có đến 72% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả nhiều hơn cho sản phẩm xanh, cho thấy xu hướng này không còn là lựa chọn của một nhóm nhỏ, mà đang dần trở thành một chuyển động rõ rệt trong tiêu dùng hiện đại.

Rào cản về giá                       

Nhận định về tiêu dùng xanh, ông Nguyễn Văn Phượng - phụ trách cuộc khảo sát của Hiệp hội Doanh nghiệp HVNCLC nhấn mạnh, tiêu dùng xanh tại Việt Nam đang bước vào giai đoạn nhận thức tương đối ổn định. Trong trung hạn (từ năm 2025 đến 2027), xu hướng này vẫn được dự báo tiếp tục phát triển khi người dân ngày càng quan tâm nhiều hơn đến sức khỏe và môi trường. Sự thay đổi trong hành vi mua sắm cũng buộc doanh nghiệp phải điều chỉnh chiến lược sản xuất và kinh doanh.

Hiện nay, nhiều doanh nghiệp hiện không chỉ xem yếu tố xanh là trách nhiệm môi trường mà còn coi đây là lợi thế cạnh tranh dài hạn. Trong ngành đồ uống, nhiều thương hiệu lớn đã tăng tỷ lệ nhựa tái chế trong chai, giảm trọng lượng bao bì và đầu tư vào các chương trình thu gom rác thải nhựa sau tiêu dùng. Ở lĩnh vực bán lẻ và dịch vụ, nhiều chuỗi cà phê, siêu thị khuyến khích khách hàng mang ly cá nhân, hạn chế đồ nhựa dùng một lần hoặc chuyển sang vật liệu phân hủy sinh học. Bên cạnh đó, nhiều doanh nghiệp khởi nghiệp và doanh nghiệp vừa và nhỏ cũng tham gia mạnh vào xu hướng này với các sản phẩm như ống hút tre, túi sinh học, mỹ phẩm thiên nhiên, thời trang tái chế.

Ông Nguyễn Văn Tới - Phó trưởng Phòng kinh doanh Công ty TNHH Chế biến dừa Lương Quới khẳng định: “Sản phẩm của doanh nghiệp hiện đã xuất khẩu đến 65 quốc gia, trong đó thị trường chủ lực là Hoa Kỳ và Canada. Đáng lưu ý, nhu cầu đối với sản phẩm xanh và sản phẩm thuần nông nghiệp Việt Nam đang tăng rõ rệt, nhất là tại các thị trường xuất khẩu. Thị trường trong nước cũng vậy, người tiêu dùng chọn sản phẩm xanh nhiều hơn trước”.

Cũng theo ông Tới, để đáp ứng tốt nhu cầu mua sắm xanh, doanh nghiệp xác định chuyển đổi xanh là nhu cầu lâu dài của ngành dừa, từ sử dụng phân bón hữu cơ, kiểm soát vùng nguyên liệu đến thay thế bao bì nhựa bằng giấy thân thiện môi trường, bảo đảm sản phẩm xanh từ khâu trồng trọt đến tay người tiêu dùng. Ông Tới thông tin thêm, người tiêu dùng trong nước vẫn rất quan tâm đến giá cả sản phẩm xanh. Nhóm khách hàng ở khu vực đô thị hiểu rõ hơn về giá trị của sản phẩm xanh nên dễ chấp nhận hơn, trong khi người tiêu dùng ở nông thôn vẫn cân nhắc nhiều vì chi phí.

Theo ông Nguyễn Văn Phượng, khảo sát cho thấy, có tới 47% người được hỏi xem giá là yếu tố quyết định hàng đầu khi chọn thực phẩm. “Người tiêu dùng hiện mong muốn sản phẩm vừa hợp túi tiền, vừa tốt cho sức khỏe và tiện lợi. Đây là áp lực rất lớn đối với doanh nghiệp” – ông Phượng băn khoăn.

Bà Vũ Kim Hạnh – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam chất lượng cao nhận định, dù nhiều bên đang nỗ lực thúc đẩy tiêu dùng xanh nhưng phản ứng của thị trường vẫn chưa đạt kỳ vọng do bối cảnh người dân phải thắt chặt chi tiêu. Doanh nghiệp cần kiên định với lộ trình xanh hóa, đồng thời giải thích thêm giá trị sản phẩm để người mua hiểu được khoản chi thêm là cho chất lượng, sức khỏe và môi trường.

Một giải pháp được bà Hạnh đề xuất là điều chỉnh quy cách đóng gói. Thay vì, chỉ bán sản phẩm dung tích lớn hoặc khối lượng lớn, doanh nghiệp có thể chia nhỏ thành nhiều đơn vị để phù hợp hơn với khả năng chi trả trong mỗi lần mua sắm của người dân.