Xuất khẩu thủy sản vượt khó,tăng trưởng ấn tượng

Những con số đáng ghi nhận

Bộ NNMT cho biết, tháng 3/2026, ngành thủy sản tiếp tục ghi nhận đà phục hồi ổn định, trong đó nuôi trồng giữ vai trò động lực chính. Tổng sản lượng thủy sản cả nước ước đạt 780,7 nghìn tấn, tăng 2,8% so với cùng kỳ năm trước; lũy kế quý I đạt khoảng 2,18 triệu tấn, tăng 3,2%.Về xuất khẩu, ngành thủy sản đạt kết quả tích cực với kim ngạch tháng 3 ước đạt 900 triệu USD, đưa tổng giá trị xuất khẩu thủy sản quý I lên 2,62 tỷ USD, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trung Quốc, Nhật Bản và Hoa Kỳ tiếp tục là 3 thị trường lớn nhất, trong đó xuất khẩu sang Trung Quốc tăng tới 58,5%.

Những con số thống kê nói lên bức tranh đầy triển vọng của DN thủy sản Việt Nam trong bối cảnh kinh tế thế giới biến động do căng thẳng địa chính trị. Giữa bất ổn, DN thuỷ sản vẫn tìm thấy những chiếc “phao cứu sinh” nhờ chiến lược quản trị rủi ro bền vững. Tuy nhiên, đà tăng trưởng này đang đối mặt với nhiều thách thức từ môi trường quốc tế. Đặc biệt, thị trường Trung Đông - khu vực tiềm năng với kim ngạch hơn 401 triệu USD năm 2025 đang bị ảnh hưởng bởi xung đột kéo dài, tác động trực tiếp đến thương mại và logistics.

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản (VASEP), Trung Đông là khu vực thị trường giàu tiềm năng của xuất khẩu thủy sản Việt Nam với tốc độ tăng trưởng khá ổn định và đã đạt hơn 401 triệu USD vào năm 2025. Ngoài ra, khu vực Trung Đông còn đóng vai trò quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa thị trường xuất khẩu của ngành thủy sản. Chính vì vậy, xung đột Trung Đông sẽ tác động không nhỏ tới xuất khẩu thủy sản Việt Nam.

Theo phản ánh của DN, đơn hàng vẫn được duy trì nhưng thời gian vận chuyển kéo dài, lịch tàu thiếu ổn định. Một số DN đã tạm dừng xuất khẩu sang khu vực này do rủi ro vận tải gia tăng. Cùng với đó, áp lực chi phí khiến DN vừa phải kiểm soát đầu vào, vừa phải giữ giá bán cạnh tranh, ảnh hưởng đến hiệu quả kinh doanh.

Đa dạng thị trường

Trước những biến động khó lường, DN thủy sản Việt Nam đang buộc phải thay đổi chiến lược. Một số giải pháp được VASEP khuyến nghị bao gồm đa dạng hóa tuyến vận chuyển, tăng dự trữ tại các kho lạnh trung chuyển và ký hợp đồng vận tải dài hạn để giảm rủi ro biến động giá. Bên cạnh đó, xu hướng chuyển hướng thị trường sang Mỹ, EU hoặc ASEAN cũng được đẩy mạnh nhằm giảm phụ thuộc vào các tuyến vận tải rủi ro cao. Về dài hạn, biến động địa chính trị có thể trở thành bài kiểm tra sức bền đối với ngành thủy sản.

Bà Lê Hằng - Phó Tổng thư ký VASEP nhận định, xung đột Trung Đông đang ảnh hưởng tới kinh tế toàn cầu, nhưng thủy sản là thực phẩm thiết yếu nên nhu cầu vẫn cao. Đặc biệt, khi có những biến động lớn trên thế giới, người dân có xu hướng tăng cường tích trữ thực phẩm, trong đó có thủy sản. Trong bối cảnh đầy biến động và khó lường như hiện nay, nhiều khả năng người tiêu dùng sẽ giảm sử dụng các sản phẩm thủy sản cao cấp như tôm sú và chuyển sang các sản phẩm có giá phải chăng như cá tra, cá thịt trắng, cá rô phi, đồ hộp… Do đó, trong bối cảnh xung đột Trung Đông còn căng thẳng, các DN thủy sản cần quan tâm tới xu hướng tiêu dùng này.

Theo PGS.TS Nguyễn Đình Thọ - Phó Viện trưởng Viện Chiến lược, Chính sách nông nghiệp và Môi trường (ISPAE), trong bối cảnh này, DN cần chủ động đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống. Bên cạnh Mỹ, Trung Quốc, Nhật Bản, EU, cần mở rộng sang các khu vực tiềm năng như Nam Mỹ, Nam Á hoặc các thị trường ngách ít chịu tác động từ xung đột.