Xuất khẩu Việt Nam trước cơ hội tăng trưởng mới

Nền tảng tăng trưởng vững vàng, kỳ vọng bứt phá năm 2026

Thời gian qua, dù đối diện với sức mua toàn cầu chưa phục hồi hoàn toàn, xung đột địa chính trị và rào cản kỹ thuật gia tăng, song nhiều ngành hàng chủ lực vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực, tạo nền tảng cho một chu kỳ phát triển mới. Ngành gỗ và sản phẩm gỗ là điểm nhấn đáng chú ý. Theo số liệu chính thức từ cơ quan Hải quan, tổng kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt 21 tỷ USD, tăng 6,8% so với năm trước.

Sản phẩm gỗ Việt Nam hiện đã có mặt tại 45 thị trường trên thế giới, khẳng định vị thế ngày càng rõ nét trên bản đồ thương mại toàn cầu. Tuy nhiên, cơ cấu thị trường cho thấy, mức độ tập trung cao vào ba đối tác chủ lực là Hoa Kỳ, Nhật Bản và Trung Quốc, chiếm khoảng 65% tổng kim ngạch toàn ngành. Riêng Hoa Kỳ tiếp tục giữ vai trò thị trường lớn nhất với 9,06 tỷ USD, tương đương khoảng 45% tổng kim ngạch, tăng trưởng 4,1%.

Ở lĩnh vực dệt may, năm 2025 được xem là một năm vượt khó thành công. Kim ngạch xuất khẩu toàn ngành ước đạt 46 tỷ USD, tăng khoảng 5% so với năm 2024. Trong đó, nhóm hàng may mặc tiếp tục giữ vai trò chủ đạo, đóng góp trên 38 tỷ USD. Sản phẩm dệt may Việt Nam hiện diện tại 138 thị trường, cho thấy, độ phủ rộng và khả năng thích ứng cao. Hoa Kỳ vẫn là thị trường trọng điểm của ngành với kim ngạch ước đạt trên 18 tỷ USD, tăng khoảng 10%.

Theo ông Bùi Quang Hưng – Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công thương), dệt may là một trong những ngành xuất khẩu chủ lực, chiếm 12–16% tổng kim ngạch xuất khẩu cả nước.

Nâng tầm giá trị xuất khẩu

Nếu năm 2025 là năm giữ nhịp tăng trưởng, bước sang năm 2026, triển vọng được đánh giá tích cực hơn. Thế nhưng, xuất khẩu không còn dựa vào lợi thế chi phí thấp hay mở rộng đơn thuần về sản lượng, yêu cầu xuất khẩu phải dựa trên nội lực và năng lực cạnh tranh thực chất. Ở góc nhìn chiến lược, TS Cấn Văn Lực – Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ khẳng định, giai đoạn tới, xuất khẩu cần chuyển đổi mạnh từ tăng số lượng sang nâng cao chất lượng. Điều này đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách thương mại, xúc tiến xuất khẩu, phát triển logistics, hỗ trợ tài chính và đặc biệt là nâng cao chất lượng thể chế, tổ chức thực thi.

Ông Bùi Quang Hưng cảnh báo, dệt may cũng đứng trước những biến động khó lường của kinh tế thế giới, nếu không đổi mới kịp thời, doanh nghiệp (DN) sẽ đánh mất lợi thế cạnh tranh. Chuyển đổi xanh – số trở thành yêu cầu và cơ hội để tái cấu trúc toàn diện ngành theo hướng bền vững hơn.

Là một trong những quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu dệt may, Việt Nam có cơ hội dịch chuyển lên phân khúc giá trị cao hơn nếu tận dụng tốt xu hướng tiêu dùng xanh. Ông Stephan Buurma – Thành viên Hội đồng quản trị Tập đoàn Messe Frankfurt (Đức) cho rằng: “Các tổ chức xúc tiến thương mại quốc tế mong muốn trở thành cầu nối, hỗ trợ DN Việt Nam nâng cao năng lực đáp ứng quy tắc xuất xứ của các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, qua đó gia tăng giá trị gia tăng và mở rộng thị trường”.

Ở lĩnh vực xuất khẩu của ngành đồ gỗ và thủ công mỹ nghệ, ông Vũ Bá Phú – Cục trưởng Cục Xúc tiến Thương mại (Bộ Công thương) nhấn mạnh, ngành gỗ đang đối diện với thách thức ngày càng phức tạp và đa chiều. Các yêu cầu về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, phát triển bền vững từ các thị trường lớn ngày càng khắt khe, buộc DN phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang sản xuất xanh và giảm phát thải.

Từ góc độ địa phương, ông Nguyễn Văn Được – Chủ tịch UBND TPHCM yêu cầu DN gỗ cần tiên phong chuyển dịch xanh, để đáp ứng các quy định khắt khe của thị trường châu Âu và Hoa Kỳ. “Thành phố khuyến khích DN đặt mục tiêu 80% sản phẩm đạt tiêu chí xanh, thực hành ESG một cách bài bản, biến thách thức thành lợi thế cạnh tranh. Quan trọng hơn, ngành gỗ cần nâng tầm từ “Made in Vietnam” sang “Made by Vietnam”, nghĩa là làm chủ thiết kế, công nghệ và thương hiệu. Đồng thời, thoát khỏi vai trò gia công thuần túy là con đường duy nhất để gia tăng giá trị thặng dư và khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu” – ông Được nói.