10 sự kiện định hình thế giới năm 2025

1. Ông Donald Trump nhậm chức Tổng thống Mỹ nhiệm kỳ 2

Năm 2025, Tổng thống Donald Trump trở lại Nhà Trắng, mở ra một giai đoạn mới đầy tranh cãi trong chính trị toàn cầu. Sự kiện này không chỉ tác động đến chính sách nội bộ Mỹ mà còn định hình lại quan hệ quốc tế. Chính quyền Tổng thống Donald Trump nhiệm kỳ hai nhanh chóng nhấn mạnh chủ trương “Nước Mỹ trên hết”, thể hiện qua lập trường cứng rắn trong thương mại, với NATO, Trung Quốc và các xung đột như Ukraine hay Trung Đông. Các đồng minh lo ngại về sự suy yếu của các thể chế đa phương, trong khi các đối thủ chiến lược chuẩn bị cho một giai đoạn đối đầu khó đoán hơn. Đây là sự kiện chính trị có tính nền tảng, đặt khung cho phần lớn các biến động kinh tế và địa chính trị của năm 2025.

2. Mỹ mở rộng chính sách thuế quan với nhiều quốc gia

Việc Mỹ mở rộng và tái áp dụng thuế quan trong năm 2025 được đánh giá là sự quay trở lại rõ nét của chủ nghĩa bảo hộ. Các biện pháp thuế mới bao phủ hàng trăm tỷ USD giá trị hàng hóa, tập trung vào các lĩnh vực chiến lược như xe điện, pin, thép, nhôm và công nghệ cao. Trong nhiều trường hợp, mức thuế áp dụng dao động từ 25% đến trên 100%, đặc biệt với xe điện và sản phẩm năng lượng sạch từ Trung Quốc. Theo ước tính, các rào cản thương mại gia tăng trong giai đoạn 2024-2025 có thể khiến chi phí thương mại toàn cầu tăng thêm 3-7% ở một số chuỗi cung ứng, đồng thời làm giảm tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu khoảng 0,5-1 điểm phần trăm. Đây là một trong những quyết định kinh tế gây tác động tiêu cực sâu rộng nhất năm 2025, làm suy yếu nền thương mại toàn cầu.

3. Xung đột tại Ukraine bước sang năm thứ 4

Năm 2025 đánh dấu việc xung đột tại Ukraine kéo dài sang năm thứ 4, trong bối cảnh các nỗ lực ngoại giao chưa đạt được thỏa thuận hòa bình toàn diện. Giao tranh tiếp tục gây tổn thất đáng kể về nhân mạng, kinh tế và cơ sở hạ tầng, đồng thời ảnh hưởng đến các chính sách an ninh và quốc phòng tại châu Âu. Nhiều quốc gia thành viên NATO và Liên minh châu Âu điều chỉnh chiến lược an ninh, bao gồm việc gia tăng chi tiêu quốc phòng và tăng cường phối hợp quân sự. Ở phạm vi rộng hơn, xung đột vẫn tác động đến thị trường năng lượng, lương thực và chuỗi cung ứng toàn cầu. Các tổ chức nghiên cứu và quan sát quốc tế nhìn nhận đây là một trong những thách thức an ninh lớn nhất hiện nay, đồng thời đặt ra yêu cầu đánh giá lại vai trò của các cơ chế ngoại giao và quản trị an ninh quốc tế trong việc xử lý các cuộc xung đột kéo dài.

4. Bất ổn Biển Đỏ và khủng hoảng an ninh hàng hải

Bất ổn tại Biển Đỏ trong năm 2025 được đánh giá là một trong những cú sốc lớn đối với thương mại toàn cầu. Các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại khiến nhiều hãng vận tải buộc phải đổi tuyến, kéo dài hành trình và làm tăng chi phí logistics, bảo hiểm và năng lượng. Biển Đỏ vốn là tuyến vận tải huyết mạch nối châu Á với châu Âu, nên bất ổn tại đây nhanh chóng tác động toàn cầu. Giới phân tích coi đây là minh chứng rõ ràng rằng các điểm nghẽn địa chiến lược có thể làm rung chuyển kinh tế thế giới, đồng thời nhấn mạnh mối liên hệ chặt chẽ giữa an ninh khu vực và ổn định thương mại quốc tế.

5. Năm 2025 thuộc nhóm những năm nóng nhất lịch sử

Theo các cơ quan khoa học và khí tượng quốc tế, năm 2025 được xếp vào nhóm những năm có nhiệt độ trung bình toàn cầu cao nhất từng được ghi nhận. Mức nhiệt gia tăng làm gia tăng tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan, bao gồm hạn hán, lũ lụt, sóng nhiệt và cháy rừng tại nhiều khu vực trên thế giới. Những diễn biến này tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp, hệ thống y tế và hoạt động kinh tế, đồng thời làm gia tăng gánh nặng ngân sách cho công tác ứng phó và phục hồi sau thiên tai. Các dữ liệu khí hậu trong năm 2025 củng cố nhận định rằng biến đổi khí hậu đã trở thành một thách thức hiện hữu, qua đó đặt ra áp lực ngày càng lớn đối với các chính phủ trong việc điều chỉnh và triển khai chính sách khí hậu một cách hiệu quả.

6. COP30 tại Brazil và bước chuyển sang tài chính khí hậu

COP30, tổ chức tại Belém (Brazil), ngay vùng Amazon, được xem là hội nghị khí hậu mang tính biểu tượng cao. Việc đặt Amazon vào trung tâm thảo luận nhấn mạnh vai trò của rừng nhiệt đới và cộng đồng bản địa. Trọng tâm của COP30 là tài chính khí hậu, đặc biệt là hỗ trợ các nước đang phát triển thích ứng với biến đổi khí hậu. Dù các cam kết còn gây tranh cãi, báo chí quốc tế đánh giá đây là bước chuyển quan trọng từ những tuyên bố chính trị sang câu hỏi thực tiễn về nguồn lực và trách nhiệm. COP30 được xem là cột mốc quan trọng trong tiến trình quản trị khí hậu toàn cầu, nhất là đối với các quốc gia đang phát triển và mới nổi.

7. Trí tuệ nhân tạo trở thành hạ tầng chiến lược quốc gia

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng khi trí tuệ nhân tạo (AI) được nhiều quốc gia chính thức xem là một phần của hạ tầng chiến lược. AI ngày càng được tích hợp sâu vào quản lý nhà nước, y tế, quốc phòng và hoạt động kinh tế, đồng thời nổi lên như một lĩnh vực cạnh tranh quyền lực mới giữa các trung tâm lớn như Mỹ, Liên minh châu Âu và Trung Quốc. Bên cạnh tiềm năng thúc đẩy năng suất và đổi mới, việc ứng dụng AI trên diện rộng cũng làm gia tăng những quan ngại liên quan đến quyền riêng tư, đạo đức và khả năng kiểm soát quyền lực. Trước bối cảnh đó, nhiều chính phủ đã bắt đầu xây dựng và hoàn thiện các khung pháp lý nhằm quản trị AI, song vẫn phải cân nhắc giữa mục tiêu khuyến khích đổi mới công nghệ và yêu cầu hạn chế các rủi ro xã hội đi kèm.

8. Chu kỳ cắt giảm lãi suất toàn cầu bắt đầu

Năm 2025 đánh dấu một sự đảo chiều đáng chú ý trong chính sách tiền tệ toàn cầu, khi nhiều ngân hàng trung ương lớn bắt đầu bước vào chu kỳ cắt giảm lãi suất sau giai đoạn thắt chặt kéo dài. Động thái này phản ánh việc lạm phát có dấu hiệu hạ nhiệt, đồng thời cho thấy nhu cầu hỗ trợ tăng trưởng kinh tế trong bối cảnh nhiều nền kinh tế vẫn đối mặt với áp lực phục hồi. Việc nới lỏng tiền tệ được kỳ vọng giúp giảm gánh nặng nợ công và tạo điều kiện thuận lợi hơn cho đầu tư và tiêu dùng. Giới quan sát nhìn nhận, đây là một bước ngoặt quan trọng của chu kỳ kinh tế toàn cầu hậu đại dịch, với tác động lan tỏa đến thị trường tài chính và các nền kinh tế đang phát triển.

9. Giải Nobel 2025 và những thông điệp của thời đại

Việc công bố các giải Nobel năm 2025 mang ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi học thuật thuần túy. Trong bối cảnh thế giới đối mặt với nhiều bất ổn, các giải thưởng này phản ánh những ưu tiên lớn của nhân loại, từ tiến bộ khoa học và đổi mới tri thức đến hòa bình, nhân quyền và các giá trị nhân văn. Các giải Nobel trong lĩnh vực khoa học được xem là chỉ dấu cho hướng phát triển của nghiên cứu nền tảng và ứng dụng dài hạn, trong khi Nobel Hòa bình và Nobel Văn học gửi đi những thông điệp đạo đức và xã hội có sức lan tỏa rộng. Báo chí quốc tế nhìn nhận, chuỗi giải Nobel 2025 như một tấm gương phản chiếu tinh thần của thời đại, nhấn mạnh vai trò bền vững của tri thức và văn hóa trong việc định hướng xã hội giữa một thế giới nhiều biến động.

10. Hội nghị G20 tại Nam Phi

Thượng đỉnh G20 năm 2025 tại Nam Phi là lần đầu tiên diễn đàn này được tổ chức trên lục địa châu Phi. Sự kiện mang ý nghĩa biểu tượng rõ nét, phản ánh vai trò ngày càng gia tăng của các quốc gia đang phát triển và mới nổi trong quản trị kinh tế và chính trị toàn cầu. Chương trình nghị sự của G20 2025 tập trung vào các vấn đề then chốt như tăng trưởng kinh tế, nợ công, biến đổi khí hậu, chuyển đổi năng lượng và bất bình đẳng toàn cầu. Việc đưa các mối quan tâm của các nước đang phát triển vào trung tâm thảo luận cho thấy, xu hướng dịch chuyển dần của trọng tâm quyền lực và ưu tiên chính sách quốc tế. G20 2025 được xem là cột mốc quan trọng trong tiến trình tái cân bằng trật tự toàn cầu theo hướng bao trùm hơn.

Nhìn tổng thể, năm 2025 cho thấy thế giới tiếp tục chịu tác động đan xen của xung đột, điều chỉnh chính sách và những nỗ lực thích nghi trước các thách thức toàn cầu. Trong bối cảnh đó, các quốc gia vừa phải đối mặt với nguy cơ bất ổn gia tăng, vừa tìm cách mở ra những hướng đi mới về hợp tác, phát triển và quản trị. Những xu hướng được định hình trong năm này nhiều khả năng sẽ tiếp tục chi phối các quyết định chính sách cũng như quỹ đạo phát triển của thế giới trong những năm tới.