66 ca hiến tạng từ người chết não - nhiều cuộc đời được hồi sinh

Việt Nam đã thực hiện ghép đầy đủ 6 loại tạng

Việt Nam đạt được nhiều thành tựu trong ghép tạng - đây là thông tin được đưa ra tại Hội nghị tổng kết công tác ghép tạng năm 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026 của Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia tổ chức sáng 5/2 tại Hà Nội.

Theo thống kê của Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia, kể từ ca ghép thận đầu tiên được thực hiện vào năm 1992, đến nay Việt Nam đã thực hiện gần 10.000 ca ghép tạng. Đặc biệt, trong giai đoạn 2022 - 2024, trung bình mỗi năm cả nước thực hiện hơn 1.000 ca ghép tại 31 bệnh viện, đưa Việt Nam trở thành quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về số lượng ca ghép tạng.

Năm 2025, Việt Nam tiếp tục ghi dấu mốc mới khi lần đầu tiên thực hiện thành công ca ghép đồng thời tim - phổi.

Theo các chuyên gia, ghép tạng Việt Nam đi sau thế giới khoảng 40 năm và chậm hơn các nước trong khu vực khoảng 20 năm. Tuy nhiên, sau hơn 34 năm phát triển, lĩnh vực này đã đạt được trình độ tiệm cận với ghép tạng thế giới. Hiện Việt Nam đã thực hiện ghép đầy đủ 6 loại tạng gồm: thận, gan, tim, phổi, ruột và tụy. Với các loại tạng phổ biến như thận, gan và tim, các cơ sở y tế trong nước đã làm chủ hầu hết các kỹ thuật phức tạp đang được áp dụng trên thế giới. Riêng ghép gan, một trong những phẫu thuật khó nhất Việt Nam đã triển khai thành công nhiều kỹ thuật chuyên sâu như ghép gan cho trẻ dưới 1 tuổi, người cao tuổi, ghép gan không cùng nhóm máu, ghép gan trong suy gan cấp, lấy - ghép gan bằng phẫu thuật nội soi và kỹ thuật chia gan.

Tỷ lệ sống sau ghép đạt mức cao, với khoảng 90 - 95% ở bệnh nhân ghép thận, 80 - 90% đối với ghép gan và 85 - 90% với ghép tim. Nhiều bệnh nhân ghép thận có thể mang thai, sinh con và sinh hoạt bình thường không cần lọc máu; nhiều trường hợp duy trì thận ghép từ 25 - 30 năm mới phải ghép lại. Những kết quả này khẳng định trình độ chuyên môn và khả năng làm chủ kỹ thuật hiện đại của y học Việt Nam, mở ra cơ hội sống lâu dài và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh suy tạng giai đoạn cuối.

Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia cho hay, riêng trong năm 2025, cả nước có 66 trường hợp chết não hiến tạng, giúp mang lại cơ hội sống cho hàng trăm bệnh nhân. Nhiều tạng và mô như tim, gan, thận, giác mạc… đã được tiếp nhận và ghép thành công tại các cơ sở y tế chuyên sâu.

Thách thức từ nguồn hiến hạn chế

Những ca hiến tạng từ người chết não được ghi nhận trong thời gian gần đây cho thấy tín hiệu tích cực về nhận thức xã hội cũng như sự cải thiện trong tổ chức, điều phối hiến - ghép tạng. Tuy nhiên, đặt trong tương quan với nhu cầu ghép tạng ngày càng gia tăng, số trường hợp hiến tạng hiện nay vẫn còn ở mức thấp, chưa đáp ứng được yêu cầu thực tiễn của công tác điều trị.

PGS.TS Đồng Văn Hệ - Giám đốc Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia cho rằng, xã hội hiện nay thường chú ý nhiều đến các ca ghép thành công, trong khi hoạt động hiến tạng - nền tảng của toàn bộ hệ thống ghép tạng lại chưa nhận được sự quan tâm tương xứng. Nhiều khâu then chốt như phát hiện người chết não tiềm năng hiến, tư vấn và chăm sóc gia đình người hiến, hay điều phối hệ thống hiện vẫn chưa có cơ chế tài chính chi trả rõ ràng, trong khi đây là những công việc đòi hỏi nhiều nguồn lực và trách nhiệm nghề nghiệp.

Dù đạt kỷ lục, nhưng khi nhìn ra khu vực, các chuyên gia ngành ghép tạng vẫn không khỏi trăn trở. PGS.TS Đồng Văn Hệ đưa ra so sánh: "Năm 2025, Thái Lan ghép được hơn 1.400 ca, trong đó có tới gần 500 ca hiến từ chết não. Họ đã vượt chúng ta và đứng đầu Đông Nam Á".

Tỉ lệ hiến tạng từ người chết não tại Việt Nam mới chỉ đạt 0,66 người/1 triệu dân, trong khi Thái Lan là gần 20. Lý giải về sự chênh lệch này, ông Hệ cho rằng bên cạnh các yếu tố về hệ thống y tế, sự ủng hộ từ cấp cao nhất đóng vai trò quan trọng. Tại Thái Lan, hằng năm các thành viên Hoàng gia đều tham dự sự kiện hiến tạng quốc gia, tạo nên sức lan tỏa mạnh mẽ trong cộng đồng. "Đây là mô hình mà Việt Nam cần nghiên cứu học tập", PGS Hệ nói.

Ghi nhận thực tế cho thấy, nhiều cơ sở ghép tạng đang trong tình trạng quá tải, số lượng bệnh nhân chờ ghép ngày càng tăng trong khi nguồn tạng hiến còn hạn chế. Thời gian chờ ghép có thể kéo dài nhiều năm đối với bệnh nhân chờ ghép thận, còn đối với người bệnh suy gan, suy tim, suy phổi giai đoạn cuối, việc chờ ghép thường diễn ra trong tình trạng nguy kịch. Thời gian chờ đợi kéo dài làm gia tăng nguy cơ biến chứng và tử vong, khiến không ít bệnh nhân không kịp tiếp cận cơ hội ghép tạng.

Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải mở rộng mạng lưới các cơ sở tham gia ghép tạng, đồng thời tăng cường phối hợp trong công tác điều phối, đầu tư đồng bộ về nhân lực và cơ sở vật chất nhằm đáp ứng nhu cầu ghép tạng ngày càng tăng.

Để giúp thay đổi nhận thức xã hội về việc hiến tạng, thời gian qua Trung tâm Điều phối ghép tạng quốc gia đã không ngừng nâng cao chất lượng, đào tạo cho các tư vấn viên tiếp cận tư vấn tới gia đình. Đặc biệt, sau khóa đào tạo từ ngày 7/11 đến ngày 11/11/2025 đã có 5 ca chết não gia đình đồng ý hiến kéo dài từ Bắc vào Nam. Bên cạnh đó, Trung tâm còn tăng cường phối hợp chặt chẽ với các bệnh viện trên cả nước, kịp thời kết nối nguồn hiến tạng hiến với người nhận một cách minh bạch, công bằng và hiệu quả.

Công tác truyền thông cũng được Trung tâm đẩy mạnh trên nền tảng mạng xã hội, trên báo, đài, nội dung nói về những ca hiến, ca ghép. Đặc biệt, nội dung các ca vận chuyển tạng và tri ân người hiến đã để lại xúc động cho người xem, thu hút lượt xem và theo dõi lớn.