90-90-90

90-90-90 là: 90% số người nhiễm HIV biết tình trạng HIV của bản thân; 90% số người biết tình trạng nhiễm HIV được điều trị ARV liên tục suốt đời và 90% số người điều trị ARV duy trì tải lượng HIV dưới ngưỡng ức chế. Với Việt Nam việc Hướng tới mục tiêu 90-90-90 là hết sức quan trọng, cần thiết khi chúng ta đứng trong số 5 quốc gia phát hiện số người nhiễm HIV cao thứ 5 trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương với khoảng 227 ngàn người nhiễm HIV còn sống được báo cáo- con số này do TS Nguyễn Hoàng Long- Cục trưởng Cục Phòng, chống HIV/AIDS đưa ra trong một cuộc trả lời phỏng vấn mới đây nhân tháng hành động quốc gia.

Tại Lễ mít-tinh hôm 29-11 tại Bắc Ninh, Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thanh Long cho biết năm 2015 là năm thứ 8 dịch HIV/AIDS ở nước ta giảm cả 3 tiêu chí là giảm số người nhiễm mới HIV, giảm số người chuyển sang giai đoạn AIDS và số người tử vong do AIDS. Để đạt được thành quả ấy là nhờ sự cố gắng của cả cộng đồng và nhờ hướng đi đúng khi chúng ta triển khai toàn diện, hiệu quả các dịch vụ can thiệp dự phòng, chăm sóc, hỗ trợ, điều trị cho người nhiễm HIV/AIDS. Nhưng, nói như thế không có nghĩa mọi thứ đã thực sự tốt đẹp và HIV đã được chặn đứng. Trái lại, tình hình lây nhiễm HIV vẫn có những diễn biến phức tạp.

Không phức tạp sao được khi mỗi năm, chúng ta vẫn có khoảng 100 ngàn trường hợp nhiễm mới được phát hiện. Và, HIV/AIDS vẫn được coi là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây gánh nặng bệnh tật ở nước ta; trong bối cảnh nguồn lực đầu tư trong nước để chống chọi với đại dịch bị cắt giảm và nguồn lực đầu tư từ bên ngoài cũng đồng thời bị cắt giảm.

Trong những nỗ lực không ngừng nghỉ để giảm thiểu tác hại của HIV/AIDS tới cộng đồng, hôm 20/10, Chính phủ đã phê duyệt danh mục Dự án “Tăng cường sự tham gia của các tổ chức xã hội và các tổ chức cộng đồng trong phòng, chống HIV/AIDS” do Quỹ Toàn cầu phòng chống AIDS, lao và sốt rét (Quỹ Toàn cầu) tài trợ. Mục đích của Dự án là nhằm cung cấp các dịch vụ dự phòng, giảm tỷ lệ lây nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma tuý, người bán dâm, nam quan hệ tình dục với nam - người chuyển giới ; củng cố hệ thống cộng đồng nhằm tạo điều kiện cho cộng đồng tham gia một cách hiệu quả và bền vững vào hoạt động phòng, chống HIV/AIDS.

Theo đó, Dự án được thực hiện từ năm 2015-2017 với tổng kinh phí vốn ODA viện trợ không hoàn lại là 6.942.775 USD.

Trở lại với Ngày thế giới phòng chống AIDS tại Việt Nam, TS Nguyễn Hoàng Long nhận định: 90-90-90 là mục tiêu rất quan trọng của LHQ mới đề ra cho mục tiêu phòng chống AIDS trên toàn cầu. Bởi, “theo tính toán của LHQ chỉ khi nào thực hiện được mục tiêu này mới hướng đến thanh toán được đại dịch. Việt Nam là một trong những quốc gia đầu tiên hưởng ứng mục tiêu này và nếu thành công thì có thể hướng đến mục tiêu xa hơn, kết thúc đại dịch ở Việt Nam”- ông Long nói. Chính mục tiêu của năm nay có sự thay đổi so với những năm trước. Nếu những năm trước thì giảm kỳ thị, phân biệt đối xử về phạm vi, hình thức. Và, nội dung phạm vi cũng được điều chỉnh theo nhằm huy động sự tham gia của cả cộng đồng, huy động tài chính và cả huy động các nhà hoạch định chính sách, quản lý.

Ngay trước thềm Ngày thế giới phòng chống HIV/AIDS Việt Nam đã tổ chức một hội thảo, ở đó, chúng ta công bố con số, đạt 100 ngàn bệnh nhân được điều trị ARV ở Việt Nam- một mốc đáng ghi nhớ. Chúng ta cũng công bố, cả những vòng tay nhân ái huy động sự hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân, hỗ trợ cho các cháu nhỏ không may bị HIV, các cháu bị HIV đặc biệt khó khăn… cùng với những cuộc mít tinh, diễu hành. Nhưng, thách thức vẫn còn nhiều lắm.

Thách thức lớn nhất là dù liên tịch đạt 3 giảm trong nhiều năm: Giảm số nhiễm, giảm tử vong, giảm kỳ thị nhưng AIDS vẫn là vấn đề nan giải với chúng ta, vì số giảm ấy là chưa giảm sâu, chưa bền vững. Hiện người nhiễm HIV/AIDS được điều trị bằng Methadol ở Việt Nam là 20 ngàn người trong khi con số cần được điều trị phải gấp đôi. Với điều trị ARV cũng vậy, mới chỉ bẳng một nửa. Mà, “điều trị ARV sớm, giúp người bệnh sống mạnh khỏe, giảm lây nhiễm nếu được điều trị ARV đầy đủ thì giảm 95% sự lây nhiễm. Nếu điều trị muộn thì hiệu quả không cao, rất khó khăn cho điều trị. Tăng cường kết nối giữa các phòng xét nghiệm và cơ sở điều trị”- TS Nguyễn Hoàng Long cho biết.

25 năm bền bỉ và nỗ lực với Việt Nam thành quả trong phòng chống HIV/AIDS là thấy rõ nhưng vẫn còn đó những trở lực ở phía cộng đồng, ở kinh phí và ở cả sự khép mình của người nhiễm HIV/AIDS vì lo lắng xã hội có cái nhìn khác. Nó cho thấy chiến dịch truyền thông của chúng ta chưa thật sự mang lại hiệu quả cao. Những năm đầu, truyền thông vẫn nặng về hù dọa; nay đã có thay đổi nhưng chưa thật sự căn bản. Cái này có lẽ còn phải học nhiều ở cách tiếp cận của quốc tế.

Có ý kiến rất đáng lắng nghe từ nhóm Những người bạn đó là việc “truyền thông “quên” hoặc chưa khai thác, khi hàng ngày có hàng ngàn người nhiễm HIV vẫn khỏe mạnh và đi làm cống hiến sức lực cho xã hội chứ không vô dụng như chúng ta lầm tưởng”. Thế mới thấy, hóa ra để đạt được mục tiêu kéo giảm, dẫn tới thanh toán HIV/AIDS ở Việt Nam chẳng nên bỏ qua bất cứ công đoạn nào. Hãy vì mục tiêu 90-90-90 mà chung tay với xã hội, với cộng đồng.