Báo Đại Đoàn Kết Thị trường

Nông lâm sản miền núi đã kịp về miền xuôi

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

Nông lâm sản miền núi đã kịp về miền xuôi

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News
Nông lâm sản miền núi đã kịp về miền xuôi
Nông lâm sản của bà con dân tộc thiểu số xã núi Trung Sơn đã được tiêu thụ ở miền xuôi, phát huy giá trị kinh tế.

Nông sản, lâm sản và đặc sản của đồng bào dân tộc thiểu số vùng cao giờ đã tiếp cận thị trường miền xuôi, và hàng hóa thiết yếu từ miền xuôi đã đi khắp rẻo cao vùng núi - hỗ trợ từ Chương trình mục tiêu quốc gia (MTQG) ở Phú Thọ đã khơi thông dòng chảy thương mại hai chiều, từng bước cải thiện đời sống đồng bào.

Sản vật miền núi tìm đường về xuôi

“Hàng ngàn tấn quế tươi hằng năm, cả trăm tấn măng rừng mỗi mùa thu hoạch, vẫn phải tìm đường ra khỏi đất núi. Nhiều khi phải bán rẻ, xót lắm”, bà Hà Thị Thu Trang - Chủ tịch Ủy ban MTTQ xã Trung Sơn nói với phóng viên Báo Đại đoàn kết.

Xã miền núi Trung Sơn, một trong những địa bàn đặc biệt khó khăn của tỉnh Phú Thọ, với phần lớn là người dân tộc thiểu số sinh sống, được thụ hưởng toàn diện các Chương trình MTQG. Nhiều năm qua Trung Sơn được tỉnh Phú Thọ lồng ghép nguồn lực đầu tư hạ tầng thiết yếu, chăm lo sinh kế, cải thiện đời sống đồng bào, nhưng còn nhiều khó khăn. Thu nhập bền vững cho đồng bào là bài toán lớn nhất đã có chuyển biến tích cực, nhưng còn nhiều thách thức. Ở đây gia đình nào cũng trồng quế, trồng măng. Toàn xã có tới 3.000 ha quế, hàng ngàn ha măng. Quế Trung Sơn có hàm lượng tinh dầu không kém gì quế vùng Văn Yên (Lào Cai) nhưng chỉ có thương lái từ Yên Lập tìm đến (giá hiện khoảng 20.000-21.000đ/kg tươi) và luôn sẵn sàng ép giá. Măng vầu ngọt bạt ngàn, khi được giá thì lên tới 30.000-40.000đ/kg, lúc èo uột tụt còn 3.000đ/kg. Chỉ có măng Gầy đặc sản, đã có chỉ dẫn địa lý và lên ngôi thương hiệu, thì tiêu thụ tốt. “Thịt ngựa, mật ong, gạo nếp, các loại dược liệu, thì đã chớm lên sàn điện tử, và nay có thôn Đâng làm điểm nhấn du lịch, nên tiêu thụ nhanh, kịp chuyển về miền xuôi”, lãnh đạo Mặt trận xã cho biết.

Tỉnh Phú Thọ có hàng chục xã miền núi khó khăn, và có tới 52 thôn bản đặc biệt khó khăn, việc khơi thông hàng hóa hai chiều (đưa lâm sản về xuôi, đưa hàng hóa thiết yếu lên núi) cần từng bước vượt qua hạn chế. Nguồn hỗ trợ Chương trình MTQG, nhất là Chương trình 1719, đã cải biến vượt bậc những thách thức này. Đã có nhiều tuyến giao thông cho xe tải chạy lên rẻo cao, hàng loạt chợ trung tâm xã được xây mới hoặc cải tạo, nối kết tiêu thụ, chuyển đổi số cho đồng bào tiếp cận thương mại điện tử...

Khơi thông cung - cầu

Ngay từ năm 2023, Phú Thọ đã đồng loạt khởi chạy các dự án hợp phần, và hàng trăm công trình thiết yếu từ nguồn hỗ trợ MTQG 1719 nhằm vào phát triển sản xuất, hỗ trợ sinh kế cho đồng bào thiểu số đã ra đời. Sở Công thương tỉnh Phú Thọ đã sớm phối hợp các huyện (cũ) tổ chức hội nghị tiêu thụ sản phẩm vùng cao, thu hút hàng trăm đại biểu thương nhân, hiệp hội ngành nghề, doanh nghiệp tham dự. Khi đó Ban Dân tộc tỉnh đã phối hợp với Tỉnh đoàn thanh niên cùng vào cuộc mở loạt “phiên chợ vùng cao”, tuyên truyền, hướng dẫn để người trẻ thiểu số có cơ hội khởi nghiệp ngay trên đất núi quê hương.

Bây giờ ở Yên Sơn, Thu Cúc, Minh Đài, Khả Cửu, Trung Sơn… đã có cơ sở kinh doanh, hợp tác xã vừa tổ chức thu mua, sơ chế, chế biến và đưa sản phẩm địa phương về miền xuôi tiêu thụ. Đây cũng là những địa chỉ cung ứng hàng hóa thiết yếu từ miền xuôi lên phục vụ nhu cầu sinh hoạt, sản xuất của đồng bào. Tiểu dự án 2, Dự án 3 thuộc Chương trình MTQG 1719 phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021 - 2025, theo Sở Công thương tỉnh Phú Thọ, đã thực hiện nhiều mô hình thương mại hai chiều. Và theo báo cáo từ Bộ Công thương, đến giữa tháng 9/2026, các địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi toàn quốc đã xây dựng được 65 mô hình thương mại hai chiều từ nguồn lực Chính sách 1719. Một nỗ lực đáng ghi nhận trong khó khăn chung nhằm chuyển từ phương thức trao đổi, mua bán nhỏ lẻ sang tổ chức hoạt động thương mại có đầu mối, có địa điểm và có định hướng thị trường. Từ đây đồng bào thiểu số bắt đầu trở thành chủ thể tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng hàng hóa.

“Một mô hình, hai dòng hàng hóa” đã đưa đặc sản OCOP của đồng bào như măng Gầy (Trung Sơn), nếp Quạ Đen (Yên Sơn), mật ong Hương ngàn Đất Tổ (Hạ Hòa), gà H’Mông (Thu Cúc), tinh bột nghệ Nhưng Vần (xứ Mường Vang)… về xuôi và có mặt tại khắp các đại lý lớn đô thị, phát huy giá trị kinh tế của sản vật. Mô hình cũng bổ trợ nhanh chóng khi đưa máy nông cụ, mặt hàng thiết yếu lên núi cho bà con, tác động tức khắc đời sống và giải phóng đáng kể lao động. Cuối năm 2025, Sở Công thương tỉnh Phú Thọ khai trương mô hình thương mại hai chiều tại xã Nhân Nghĩa, một hoạt động nằm trong Chương trình MTQG nhằm phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào thiểu số, chính là bước đi trúng. Khách miền xuôi, và cả thương lái, chỉ cần đến với mô hình này tại rẻo cao sẽ chạm tay sản phẩm OCOP của đất núi. Và niềm tin của đồng bào Mường, Mông, Dao, Tày ở Trung Sơn cũng như tại nhiều xã miền Tây Nam tỉnh Phú Thọ chắc chắn được củng cố khi mô hình này sớm được thực hiện tại khắp các xã miền núi. Đồng bào có điểm tựa, có đầu ra sản phẩm, các HTX thì có ngay nguyên liệu tại chỗ để chế biến, người miền xuôi có thêm lựa chọn đối với đặc sản vùng cao. Và quan trọng nhất là cú hích của Chương trình MTQG với cách làm mới của Đất Tổ, với điều phối, giám sát, đồng hành của Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh, vào cuộc của Sở Công thương tỉnh, phối hợp của địa phương, đã khuyến khích phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng hàng hóa, chuyển biến tích cực đời sống đồng bào.

Toàn quốc 5 năm thực hiện Chương trình MTQG 1719, vùng đồng bào thiểu số đã được đầu tư gần 300 chợ, trong đó xây mới gần 100 chợ, cải tạo 185 công trình. Phú Thọ cũng đã sớm vào cuộc thực hiện nâng cấp hạ tầng nhằm phục vụ tiêu dùng, tiêu thụ sản phẩm cho bà con vùng núi. Nhiều xã miền núi như Lai Đồng, Ngọc Đòng Xuân Viên được nguồn lực Chương trình MTQG hỗ trợ hàng tỷ đồng xây mới, cải tạo chợ.

Đáng kể nhất là giai đoạn 2022 - 2025, Sở Công thương tỉnh Phú Thọ đã tổ chức tập huấn, nâng cao năng lực kinh doanh cho hàng ngàn hộ đồng bào thiểu số tiếp cận thương mại điện tử, kèm tổ chức hoạt động xúc tiến cho sản phẩm vùng cao. Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh không chỉ tham mưu đắc lực cho UBND tỉnh Phú Thọ về thực hiện Chương trình MTQG, mà còn vào cuộc tuyên truyền, tập huấn đến các xã, thậm chí còn tổ chức hỗ trợ cho 12 DN, HTX có sản phẩm tiêu biểu vùng đồng bào thiểu số tỉnh Phú Thọ tham dự sự kiện giới thiệu sản phẩm OCOP gắn với văn hóa các tỉnh miền núi phía Bắc tổ chức tại Phố đi bộ Trịnh Công Sơn, Hà Nội. Bộ Công thương cũng cho biết giai đoạn 2021 - 2026 đã triển khai hỗ trợ 120 đề án xúc tiến thương mại tại các tỉnh miền núi phía Bắc, Tây Nguyên, với tổng kinh phí trên 52 tỷ đồng, trong đó thậm chí còn tổ chức hội chợ thương mại Việt - Trung vừa quảng bá quốc tế, vừa tìm kiếm đối tác tiêu thụ lớn.

Năng lực sản xuất của một số HTX miền núi còn nhỏ lẻ, cung chưa ổn định, phí logistics cao, nguồn hỗ trợ từ Chương trình MTQG còn phân tán bởi có nhiều địa bàn khó khăn, nhưng Đất Tổ đã có kế hoạch dài hơi để sản phẩm vùng cao từng bước đứng vững. Chuẩn hóa các HTX, nâng cao chất lượng, truy xuất nguồn gốc, nhãn mác đã được thực hiện, đặc biệt kiểm soát giá cả hợp lý. Đồng bào đã có thể tự quảng bá trên nền tảng số và kết nối các hệ thống phân phối hiện đại, đặc sản được giới thiệu rộng rãi hơn, khoảng cách địa lý dần được rút ngắn.

Tùng Duy