AI chế tạo vaccine ngăn chặn đại dịch
Các nhà khoa học tại Đại học Cambridge (Anh) vừa công bố bước đột phá trong lĩnh vực y học khi sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phát triển một loại vaccine hoàn toàn mới, có khả năng bảo vệ con người trước nhiều loại virus khác nhau, bao gồm cả những chủng virus có thể gây ra các đại dịch trong tương lai.
Theo nhóm nghiên cứu, đây là lần đầu tiên AI xây dựng hoàn toàn thành phần cốt lõi của một loại vaccine và sản phẩm này đã được thử nghiệm trên người. Khác với vaccine truyền thống chỉ nhắm vào một chủng virus cụ thể, vaccine mới hướng tới khả năng bảo vệ trước toàn bộ họ virus corona, bao gồm các biến thể của Covid-19 và những chủng virus corona ở động vật có nguy cơ lây sang người trong tương lai.
Giáo sư Jonathan Heeney - Trưởng nhóm nghiên cứu cho biết các nhà khoa học luôn phải chạy theo sự biến đổi của virus. Với công nghệ mới, họ kỳ vọng có thể đi trước một bước, chuẩn bị sẵn khả năng phòng vệ trước những mầm bệnh chưa xuất hiện.
Để thực hiện điều này, nhóm nghiên cứu đã thu thập và phân tích mã di truyền của nhiều loại virus corona được phát hiện thông qua các chương trình giám sát dịch bệnh trên toàn thế giới. Sau đó, AI được sử dụng để xác định những đặc điểm chung giữa các virus và chế tạo một “siêu kháng nguyên” có khả năng kích thích hệ miễn dịch nhận diện toàn bộ nhóm virus thay vì chỉ một chủng cụ thể.
Kháng nguyên là thành phần cốt lõi của vaccine, giúp hệ miễn dịch học cách nhận biết và tiêu diệt tác nhân gây bệnh. Vaccine được kỳ vọng vẫn duy trì hiệu quả ngay cả khi virus đột biến hoặc xuất hiện chủng mới lây từ động vật sang người.
Thử nghiệm giai đoạn đầu được tiến hành trên 39 tình nguyện viên nhằm đánh giá độ an toàn của vaccine. Một nghiên cứu tiếp theo với khoảng 200 người đang được triển khai để đánh giá chi tiết hơn khả năng tạo miễn dịch.
Các nhà nghiên cứu cho biết phản ứng miễn dịch ghi nhận được ở giai đoạn đầu mới ở mức khiêm tốn, song kết quả vẫn tạo ra nhiều kỳ vọng trong giới khoa học. Giáo sư Saul Faust (Đại học Southampton) nhận định công nghệ này đặc biệt hứa hẹn trong việc phát triển vaccine chống các loại virus liên tục biến đổi.
Không chỉ dừng lại ở virus corona, nhóm Cambridge hiện đang nghiên cứu các vaccine phổ quát chống cúm mùa, cúm gia cầm H5N1 và một số bệnh sốt xuất huyết do virus như Ebola.
Nhiều chuyên gia độc lập cũng đánh giá AI sẽ tạo ra cuộc cách mạng trong nghiên cứu vaccine. Dù vẫn cần thêm các thử nghiệm quy mô lớn trước khi được ứng dụng rộng rãi, thành tựu này được xem là một bước tiến quan trọng trong nỗ lực chuẩn bị cho các đại dịch tương lai.
