Báo Đại Đoàn Kết Kinh tế

AI mở hướng phát triển chăn nuôi thông minh, bền vững

Báo Đại Đoàn Kết Tăng kích thước chữ

AI mở hướng phát triển chăn nuôi thông minh, bền vững

Báo Đại Đoàn Kết trên Google News

Trước áp lực chi phí đầu vào, dịch bệnh, biến động thị trường và yêu cầu ngày càng cao về an toàn thực phẩm, bảo vệ môi trường, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành xu hướng mới của ngành chăn nuôi.

Từ quản lý trang trại đến chăn nuôi chính xác

Ngành chăn nuôi Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ để thích ứng với những thay đổi của thị trường và phương thức sản xuất. Chi phí thức ăn, con giống, thuốc thú y vẫn ở mức cao; dịch bệnh tiềm ẩn nhiều nguy cơ; trong khi các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và môi trường ngày càng khắt khe. Đáng chú ý, sản xuất còn phân tán, dữ liệu giữa các khâu chưa đồng bộ, khiến việc quản lý và đưa ra quyết định thiếu tính chủ động.

TS. Bùi Huy Doanh - Phó Trưởng khoa phụ trách Khoa Chăn nuôi (Học viện Nông nghiệp Việt Nam) cho hay, ngành chăn nuôi Việt Nam đang chịu áp lực đồng thời từ năng suất, chi phí, dịch bệnh và các yêu cầu, quy định về môi trường. Trong khi đó, thực trạng chăn nuôi còn phân tán, dữ liệu chưa đồng bộ ở các khâu sản xuất.

Tại các nước có ngành chăn nuôi phát triển trên thế giới, chuyển đổi số hướng tới năng lực chủ động, minh bạch đang là xu hướng tất yếu.

Ngành chăn nuôi thông minh phải xây dựng được dữ liệu liên thông từ con giống, thức ăn, thú y đến thị trường. Đồng thời, hệ thống sản xuất hiệu quả, an toàn, có khả năng truy xuất và thích ứng. TS. Bùi Huy Doanh khẳng định: Không có dữ liệu đủ chất lượng thì không thể có chăn nuôi thông minh và bền vững.

Ông cho rằng, để hình thành ngành chăn nuôi thông minh và bền vững cần ưu tiên xây dựng hạ tầng dữ liệu và nền tảng kết nối dùng chung; giám sát dịch bệnh, an toàn sinh học và cảnh báo sớm; chăn nuôi chính xác, truy xuất nguồn gốc và quản lý môi trường.

Tiếp đó, ứng dụng cảm biến, camera và định danh giúp quan sát liên tục trang trại; theo dõi môi trường ăn uống, hoạt động và sức khỏe vật nuôi; tự động hóa có chọn lọc, phù hợp quy mô và chi phí đầu tư.

Cùng với đó, ứng dụng AI và thú y chủ động. Trong đó, kết hợp dữ liệu đàn vật nuôi, môi trường, xét nghiệm và dịch tễ; phát hiện bất thường, đánh giá nguy cơ và hỗ trợ ưu tiên kiểm tra; kiểm tra mô hình tại thực địa, kiểm soát cảnh báo sai và chênh lệch.

Ngành chăn nuôi Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ để thích ứng với những thay đổi của thị trường và phương thức sản xuất. Ảnh: Chu Khôi
Ngành chăn nuôi Việt Nam đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ để thích ứng với những thay đổi của thị trường và phương thức sản xuất. Ảnh: Chu Khôi

Dù vậy, ông Doanh cho rằng mục tiêu của chuyển đổi số không phải đầu tư nhiều thiết bị, quan trọng hơn phải nâng cao hiệu quả sản xuất, khả năng thích ứng của ngành.

Thực tế, một số doanh nghiệp (DN) chăn nuôi lớn đã bắt đầu đưa AI vào hoạt động quản lý trang trại. Bà Lê Thị Hải Yến, Phó Tổng Giám đốc Khối Công nghệ thông tin - Công nghệ số của GREENFEED cho biết, DN đã triển khai chuyển đổi số tại các trang trại trước khi ứng dụng AI. Từ năm 2026, GREENFEED bắt đầu sử dụng AI để phân tích dữ liệu, trước mắt thí điểm tại một trang trại, đánh giá kết quả rồi mới xem xét mở rộng. Một trong những ứng dụng là phân tích các chỉ tiêu năng suất, nhận diện những khâu chưa đạt yêu cầu để nhà quản lý tìm nguyên nhân và đưa ra phương án cải thiện. DN cũng sử dụng AI kết hợp camera để hỗ trợ giám sát việc tuân thủ quy trình an toàn sinh học, kiểm tra người và phương tiện ra vào trang trại.

Tuy nhiên, theo bà Yến, các giải pháp vẫn đang trong quá trình thử nghiệm và đánh giá. Hiệu quả cần được đo lường bằng những tiêu chí cụ thể như thời gian thực hiện công việc, nhân lực sử dụng, năng suất và chi phí vận hành. Chỉ khi xác định được lợi ích thực tế, DN mới có cơ sở quyết định việc mở rộng ứng dụng.

Kết nối dữ liệu để nâng sức cạnh tranh toàn ngành

Không chỉ dừng lại ở phạm vi từng trang trại, ứng dụng AI và chuyển đổi số còn được kỳ vọng tạo ra thay đổi trong quản lý, điều hành toàn ngành chăn nuôi. Một trong những yêu cầu cấp thiết hiện nay là xây dựng hệ thống dữ liệu tổng hợp, phục vụ dự báo quy mô đàn vật nuôi và nhu cầu thị trường.

Ông Dương Tất Thắng, Cục trưởng Cục Chăn nuôi và Thú y, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, nhu cầu cấp thiết hiện nay là có dữ liệu tổng hợp để dự báo quy mô đàn vật nuôi và nhu cầu thị trường. Nếu chỉ nắm dữ liệu của từng trang trại, cơ quan quản lý sẽ khó đánh giá đầy đủ tình hình cung - cầu. Ngược lại, khi có thông tin cập nhật trên phạm vi rộng, các bên sẽ có thêm cơ sở xác định khu vực cần điều chỉnh quy mô đàn, hạn chế tình trạng tăng đàn thiếu kiểm soát dẫn đến dư cung và biến động giá.

Đây cũng là vấn đề được ông Nguyễn Văn Trọng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Trang trại và DN nông nghiệp Việt Nam nhấn mạnh. Theo ông, ngành chăn nuôi đang đối mặt với tình trạng cung vượt cầu. Nếu doanh nghiệp không chia sẻ thông tin, không có sự phối hợp giữa các địa phương và cơ sở sản xuất, việc giải quyết biến động thị trường sẽ rất khó khăn. Thực tế, mỗi DN có thể đã đầu tư hệ thống quản lý và xây dựng bộ dữ liệu riêng. Tuy nhiên, nếu các hệ thống không thể kết nối, dữ liệu chưa tạo ra giá trị chung cho toàn ngành. Vì vậy, cần có chương trình tổng thể với sự tham gia của cơ quan quản lý, hiệp hội, DN và người chăn nuôi, trong đó xác định rõ cách thức chia sẻ thông tin và phối hợp hành động.

Khanh Lê