Ảnh ghép đoạt giải cao

“Họa sĩ Phan Kế An”, bức ảnh đoạt giải Nhất Liên hoan Ảnh khu vực Hà Nội của tác giả Nguyễn Đắc Như đã bị thu hồi giải thưởng.

Ồn ào ngay từ khi khai màn

Bắt đầu với Liên hoan Ảnh khu vực Hà Nội năm 2016. Câu chuyện tưởng như chẳng có gì đáng nói khi có điều khen tiếng chê về chất lượng các bức ảnh được trao giải thưởng cao có mức dưới… trung bình. Vẫn là từng ấy khuôn hình quen thuộc, cũ kỹ tới mức nhàm chán, một vẻ đẹp xưa như trái đất vẫn được BGK trọng dụng và “dũng cảm” trao giải.

Tâm của điểm nóng đã thuộc về bức ảnh đoạt giải Nhất cuộc thi- tác phẩm “Họa sĩ Phan Kế An” của tác giả Nguyễn Đắc Như bị cộng động mạng thẳng tay chỉ ra những điểm chắp ghép khô cứng và lộ liễu.

Và tất nhiên, bao sự hoài nghi đều đổ dồn về phía những người “cầm cân nảy mực” với sự trách móc về trình độ, năng lực và cả uy tín của các thành viên BGK. Ngay sau đó, tác giả Nguyễn Đắc Như đã làm đơn xin rút giải thưởng và cuộc thi mang tính phong trào này đã buộc phải bỏ trống giải Nhất.

Bức ảnh “Vì thành phố xanh - sạch - đẹp”, Huy chương Bạc, của tác giả Phạm Hoài Nam bị tố là ảnh ghép.

Đáng buồn nữa, cũng tại Liên hoan này, bức ảnh “Vì thành phố xanh - sạch - đẹp” của tác giả Phạm Hoài Nam đoạt giải Huy chương Bạc cũng bị tố là chắp ghép mà vẫn đoạt giải.

Tại Liên hoan Ảnh khu vực TP HCM năm 2016 chỉ diễn ra ít tháng sau đó, một lần nữa tạo “sóng” trong dư luận vì bức ảnh đoạt giải Nhì- tác phẩm “Ném đĩa” của Nguyễn Sinh Long bị “tố” dàn dựng, chắp ghép. Nhiều ý kiến đã cho rằng Nguyễn Sinh Long không chụp thực bức ảnh này khi vận động viên đang thi đấu.

Theo nhà nhiếp ảnh Nguyễn Phước Lộc, ông thường xuyên lui tới sân Thống Nhất chụp ảnh thi đấu các vận động viên khuyết tật chơi môn ném đĩa nên rất hiểu khi thi đấu hay tập luyện, chân của vận động viên phải chằng vào ghế và ghế phải chằng một vật cố định. Đằng này, bức ảnh cho thấy, vận động viên chỉ ngồi lên ghế “làm màu”, chân buông thõng như vậy là hoàn toàn phi logic.

Tuy nhiên, BGK đã không chấp nhận các lập luận này và vẫn ra quyết định trao giải cho tác giả Nguyễn Sinh Long vì “bức ảnh nếu có chắp ghép thì chỉ sai về lỗi kỹ thuật chứ không sai sự thật, vì vẫn là vận động viên khuyết tật trong cuộc thi đấu. Hơn nữa, ý nghĩa của bức ảnh “Ném đĩa” rất nhân văn”- NSNA Bùi Minh Sơn, Trưởng Ban giám khảo lý giải.

Sa đà vào xử lý hậu kỳ, thiếu tôn trọng sự thật trong ảnh

Thậm chí, trong một cuộc tọa đàm sau khi công bố kết quả Liên hoan Ảnh khu vực TP HCM, bức ảnh này một lần nữa được đem ra phân tích, mổ xẻ để làm thỏa mãn các nhà nhiếp ảnh và là dịp để các giám khảo đối chiếu giữa ảnh gốc và tác phẩm sau khi đã chỉnh sửa.

Dù giải thưởng vẫn được trao nhưng sự thoải mái đón nhận tác phẩm không được như mong muốn. Đâu đó, vẫn có những lời bàn ra tán vào của các tay máy vì tính trung thực của tác giả cũng như khả năng thẩm định của BGK.

Mọi chuyện tưởng như đã lắng xuống sau khi Liên hoan Ảnh khu vực TP HCM khép lại thì mới đây, tại liên hoan Ảnh khu vực miền núi phía Bắc năm 2016, câu chuyện “ảnh ghép đoạt giải cao” một lần nữa lại được khuấy lên, gây bức xúc trong dư luận. Một lần nữa, Hội đồng nghệ thuật (HĐNT) buộc một lần nữa phải rút giải thưởng cao nhất của cuộc thi vì lỗi phạm quy.

Bức ảnh “Vùng cao no ấm” của tác giả Vũ Chiến đã ăn điểm với nội dung tốt, có tính nghệ thuật cao. Tuy nhiên, do sa đà vào xử lý kỹ thuật, tác giả đã quên mất quy chế của liên hoan rằng “không chấp nhận ảnh chắp ghép làm sai lệch sự thật”.

Chỉ vì cho thêm một con vịt và một con chó vào trong bố cục chung của bức ảnh mà nhà nhiếp ảnh Vũ Chiến đã buộc phải làm đơn xin rút giải thưởng vì không chịu được sức ép dư luận.

Bức ảnh “Vùng cao no ấm” của tác giả Vũ Chiến đã buộc phải thu hồi giải Vàng tại Liên hoan Ảnh khu vực miền núi phía Bắc vì phạm quy.

Trên nhiều trang diễn đàn, các bình luận của cộng động mạng đã bày tỏ sự tiếc nuối cho tác giả Vũ Chiến khi cho rằng, anh đã quá tham trong xử lý hậu kỳ. Bức ảnh này sẽ trọn vẹn và hoàn toàn thuyết phục người xem ngay cả khi nó không được cắt ghép một số chi tiết. Dẫu vậy, đây sẽ là bài học cho tác giả Vũ Chiến cũng như các nhà nhiếp ảnh khác khi đã không tôn trọng hiện thực, sa đà vào kỹ thuật.

Và cũng từ những câu chuyện ồn ào của 3 cuộc liên hoan ảnh vừa qua, công chúng đã hiểu hơn về những tồn tại trong công tác tổ chức thi ảnh do Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam tổ chức. Điều đầu tiên kể đến sẽ là BGK. Với một dàn các nghệ sĩ nhiếp ảnh đã ở U50, nhiều người đã bày tỏ sự hoài nghi về khả năng bắt kịp với công nghệ của các thành viên hội đồng. Và điều đó giải thích cho việc, các bức ảnh được chắp ghép ở trình độ kỹ thuật photoshop trung bình nhưng BGK không phát hiện ra lỗi phạm quy và vẫn tin tưởng trao giải thưởng.

Vẫn giữ nguyên thành phần BGK
Tuy nhiên, ông Vũ Quốc Khánh - Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam cho rằng, “thành phần HĐNT U50 là hoàn toàn hợp lý. Bởi để trở thành giám khảo, anh phải là nhiếp ảnh có uy tín, có tước hiệu, kinh nghiệm sống và sự am hiểu. Nghệ thuật nói cho cùng là để phục vụ cuộc sống và nhiệm vụ chính trị, nếu chỉ để đáp ứng về kỹ thuật thì chúng ta không cần đến các nhà nhiếp ảnh mà chỉ cần các kỹ thuật viên photoshop đang làm việc tại các hiệu ảnh cũng có thể làm được.Còn về độ tuổi, các nhà nhiếp ảnh trẻ có thể nắm bắt nhanh nhạy với công nghệ nhưng độ uy tín, thuyết phục các bậc cây đa, cây đề dự thi là rất khó khăn”.

Hơn thế, ông Vũ Quốc Khánh cũng khẳng định, HĐNT chỉ chấm ảnh ở góc độ nghệ thuật và nội dung, phần thẩm định về tính trung thực trong ảnh lại thuộc về BTC. Trong khi ấy, khâu này hiện nay đang được Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam thực hiện rất khó khăn. Một phần vì anh em không thực hiện, phần khác, với sự phát triển của công nghệ, tác giả có thể sửa được cả trên file gốc.

Chính vì vậy, các cuộc thi ảnh hiện nay hầu hết đều phụ thuộc vào tính trung thực của tác giả là chính. Và khâu thẩm định ảnh cũng được thực hiện trong một quy trình ngược. Có nghĩa là, đáng lý việc đối chiếu file gốc và tác phẩm dự thi phải làm trước khi công tác chấm ảnh diễn ra thì BTC lại thực hiên công việc này khi HĐNT đã ra quyết định trao giải hoặc xảy ra khiếu nại, kiện tụng.

Do vậy, các lùm xùm thời gian vừa qua liên qua đến các Liên hoan ảnh khu vực phần nào đó có thể hiểu là do công tác tổ chức có vấn đề và ở góc nào đấy còn là do sự thiếu hiểu biết của chính tác giả. Và để dần định hướng cho các hội viên trở lại với bản chất đích thực của nhiếp ảnh là khoảnh khắc, trong thời gian tới, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam sẽ tạo ra nhiều sân chơi hơn dành cho những người thích dùng kỹ xảo bên cạnh sân chơi truyền thống là ảnh hiện thực.

Đồng thời, Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam sẽ thông qua BCH để tiến hành sửa chữa một số quy định còn chưa gắn liền với thực tế như quy chế “không chấp nhận ảnh chắp ghép làm sai lệch sự thật” đã được nhiều hội viên hiểu rằng, có thể mang ảnh chắp ghép dự thi, miễn sao không làm sai lệch sự thật, vừa gây khó cho tác giả, BGK và BTC.

Theo đó, cứ là ảnh chắp ghép sẽ không được dự thi, miễn lý do giải thích. Đồng thời, với các hội viên không tuân thủ quy chế như gửi file gốc cho BTC sẽ bị loại khỏi cuộc chơi. Và thời gian tới, Hội Nghệ sỹ Nhiếp ảnh Việt Nam rất có thể sẽ bỏ chấm ảnh công khai để có đủ thời gian và điều kiện thẩm định ảnh kỹ càng trước khi công bố giải thưởng và tránh những ồn ào đáng tiếc liên quan tới “ảnh ghép vẫn đoạt giải cao”.