Áp lực giá trên thị trường tiêu dùng

Hàng thiết yếu nhích giá theo chi phí vận chuyển

Những đợt điều chỉnh tăng liên tiếp của giá xăng dầu trong thời gian gần đây đang dần tạo ra tác động rõ nét đối với thị trường hàng tiêu dùng. Theo ghi nhận của phóng viên, trên thị trường nhiều nhóm hàng thiết yếu đã bắt đầu ghi nhận mức tăng giá mới, trong đó, chịu ảnh hưởng trực tiếp nhất là thực phẩm tươi sống, hàng chế biến sẵn và các mặt hàng có chi phí vận chuyển cao.

Tại nhiều chợ truyền thống ở khu vực TPHCM, giá rau củ hiện tăng so với thời điểm đầu tháng. Các tiểu thương cho biết, mức tăng chưa lớn nhưng diễn ra khá đồng loạt, chủ yếu do chi phí vận chuyển từ các vùng cung ứng về đô thị tăng theo giá nhiên liệu. Tại một số chợ dân sinh như: Thị Nghè, Phước Bình, Nguyễn Văn Trỗi,… giá rau xanh bình quân tăng từ 5.000 đến 6.000 đồng/kg chỉ trong vài ngày gần đây. Đơn cử, bông cải xanh hiện bán khoảng 50.000 đồng/kg; dưa leo và cà chua ở mức 35.000 đồng/kg; rau muống, bầu, bí cũng dao động quanh ngưỡng 30.000 đồng/kg.

Không chỉ rau củ, nhóm thịt tươi sống tiếp tục duy trì mặt bằng giá cao trong bối cảnh sức mua chưa phục hồi rõ rệt sau Tết. Bà Lê Thị Hoa, tiểu thương tại chợ Thị Nghè cho biết: “Chi phí vận chuyển tăng đang tạo thêm áp lực lên những người kinh doanh nhỏ lẻ vốn đã phải tính toán rất chặt chẽ để giữ khách”. Theo bà Hoa, từ sau Tết Nguyên đán đến nay, giá thịt heo vẫn neo cao, trong khi lượng khách mua có xu hướng giảm nên việc tăng giá bán phải xem lại kỹ hơn. Nếu giá đầu vào tiếp tục tăng theo chi phí vận chuyển, việc giữ giá bán như hiện tại sẽ rất khó, đồng nghĩa với sức tiêu thụ có thể tiếp tục giảm thêm. Hiện giá bán lẻ thịt heo trên thị trường dao động với biên độ khá rộng, tùy theo chủng loại. Thịt ba rọi được bán khoảng 181.000 đồng/kg, sườn non ở mức 200.000 đồng/kg, nạc dăm khoảng 177.000 đồng/kg, nạc đùi khoảng 140.000 đồng/kg, nạc vai 122.000 đồng/kg, thịt xay 120.000 đồng/kg, còn mỡ heo ở mức 88.500 đồng/kg.

Ghi nhận của PV Báo Đại đoàn kết cho thấy, thị trường sữa cũng có những biến động về giá, trong đó, giá sữa bột nhập khẩu đã tăng giá đáng kể. Đơn cử, sữa Enfagrow AII hiện được bán khoảng 780.000 đồng/hộp, tăng 40.000 đồng so với trước đó. Sữa Meiji dành cho trẻ từ 0 đến 1 tuổi tăng từ 490.000 đồng lên 535.000 đồng/hộp; loại dành cho trẻ từ 1 đến 3 tuổi cũng tăng từ 410.000 đồng lên 425.000 đồng/hộp. Bà Nguyễn Thanh Hương (ngụ phường Bình Trưng) phân trần: “Giá sữa tăng khá mạnh nhưng không thể cắt giảm vì con nhỏ vẫn cần dùng hằng ngày. Chỉ mong thị trường sớm ổn định để giá hàng hóa quay đầu, giảm áp lực chi tiêu hàng ngày trong gia đình” - bà Hương chia sẻ.

Sản xuất đang chịu áp lực kép từ nguyên liệu và logistics

Không chỉ thị trường bán lẻ, khối sản xuất cũng đang đối mặt với sức ép lớn khi giá nhiên liệu và nguyên liệu nhập khẩu cùng tăng. Ngày 17/3, tại TPHCM, trong buổi làm việc với Bộ Công thương, nhiều doanh nghiệp (DN) và hiệp hội các ngành hàng cho biết, đang đứng trước áp lực tăng giá cao do chi phí vận chuyển tăng, nguồn nguyên liệu nhập khẩu cũng tăng mạnh. Ông Vũ Đình Tuấn - đại diện Công ty Phân bón Cà Mau thông tin, Trung Đông là khu vực có nguồn cung phân bón rất lớn cho thị trường thế giới. Riêng về Ure, khu vực này cung cấp khoảng 25 triệu tấn/năm, chiếm khoảng 33% thị phần toàn cầu. Thời gian qua, giá phân bón thế giới đã điều chỉnh rất mạnh, tại một số khu vực, giá tăng khoảng 60%, hiện ở Trung Đông giá đã lên khoảng 700 USD/tấn. Mức giá này tương đương khoảng 19.000 - 20.000 đồng/kg Ure tại thị trường Việt Nam. Con số này cao hơn nhiều so với giá thị trường trong nước. Bên cạnh đó, xung đột Trung Đông khiến giá xăng dầu biến động mạnh. Là một đơn vị phục vụ nông nghiệp, Đạm Cà Mau chịu ảnh hưởng kép cả đầu vào lẫn đầu ra.

“Về đầu vào, khi giá dầu tăng 10 USD, chi phí sản xuất của Đạm Cà Mau sẽ tăng thêm khoảng 525 tỷ đồng. Ngoài ra, giá xăng dầu còn ảnh hưởng mạnh đến chi phí logistics, chi phí vận tải quốc tế đã tăng khoảng 20-30% trong vài tuần qua. Các DN logistics trong nước cũng điều chỉnh tăng giá khoảng 15-20% tùy đơn vị. Sắp tới có thể DN bắt buộc phải điều chỉnh giá bán phù hợp để bù đắp chi phí đầu vào. Tuy nhiên, đơn vị này cho biết, đang cân nhắc rất kỹ việc tăng giá. Nếu xác định mặt bằng giá theo giá thế giới, người nông dân sẽ chịu thiệt thòi rất lớn. Do đó, mỗi khi quyết định tăng giá đều được DN tính toán kỹ lưỡng. Do việc này tác động trực tiếp đến hoạt động canh tác và hiệu quả kinh tế của người nông dân” – ông Tuấn cho biết.

Nói về khó khăn của ngành phân bón, ông Vũ Khánh Thiện – Ban Kinh doanh Phân bón Phú Mỹ nhận định, thị trường phân bón Việt Nam là thị trường mở nên giá trong nước và giá thế giới hiện liên thông rất nhanh. Khi giá quốc tế tăng, giá trong nước gần như phản ứng tức thời. Đặc biệt, giá khí - nguyên liệu đầu vào quan trọng cho sản xuất như phân bón tăng khiến chi phí sản xuất cũng bị đội lên. Mặc dù vậy, DN vẫn đang nỗ lực duy trì bình ổn, bởi nếu điều chỉnh hoàn toàn theo giá quốc tế thì nông dân trồng lúa, rau màu sẽ rất khó khăn. ÔngThiện khẳng định, nguồn cung trong nước hiện vẫn được bảo đảm và đủ khả năng duy trì ổn định thị trường, thậm chí vẫn có thể xuất khẩu.

Tương tự ngành thép, xi măng cho rằng, dự kiến thời gian tới có thể tăng giá bán sản phẩm. Đại diện Hiệp hội Xi măng Việt Nam cho rằng, chiến sự Trung Đông còn tiếp tục thì chắc chắn xi măng sẽ tăng giá trong những tháng tới, đặc biệt là thời điểm cuối năm khi nhu cầu xây dựng tăng cao. Ông Phạm Công Thảo – Phó Chủ tịch Hiệp hội thép Việt Nam nhấn mạnh, 2 tháng đầu năm, ngành thép tăng trưởng khá tốt với 2 con số, tuy nhiên hiện nay, ngành này cũng có chút khó khăn khi chi phí đầu vào tăng cao. “Nhiên liệu tác động trực tiếp làm tăng chi phí sản xuất từ 50.000 – 100.000 đồng/tấn, chi phí vận chuyển hàng hóa cũng tăng 10 – 20%, tùy từng chuyến. Điều này vô hình trung tạo sức ép cho DN, trong thời gian tới buộc DN phải tăng giá để bù chi phí” – ông Thảo nói.

Ngành bán lẻ nỗ lực kìm giá

Trước sức ép tăng giá của thị trường, các hệ thống bán lẻ hiện đại đang chủ động triển khai nhiều giải pháp bình ổn nhằm giữ nhịp mua sắm và giảm áp lực chi tiêu cho người dân. Đây cũng là yếu tố góp phần giúp sức mua duy trì ổn định trong giai đoạn chi phí sinh hoạt tiếp tục chịu nhiều áp lực.

Ông Nguyễn Minh Tâm – Giám đốc thu mua của hệ thống siêu thị WinCommerce cho biết, hiện nay, hệ thống bán lẻ đã nhận rất nhiều đề xuất tăng giá từ nhà sản xuất. Tuy nhiên, với mạng lưới 4.700 điểm bán, DN buộc phải cân nhắc kỹ vì lo ngại tác động đến người tiêu dùng. Dù đã đàm phán mạnh với nhà cung cấp, nhiều nhóm hàng vẫn phải chấp nhận tăng giá từ 5–20%. Ông Tâm thông tin thêm, một số nhà sản xuất đã tạm ngừng cung cấp hàng hóa do chưa đạt được thỏa thuận giá mới. WinCommerce đề xuất tiếp tục ưu tiên nguồn hàng nội địa để giảm phụ thuộc nhập khẩu, đồng thời kiến nghị giảm thuế VAT cho hàng tiêu dùng thiết yếu nhằm bù đắp phần tăng giá và kích cầu mua sắm.

Bà Nguyễn Thị Bích Vân – Giám đốc Truyền thông Central Retail Vietnam khẳng định: “Hệ thống bán lẻ vẫn cố gắng giữ giá nhưng khả năng chịu đựng chỉ còn khoảng ba tuần nữa. Nhiều nhà sản xuất thực phẩm tươi sống và thực phẩm khô đã chính thức đề nghị tăng giá; nếu không điều chỉnh, nguồn hàng có thể bị gián đoạn. Central Retail kiến nghị kéo dài chính sách giảm thuế VAT 8%, giảm phí bảo vệ môi trường đối với xăng dầu và có thêm chính sách hỗ trợ cho hệ thống bán lẻ”.

Chia sẻ áp lực giá cả với người tiêu dùng, hiện đơn vị phân phối này triển khai chương trình khuyến mãi “Cùng GO! sống khỏe deal xanh” từ ngày 12 đến 25/3, tập trung vào nhóm thực phẩm tươi sống và hàng tiêu dùng thiết yếu; hóa đơn từ 400.000 đồng, khách hàng còn có cơ hội mua thêm nhiều sản phẩm giá tốt…

Bắt tay vào hoạt động kiềm giá, giữ giá, Saigon Co.op cũng triển khai chương trình khuyến mãi quy mô lớn nhất, với mức ưu đãi lên đến 50% cho khoảng 1.000 sản phẩm phục vụ bữa ăn và sinh hoạt hằng ngày. Theo đại diện DN, ngay sau khi giá xăng điều chỉnh tăng mạnh trong kỳ đầu tháng 3, hệ thống đã chủ động xây dựng phương án giữ giá hàng thiết yếu, đồng thời tăng cường dự trữ nguồn hàng tại các trung tâm phân phối.

Với lợi thế hơn 800 điểm bán trên toàn quốc, Saigon Co.op duy trì nguồn cung ổn định, giúp hạn chế biến động giá không chỉ tại TPHCM mà còn trên phạm vi cả nước. Song song đó, doanh nghiệp ưu tiên nguồn hàng nội địa và các vùng nguyên liệu gần nhằm tối ưu chi phí vận chuyển. Nhờ vậy, nhóm thực phẩm tươi sống như rau củ, thịt cá và trái cây vẫn được đưa về siêu thị hằng ngày với mức giá ổn định hơn so với thị trường tự do. Ông Nguyễn Ngọc Thắng - Phó Tổng Giám đốc Saigon Co.op cho hay: “Trong bối cảnh chi phí đầu vào tăng, việc duy trì giá ổn định trong hệ thống bán lẻ có ý nghĩa quan trọng đối với thị trường tiêu dùng. Giữ giá kết hợp khuyến mãi không chỉ hỗ trợ trực tiếp người tiêu dùng mà còn góp phần hạn chế tác động lan rộng của biến động giá xăng dầu sang các nhóm hàng thiết yếu”.

Ông Phan Văn Chinh - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương: Hỗ trợ doanh nghiệp chủ động ứng phó, hạn chế rủi ro

Giá xăng dầu là yếu tố có liên hệ trực tiếp với toàn bộ đời sống kinh tế - xã hội, bởi đây là đầu vào quan trọng của hầu hết các ngành sản xuất và dịch vụ. Giá xăng dầu đang tác động lên thị trường theo cấu trúc ba vòng chứ không chỉ là “tác động kép”. Ở vòng thứ nhất, giá nhiên liệu tăng tác động trực tiếp đến hoạt động vận tải, logistics và chi phí lưu chuyển hàng hóa. Ở vòng thứ hai, các ngành sản xuất chịu áp lực từ giá vật tư đầu vào, đặc biệt là nông nghiệp, công nghiệp chế biến, phân phối hàng hóa. Đến vòng thứ ba, chi phí tăng cuối cùng sẽ chuyển hóa vào giá bán lẻ, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng. Đây là chuỗi tác động liên hoàn và mỗi quốc gia sẽ phải có chính sách điều tiết khác nhau tùy theo khả năng hỗ trợ DN và năng lực kiểm soát thị trường. Bộ Công thương đang khẩn trương, quyết liệt trong công tác đánh giá tác động của thị trường. Thông qua các phản ánh, kiến nghị của các hiệp hội, ngành hàng, DN, Bộ Công thương sẽ tiếp thu, tổng hợp và có những đề xuất cụ thể, “đúng, trúng” để hỗ trợ DN ứng phó chủ động trước những biến động của thị trường, hạn chế tối đa rủi ro.

Ông Nguyễn Nguyên Phương – Phó Giám đốc Sở Công thương TPHCM: Thêm nguồn cung hàng hóa và tăng khuyến mãi

Chương trình bình ổn thị trường hiện nay vẫn đang phát huy hiệu quả tích cực, đặc biệt thông qua hệ thống phân phối hiện đại tại TPHCM. Tuy nhiên, trong bối cảnh chi phí sản xuất, vận chuyển và nguyên liệu đầu vào đồng loạt tăng, việc giữ nguyên giá bán đang tạo áp lực lớn đối với doanh nghiệp sản xuất. Trường hợp DN tăng giá bán sản phẩm sẽ tác động ngay ở sức mua của người tiêu dùng, đồng thời ảnh hưởng dây chuyền đến các nhà cung cấp và toàn bộ thị trường.

Vì vậy, trước mắt cần có các giải pháp linh hoạt để duy trì mặt bằng giá ổn định. Với các DN sản xuất lớn có khả năng giữ giá, hệ thống phân phối nên chủ động tăng nguồn cung từ đây, lựa chọn lại nhà cung cấp phù hợp để giảm áp lực chi phí. Đối với DN nhỏ, dù đã nỗ lực đa dạng hóa nguồn hàng trong thời gian qua nhưng nếu không tiếp tục thích ứng mạnh mẽ thì sẽ rất khó duy trì cạnh tranh. Song song với việc giữ giá, các DN cần đẩy mạnh khuyến mãi, giảm giá và tăng cường quảng bá sản phẩm để kích cầu tiêu dùng.

Mục tiêu là kéo dài thời gian ổn định thị trường trong giai đoạn khó khăn hiện nay, bởi một khi giá đã tăng thì rất khó điều chỉnh giảm trở lại. Đối với DN xuất khẩu, cần tăng cường liên kết với các nền tảng thương mại điện tử, tận dụng mô hình B2B,… để đưa hàng ra thị trường. Ngoài ra, việc mở rộng thị trường xuất khẩu, cần tìm kiếm đối tác mới và tận dụng ưu đãi từ các FTA cần được thúc đẩy mạnh hơn. Sở Công thương thành phố sẵn sàng hỗ trợ DN kết nối, tìm kiếm thị trường phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh.