Áp lực phòng vệ thương mại
Tính đến thời điểm hiện nay, có 17 nước khởi kiện Việt Nam chống bán phá giá, đứng đầu là Mỹ với 19 vụ kiện. Mặc dù được đánh giá là thị trường tiềm năng với hàng loạt sản phẩm xuất khẩu có giá trị cao cùng sản lượng nhiều song thị trường Hoa Kỳ lại đưa ra các quy định khá khắt khe gây khó cho hàng Việt nhập khẩu.
Đối với hàng dệt may, Hoa Kỳ yêu cầu không dùng lao động trẻ em. Tương tự, hàng nội thất Việt Nam vào thị trường này phải đảm bảo nguyên liệu gỗ không ảnh hưởng đến môi trường, không phải là gỗ do chặt phá rừng, mức độ sử dụng hóa chất nằm trong giới hạn cho phép để không ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng... Riêng đối với cá da trơn, đây là mặt hàng thường xuyên bị áp thuế chống bán phá giá nhất. Với mặt hàng này, Hoa Kỳ còn yêu cầu thực hiện chương trình thanh tra cá da trơn của Việt Nam và các quốc gia khác. Đây được xem là một nỗ lực trá hình nhằm bảo vệ nhiều công ty cá da trơn ở miền Nam Hoa Kỳ trong việc cạnh tranh với nhà xuất khẩu.
Phòng vệ thương mại “bao vây” hàng hóa của Việt Nam. Không chỉ gia tăng về số lượng, các vụ kiện phòng vệ thương mại hiện nay có xu hướng kiện chùm (kiện đồng thời nhiều nước), kiện kép (kiện đồng thời chống bán phá giá và trợ cấp). Các vụ kiện phòng vệ thương mại vô hình trung gây thiệt hại về tài chính cho các doanh nghiệp do năng lực cạnh tranh giảm, kim ngạch xuất khẩu giảm, nguy cơ mất thị trường. Dự báo sắp tới đây số vụ khởi kiện xuất phát từ phòng vệ thương mại tiếp tục gia tăng. Bởi vì các nước không ngừng thúc đẩy tự do hoá thương mại hội nhập quốc tế, chính vì vậy các nước thành viên có thể sẽ phải bảo vệ sản xuất trong nước chống lại cạnh tranh từ hàng hoá nước ngoài thông qua hình thức phòng vệ thương mại.
Ngoài ra, biện pháp phòng vệ thương mại có xu hướng gia tăng trong thời gian qua chủ yếu do các nước, trong đó có Việt Nam tích cực tham gia đàm phán và ký kết các hiệp định thương mại tự do làm cho hàng thuế quan dần dần được tháo bỏ. Điều này đồng nghĩa, ngành công nghiệp nội địa của các nước mất đi công cụ bảo hộ hàng trong nước.
Hiệu ứng Domino từ các biện pháp phòng vệ thương mại không tránh khỏi. Để hạn chế bị kiện doanh nghiệp cần đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tránh tập trung tại một thị trường bên cạnh đó, cần nâng cao giá trị gia tăng cho hàng hóa. Đặc biệt, Việt Nam sớm xây dựng hệ thống cảnh báo sớm có thông tin thị trường của nhiều nước hạn chế rủi ro cho doanh nghiệp trong quá trình xuất khẩu hàng hóa. Song song đó, doanh nghiệp cần chủ động tham gia các vụ kiện vì đây là cách tốt nhất để bảo vệ quyền lợi của mình.
